แกะอนุกรมวิธานสัตว์เท้ากีบ (Euungulata) Part 8 - วาฬบรูด้า วาฬหัวทุย โลมาแม่น้ำ วากีตา

กระทู้สนทนา

ชีววิทยา หน้าต่างโลก วิทยาศาสตร์ วิวัฒนาการ (Evolution) สัตว์ทะเล

เอาหละเราก็เดินทางมาถึงกลุ่มที่วิวัฒนาการสูงสุดของสัตว์เท้ากีบแล้วครับ นั่นคือ Infraorder Cetacea

ความเคทอส ของ วาฬ (Kētos) นั่นคือการใช้ชีวิตใต้น้ำเต็มรูปแบบ หายใจด้วย Blowhole ที่ย้ายไปบนหัว

K Parvorder Mysticeti
อันนี้คือตัวเบส ไม่มีฟัน แต่มี บาลีน (Baleen) แผ่นซี่กรองขนาดใหญ่ ที่คล้าย หนวด (Mystax) อยู่ใต้ขากรรไกรบน
และมี 2 Blowhole

และกลุ่มใหญ่ที่สุดนั่นก็คือ

K4 Family Balaenopteridae
นอกจากบาลีนแล้วก็ยังมีสุดยอด ครีบ (Pteron) ทรงพลัง
ลักษณะแห่ง วาฬแกลบ (Rorqual) นั่นคือ
- มีร่องย่นผิวหนังแนวยาวจากใต้ปากไปจรดสะดือ เพื่อขยายอ้าปากเต็มที่สำหรับ การกินแบบอ้าปากลากสวบ (Lunge feeding)
- เทคโนโลยีลำตัวเพรียวน้ำขั้นสูง

K4A Genus Balaenoptera
- โดยทั่วไปอยู่อย่างโดดเดี่ยว
- กินลากสวบด้วยความเร็วสูง

B. physalus - Fin whale (วาฬฟิน)

B. acutorostrata - Common minke whale
ลักษณะหัว แหลม (Acuta)

B. bonaerensis - Antarctic minke whale

B. borealis - Sei whale (วาฬเซย์)

B. brydei - Bryde's whale (วาฬบรูด้า)

B. musculus - Blue whale (วาฬสีน้ำเงิน)

B. omurai - Omura's whale (วาฬโอมูระ)

B. ricei - Rice's whale (วาฬไรซ์)
ระวังสับสนกับ วาฬไรท์ ใน K2B คนละอันนะครับ

K4B Genus Megaptera
ไม่ใช่เพียงแค่ขนาด ใหญ่ยักษ์ (Megas)
แต่คีย์สำคัญเลยคือ
- มีการกินแบบ Bubble-net feeding หรือ การสร้างฟองน้ำกำแพงล่องหนต้อนฝูงเหยื่อ
- ทำงานเป็นทีม
- สร้างบทเพลงอันซับซ้อนที่อาจยาวนานได้กว่า 30 นาที
- ครีบอกที่ยาวเป็นพิเศษ

M. novaeangliae - Humpback whale (วาฬหลังค่อม)

จบแล้วครับกับกลุ่มไร้ ฟัน (Odontos)
มาดูนักล่าของจริงกันดีกว่ากับ

Parvorder Odontoceti
- มีฟัน ส่วนใหญ่แหลมทั้งปาก สำหรับงับปลาและหมึก
- Blowhole รูเดียว
- ความสมมาตรของกะโหลกต่ำมาก
- พัฒนาระบบการได้ยินสูงสุด รับเสียงดีทั้งใต้น้ำและเหนือน้ำ
- มีชั้นไขมันใต้ผิวหนัง (ยกเว้นโลมาแม่น้ำ)
ซึ่งมีกว่า 73 สายพันธุ์ในนี้

L Superfamily Physeteroidea
เป็น เครื่องเป่า (Physeter) อากาศสุดทรงพลัง
- ดำน้ำลึกสุดขั้ว
- หัวใหญ่มโหฬาร กักเก็บ ไขวาฬ (Spermaceti) ไว้ภายใน
- ครีบทรงใบพาย
- มีฟันบนขากรรไกรล่างเท่านั้น

L1 Family Physeteridae + Genus Physeter
- วาฬมีฟันที่ใหญ่ที่สุด และเป็นสิ่งมีชีวิตที่ดำน้ำลึกที่สุดในบรรดาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั้งปวง
- อาหารหลักคือ หมึก (Squid) ยักษ์ ซึ่งนักสำรวจได้ค้นพบหมึกน้ำลึกสายพันธุ์ใหม่ๆ อย่างต่อเนื่องจากการผ่าท้องวาฬเกยตื้น

P. macrocephalus - Sperm whale (วาฬหัวทุย)

L2 Family Kogidae + Genus Kogia
ตั้งชื่อตาม Cogia Effendi นักปราชญ์ชาวออตโตมัน
วาฬสเปิร์มย่อส่วน
หัวทรงทื่อ ไม่เป็นสี่เหลี่ยม ส่วนใหญ่อยู่โดดเดี่ยว

K. breviceps - Pygmy sperm whale (วาฬหัวทุยเล็ก)

M Superfamily Ziphioidea + Family Ziphidae
ยังคงเป็นวาฬ ยังคงความสามารถในการดำน้ำลึก
แต่ใส่ปากแหลมทรง ดาบ (Ziphos) แบบซึเนะโอะ เข้าไป
สำหรับดูดอาหารตามพื้นสมุทร

M1 Genus Berardius
ตั้งตาม Auguste Berard ทหารเรือฝรั่งเศส
- มีฟัน 2 คู่ที่ขากรรไกรล่าง
- อยู่ในกระแสน้ำเย็นและเขตอบอุ่น

B. arnuxii - Arnoux's beaked whale

M2 Genus Tasmacetus
พบเฉพาะที่ ทะเลแทสมัน (Tasman sea), มีฟันค่อนข้างสมบูรณ์ จึงพึ่งพาการดูดพื้นน้อยมาก
หายากอย่างยิ่ง และมีรายงานการค้นพบน้อยมาก

T. shepherdi - Shepherd's beaked whale

M3 Genus Ziphius
กลุ่มของ M ที่กระจายตัวไปทั่วโลกที่สุด
- ปากดาบสั้นและอ้วนท้วม
- ปรับตัวดำน้ำลึกไกลกว่าใคร

Z. cavirostris - Cuvier's beaked whale

M4 Genus Indopacetus
พบในมหาสมุทรอินเดีย เคยเป็นวาฬที่ถูกตัดสินว่าหายากที่สุดในโลก
ข้อมูลน้อยมาก แต่จากสถานที่ค้นพบ ก็เลยแยก Genus ไว้เผื่อในอนาคตเจอเพิ่มที่บริเวณนี้

I. pacificus - Tropical bottlenose whale

M5 Genus Mesoplodon
2 สายพันธุ์ที่ค้นพบล่าสุดเกิดขึ้นในปี 2002 กับ 2021
และมีความคาดหวังว่าจะเจอเพิ่มอีกในอนาคต
- ฟันอยู่ช่วง กลาง (Meso) ของช่องปาก
- เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ดำน้ำโดยกิจวัตร ลึกที่สุด

M. bidens - North Atlantic beaked whale

M. densirostris - Dense-beaked whale

M. europaeus - European beaked whale

M. ginkgodens - Ginkgo-toothed beaked whale

M. mirus - True's beaked whale

N Superfamily Inioidea
ปรับสู่โลมาเต็มรูปแบบ แต่ไม่ใช่ทะเลนะครับ โลมาน้ำจืด
ซึ่งต้นแบบคลาสสิคเลยก็คือ อีเนีย หรือ โลมาแห่งลุ่มน้ำ แอมะซอน โอรีโนโก และ รีโอเดอลาพลาต้า
- ชีวิตในน้ำจืดเต็มรูปแบบ
- ฟันในปากเยอะมาก
- ครีบกลมไม่แหลม
- สายตาแย่ แต่พัฒนาระบบ การระบุตำแหน่งด้วยเสียงสะท้อน (Echolocation) สำหรับน้ำขุ่น

N1 Family Iniidae + Genus Inia
ชีวิตกับน้ำจืดที่สูงที่สุด
- อยู่ในน้ำจืดเท่านั้น โดยเฉพาะ แม่น้ำแอมะซอน (River Amazon) และ แม่น้ำโอรีโนโก (River Orinoco)
- ออกแบบสำหรับ ป่าที่ถูกน้ำท่วม (Flooded forest)
- คอยืดหยุ่นมาก สำหรับคุ้ยเขี่ย
- ปากยาวและแคบ

I. geoffrensis - Amazon river dolphin (โลมาแม่น้ำแอมะซอน)
เป็นที่รู้จักโดยทั่วไปในชื่อ โบโต (Boto)
ใกล้สูญพันธุ์

I. boliviensis - Bolivian river dolphin (โลมาแม่น้ำโบลิเวีย)

I. araguaiaensis - Araguaian river dolphin (โลมาแม่น้ำอาราไกวยา)

N2 Family Pontoporiidae + Genus Pontoporia
พบบริเวณ ปากน้ำ (Estuarine) และ ชายฝั่ง
ปรับตัวเข้ากับน้ำกร่อย ซึ่งคือ ทางผ่าน (Poros) สู่ ทะเล (Pontos)
- ร่างเพรียว
- ครีบอกลดรูป
- ระบบเอคโค่ดีเยี่ยม

P. blainvillei - La Plata dolphin
เสี่ยงสูญพันธุ์

จบไปกับโลมาน้ำจืดแห่งอเมริกาใต้ใน N
เรามาดูของทางเอเชียใต้กันบ้างดีกว่ากับ

O Superfamily Platanistoidea + Family Platanistidae + Genus Platanista
บ้างก็ว่านี่ต่างหากคือความคลาสสิคแห่ง โลมา (Platanistos) แม่น้ำ
แต่จากลักษณะของ เมล่อน (Melon, อวัยวะสร้างคลื่นสะท้อนตรวจจับวัตถุ) ที่พัฒนาไปอีกขั้น
สิ่งนี้ต่างหากที่เป็นสะพานเชื่อมสู่ระบบเอคโค่เต็มรูปแบบในโลมาท้องทะเล [P]
ออกแบบสำหรับช่องแคบแม่น้ำ

P. gangetica - Ganges river dolphin (โลมาแม่น้ำคงคา)

P. minor - Indus river dolphin (โลมาแม่น้ำสินธุ)

ทั้ง 2 สายพันธุ์กำลังใกล้สูญพันธุ์รุนแรง

สาเหตุหลักคือ การสร้างเขื่อน ตาข่ายจับปลาที่ใช้แล้วไม่เก็บ รวมไปถึงการปล่อยสารเคมีลงแหล่งน้ำ

P Superfamily Delphinoidea
โค้ดสุดท้ายแห่งสัตว์เท้ากีบ

กลุ่มแห่ง โลมา (Delphinos) ท้องทะเล
มีมากถึง 6 Family และ 66 Genus
แต่ถ้านับแค่ที่ไม่สูญพันธุ์ก็มี.. ไม่ถึงครึ่ง
- ชีวิตทะเล 100%
- นักว่ายน้ำเร็ว พลังหางสุดยอด
- โครงสร้างสังคมซับซ้อนและมีการใช้เอคโค่สื่อสารจริงจัง
- Encephalization (สัดส่วนสมองต่อขนาดร่างกาย) สูง

P1 Family Monodontidae
- พบบริเวณขั้วโลก มีชั้นไขมันหนา
- ฟันออกแบบพิเศษ

P1A Genus Delphinapterus
- ไม่มีครีบ (Apterus) แม้ส่วนสัน เพื่อว่ายเลียบใต้แผ่นน้ำแข็ง
- ฟันไม่คม แต่เป็นโดมโค้ง เพื่อล็อกเหยื่อไว้ในปาก
- เสียงร้องไพเราะมาก จนได้ฉายา นกคานารีแห่งท้องทะเล (Canary of the sea)

Leukos สีขาว