ในสมัย ราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368–1644) รัฐมีโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่จำนวนมาก เช่น กำแพงเมือง, พระราชวังต้องห้าม, สุสานจักรพรรดิ
.
คลัง เสบียง และสิ่งก่อสร้างราชการ
.
งานเหล่านี้ใช้แรงงานจำนวนมหาศาล และเคยเกิดปัญหาใหญ่ในอดีต คือการ “โกง”
.
ใช้อิฐคุณภาพต่ำ ทำให้โครงสร้างพังเร็ว เจ้าหน้าโยนความผิดกันไปมาเมื่อเกิดปัญหา
.
จักรพรรดิหมิงจึงใช้ระบบที่เรียกว่า
“ความรับผิดชอบแบบสืบย้อนถึงตัวบุคคล”
(“เจ๋อเริ่นจุยจิวจื้อ” 责任追究制)
.
วิธีการคือ “อิฐทุกก้อนต้องมีชื่อผู้เกี่ยวข้องกำกับ”
.
อิฐหนึ่งก้อนมักจะมีการสลักหรือประทับชื่อหลายระดับ ตั้งแต่…
.
1.ช่างทำอิฐ ผู้ผลิตโดยตรง
2.หัวหน้าช่าง / ผู้คุมโรงเผา
3.เจ้าหน้าที่ตรวจรับ
4.เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นที่รับผิดชอบโครงการ
.
บางก้อนจะมีทั้ง ชื่อ, ตำแหน่งราชการ, เมืองหรือโรงผลิต และปีรัชศก
.
ทำให้อิฐกลายเป็น “เอกสารราชการถาวร” ฝังอยู่ในอาคารเลย
.
หลัก ๆ มีเหตุผลง่าย ๆ เลยคือ “ป้องกันการโกง”
.
ถ้าอิฐพัง แตก หรือคุณภาพต่ำให้ไล่ย้อนดูชื่อ และตอนนั้นจะไม่มีทางปฏิเสธความรับผิดชอบได้
.
ช่างจะกลัว และระวัง เมื่อรู้ว่า “อิฐก้อนนี้มีชื่อเรา ถ้ามันพัง ลูกหลานอาจซวย” จึงต้องทำให้ดีที่สุด
.
และไม่ใช่แค่แรงงานล่างสุด แต่รวมถึง ขุนนางที่เซ็นรับรองด้วย
.
จึงตัดช่อง “โบ้ยให้ไพร่” ออกไป
.
แล้วถ้าอิฐมีปัญหา จะโดนเอาผิดอย่างไร?
.
ความผิดขึ้นกับผลกระทบและระดับของผู้เกี่ยวข้อง
.
ระดับเบาคือใช้วัสดุไม่ได้มาตรฐาน งานไม่ตรงแบบ มีบทลงโทษคือ ถูกเฆี่ยน ใช้แรงงานหนัก และปลดจากตำแหน่ง
.
ระดับกลางอาคารเสียหาย โดนโทษจำคุก เนรเทศ ลดขั้น ลดศักดิ์
.
และระดับร้ายแรง เช่น อาคารพัง มีผู้เสียชีวิต ผู้เกี่ยวข้องรับโทษประหารชีวิต
.
หรือ ประหารพร้อมลงโทษครอบครัว (ตามกฎหมายหมิงที่เคร่งมาก)
.
สิ่งที่น่าสนใจ คือ อิฐหมิงจำนวนมาก ยังคงสภาพดีมาถึงปัจจุบัน
.
นักโบราณคดีสามารถรู้ได้ว่า
“อิฐก้อนนี้ทำโดยใคร เมื่อใด ที่ไหน”
.
ถือเป็นระบบ ควบคุมคุณภาพ และตรวจสอบย้อนหลัง ที่ล้ำหน้ามากในโลกยุคก่อนอุตสาหกรรม
.
บางนักประวัติศาสตร์ถึงกับบอกว่า นี่คือ ISO หรือระบบ audit แบบโบราณ
.
ที่เอาตัวบทกฎหมายมาบังคับใช้อย่างเข้มงวดก่อนถามหา “สำนึก”
.
เพราะคำว่าสำนึก กับมนุษย์บางจำพวกมันสอนกันไม่ได้จริง ๆ
.
#ไทยคำจีนคำ #ก่อสร้าง #ประวัติศาสตร์จีน #ลงโทษ
https://www.facebook.com/share/p/16ZsxWNTKD/
🧱 ระบบ ISO ก้อนอิฐของราชวงศ์หมิง
.
คลัง เสบียง และสิ่งก่อสร้างราชการ
.
งานเหล่านี้ใช้แรงงานจำนวนมหาศาล และเคยเกิดปัญหาใหญ่ในอดีต คือการ “โกง”
.
ใช้อิฐคุณภาพต่ำ ทำให้โครงสร้างพังเร็ว เจ้าหน้าโยนความผิดกันไปมาเมื่อเกิดปัญหา
.
จักรพรรดิหมิงจึงใช้ระบบที่เรียกว่า
“ความรับผิดชอบแบบสืบย้อนถึงตัวบุคคล”
(“เจ๋อเริ่นจุยจิวจื้อ” 责任追究制)
.
วิธีการคือ “อิฐทุกก้อนต้องมีชื่อผู้เกี่ยวข้องกำกับ”
.
อิฐหนึ่งก้อนมักจะมีการสลักหรือประทับชื่อหลายระดับ ตั้งแต่…
.
1.ช่างทำอิฐ ผู้ผลิตโดยตรง
2.หัวหน้าช่าง / ผู้คุมโรงเผา
3.เจ้าหน้าที่ตรวจรับ
4.เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นที่รับผิดชอบโครงการ
.
บางก้อนจะมีทั้ง ชื่อ, ตำแหน่งราชการ, เมืองหรือโรงผลิต และปีรัชศก
.
ทำให้อิฐกลายเป็น “เอกสารราชการถาวร” ฝังอยู่ในอาคารเลย
.
หลัก ๆ มีเหตุผลง่าย ๆ เลยคือ “ป้องกันการโกง”
.
ถ้าอิฐพัง แตก หรือคุณภาพต่ำให้ไล่ย้อนดูชื่อ และตอนนั้นจะไม่มีทางปฏิเสธความรับผิดชอบได้
.
ช่างจะกลัว และระวัง เมื่อรู้ว่า “อิฐก้อนนี้มีชื่อเรา ถ้ามันพัง ลูกหลานอาจซวย” จึงต้องทำให้ดีที่สุด
.
และไม่ใช่แค่แรงงานล่างสุด แต่รวมถึง ขุนนางที่เซ็นรับรองด้วย
.
จึงตัดช่อง “โบ้ยให้ไพร่” ออกไป
.
แล้วถ้าอิฐมีปัญหา จะโดนเอาผิดอย่างไร?
.
ความผิดขึ้นกับผลกระทบและระดับของผู้เกี่ยวข้อง
.
ระดับเบาคือใช้วัสดุไม่ได้มาตรฐาน งานไม่ตรงแบบ มีบทลงโทษคือ ถูกเฆี่ยน ใช้แรงงานหนัก และปลดจากตำแหน่ง
.
ระดับกลางอาคารเสียหาย โดนโทษจำคุก เนรเทศ ลดขั้น ลดศักดิ์
.
และระดับร้ายแรง เช่น อาคารพัง มีผู้เสียชีวิต ผู้เกี่ยวข้องรับโทษประหารชีวิต
.
หรือ ประหารพร้อมลงโทษครอบครัว (ตามกฎหมายหมิงที่เคร่งมาก)
.
สิ่งที่น่าสนใจ คือ อิฐหมิงจำนวนมาก ยังคงสภาพดีมาถึงปัจจุบัน
.
นักโบราณคดีสามารถรู้ได้ว่า
“อิฐก้อนนี้ทำโดยใคร เมื่อใด ที่ไหน”
.
ถือเป็นระบบ ควบคุมคุณภาพ และตรวจสอบย้อนหลัง ที่ล้ำหน้ามากในโลกยุคก่อนอุตสาหกรรม
.
บางนักประวัติศาสตร์ถึงกับบอกว่า นี่คือ ISO หรือระบบ audit แบบโบราณ
.
ที่เอาตัวบทกฎหมายมาบังคับใช้อย่างเข้มงวดก่อนถามหา “สำนึก”
.
เพราะคำว่าสำนึก กับมนุษย์บางจำพวกมันสอนกันไม่ได้จริง ๆ
.
#ไทยคำจีนคำ #ก่อสร้าง #ประวัติศาสตร์จีน #ลงโทษ
https://www.facebook.com/share/p/16ZsxWNTKD/