อย่างที่ได้บอกไว้เลยครับผมไปเจอเว็บไซต์นึงให้บริการที่นักมังงะนวนิยายจากเกาหลีหรือจีนที่ดูแล้วเหมือนจะผิดลิขสิทธิ์หมดเลยเพราะไม่มีการแจ้งหรือไม่มีการแจ้งว่าได้รับการอนุญาตจากนักเขียนโดยตรงแต่ทางเว็บไซต์เป็นตัวกลางแท้ๆแต่กับเก็บเงินทั้งๆที่ควรจะรู้ว่าเป็นของผิดกฎหมายและไม่ควร จะให้บริการหรือรับอนุญาต
ถึงแม้จะเป็นตัวกลางและระบุเอาไว้ว่า "ไม่ถือครองสิทธิ์ในเนื้อหา" และ เว็บไซต์มีระบบ "รายงานการละเมิด" เพื่อให้เจ้าของลิขสิทธิ์ที่แท้จริงสามารถแจ้งให้นำเนื้อหาที่ถูกละเมิดออกได้ ก็ตาม
แต่ทางเว็บไซต์นั้น มีการเก็บเหรียญและเก็บบริการ ทั้งๆที่ควรตรวจสอบว่ามันเป็นของที่ละเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่ตั้งแต่แรกมาก่อนแล้ว
แต่ในตามกฎหมายแล้วมันอาจจะเข้า ตามกฎหมายลิขสิทธิ์ งานแปลถือเป็น "งานดัดแปลง" (Derivative Work) ซึ่งสิทธิ์ในการอนุญาตให้ดัดแปลงเป็นสิทธิ์ขาดของเจ้าของลิขสิทธิ์ต้นฉบับ (นักเขียนหรือสำนักพิมพ์ในจีน)
สถานะของ "ตัวกลาง" (Platform)
แม้บริษัท XOXOXOXO จะจดทะเบียนถูกต้องในปี 2025 แต่ในทางกฎหมาย แพลตฟอร์มที่เป็นตัวกลางจะมีนโยบาย Safe Harbor (ในบางประเทศ) หรือข้อตกลงการใช้งานที่ระบุว่า:
ปัดความรับผิดชอบ: แพลตฟอร์มมักระบุว่าผู้ใช้งาน (นักแปล) ต้องรับผิดชอบเนื้อหาเอง หากมีการฟ้องร้องเกิดขึ้น
นโยบายการลบเนื้อหา: เมื่อเจ้าของลิขสิทธิ์ตัวจริงแจ้งเตือนมา แพลตฟอร์มมีหน้าที่ต้องนำเนื้อหานั้นออกเพื่อไม่ให้ตัวเองมีความผิดร่วม
1. ความเสี่ยงสำหรับผู้อ่านและนักแปล
นิยายแปลเถื่อน: สำหรับนิยายจีนหลายเรื่องในเว็บ หากเป็นงานที่ยังไม่มีสำนักพิมพ์ไทยถือลิขสิทธิ์ (LC) อาจจะยังไม่มีการฟ้องร้องในทันทีเนื่องจากต้นทุนทางกฎหมายระหว่างประเทศสูง
การเก็บเงิน: การที่เว็บมีระบบเหรียญและหักค่าธรรมเนียมจากงานที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ยิ่งทำให้ความผิดทางกฎหมายชัดเจนขึ้นหากมีการฟ้องร้องเกิดขึ้นจริงในอนาคต
ซึ่งในความคิดผมถึงแม้ทางเจ้าของเว็บไซต์หรือเป็นบริษัทนี้จะปัดรับความผิดชอบขนาดไหนแต่ถ้าหาก ตัวเว็บไซต์ดำเนินกิจการในรูปแบบบริษัทที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมายไทย แต่ "เนื้อหา" ส่วนใหญ่ที่เป็นนิยายแปลจีนโดยนักแปลอิสระนั้น มีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นการ "ละเมิดลิขสิทธิ์" อยู่ดี หากไม่มีการแสดงหลักฐานการถือครองสิทธิ์จากเจ้าของผลงานต้นฉบับครับ
ซึ่งถ้าหากมันจะเข้ากฎหมาย
การละเมิดลิขสิทธิ์โดยอ้อม (Indirect Infringement)
แม้เว็บจะอ้างว่าเป็นเพียงพื้นที่ฝากผลงาน แต่การมีระบบ "เก็บเหรียญ" และ "แบ่งรายได้" จากงานที่รู้อยู่แล้วว่าผิดกฎหมาย (เช่น นิยายจีนชื่อดังที่นักแปลอิสระนำมาลง) ทำให้เว็บเสียสถานะ "ตัวกลางผู้บริสุทธิ์" และเข้าข่าย:
มาตรา 31 ผู้ใดรู้อยู่แล้วหรือมีเหตุอันควรรู้ว่างานนั้นทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ แล้วนำไปเผยแพร่ต่อสาธารณชน หรือ "แจกจ่ายในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่เจ้าของลิขสิทธิ์" เพื่อหากำไร
มาตรา 70 บทกำหนดโทษสำหรับมาตรา 31 หากทำเพื่อการค้า มีโทษจำคุก 3 เดือนถึง 2 ปี หรือปรับ 5 หมื่นบาทถึง 4 แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
2. ความผิดที่เว็บไซต์อาจจะเจอ (อาจจะเพราะผมไม่รู้กฎหมายมันอาจจะคลาดเคลื่อนได้) ความผิดฐานสนับสนุนการละเมิดลิขสิทธิ์เพื่อการค้า
แม้เว็บจะอ้างว่าเป็นเพียงพื้นที่ฝากผลงาน แต่การมีระบบ "เก็บเหรียญ" และ "แบ่งรายได้" จากงานที่รู้อยู่แล้วว่าผิดกฎหมาย (เช่น นิยายจีนชื่อดังที่นักแปลอิสระนำมาลง) ทำให้เว็บเสียสถานะ "ตัวกลางผู้บริสุทธิ์" และเข้าข่าย:
มาตรา 31 เป็นผู้เผยแพร่งานที่รู้อยู่แล้วว่าทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์เพื่อหากำไร
และ มาตรา 70 มีโทษจำคุก 3 เดือนถึง 2 ปี หรือปรับตั้งแต่ 50,000 ถึง 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (โทษสำหรับนิติบุคคลหรือเจ้าของเว็บ)
3 ความรับผิดทางแพ่ง (การเรียกค่าเสียหาย)
เจ้าของลิขสิทธิ์ตัวจริง (เช่น สำนักพิมพ์จากจีนหรือญี่ปุ่น) สามารถฟ้องเรียกค่าเสียหายจากเว็บไซต์ได้โดยตรง:
ค่าขาดประโยชน์: คำนวณจากจำนวนเหรียญที่เว็บขายได้ทั้งหมด
ค่าเสียหายเชิงลงโทษ: กฎหมายลิขสิทธิ์ใหม่ยอมให้ศาลสั่งปรับเพิ่มขึ้นได้หากพบว่ามีการละเมิดโดยเจตนาและไม่เกรงกลัวต่อกฎหมาย
ทำไมถึงยังไม่โดน?
สาเหตุที่เว็บเหล่านี้ยังอยู่ได้ มักไม่ใช่เพราะ "ไม่ผิด" แต่เป็นเพราะ:
เจ้าของลิขสิทธิ์อยู่ต่างประเทศ: การฟ้องร้องข้ามพรมแดนมีค่าใช้จ่ายสูง
ยังไม่คุ้มทุนที่จะฟ้อง: เจ้าของลิขสิทธิ์มักรอให้เว็บโตจนมีเงินมากพอ แล้วจึงค่อยฟ้องรวบยอดทีเดียวเพื่อให้คุ้มค่าทนาย
ผมเจอมาเยอะมากเลยครับเว็บไซต์ที่มีการกระทำจำพวกนี้เยอะมากๆแต่ว่าเนื้อหาภายในนั้นไม่มีการระบุอย่างชัดเจนว่าถูกกฎหมายหรือได้รับอนุญาตจากคนเขียนเลย แถมมีระบบการใช้เงินหรือใช้เหรียญในการซื้อตอนด้วยผมอยากจะได้ยินความเห็นของทุกคนครับว่าคิดไง
เว็บไซต์อ่านมังงะที่เป็นตัวกลาง มีโอกาสโดนฟ้องจากผู้เขียนหรือไม่?
ถึงแม้จะเป็นตัวกลางและระบุเอาไว้ว่า "ไม่ถือครองสิทธิ์ในเนื้อหา" และ เว็บไซต์มีระบบ "รายงานการละเมิด" เพื่อให้เจ้าของลิขสิทธิ์ที่แท้จริงสามารถแจ้งให้นำเนื้อหาที่ถูกละเมิดออกได้ ก็ตาม
แต่ทางเว็บไซต์นั้น มีการเก็บเหรียญและเก็บบริการ ทั้งๆที่ควรตรวจสอบว่ามันเป็นของที่ละเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่ตั้งแต่แรกมาก่อนแล้ว
แต่ในตามกฎหมายแล้วมันอาจจะเข้า ตามกฎหมายลิขสิทธิ์ งานแปลถือเป็น "งานดัดแปลง" (Derivative Work) ซึ่งสิทธิ์ในการอนุญาตให้ดัดแปลงเป็นสิทธิ์ขาดของเจ้าของลิขสิทธิ์ต้นฉบับ (นักเขียนหรือสำนักพิมพ์ในจีน)
สถานะของ "ตัวกลาง" (Platform)
แม้บริษัท XOXOXOXO จะจดทะเบียนถูกต้องในปี 2025 แต่ในทางกฎหมาย แพลตฟอร์มที่เป็นตัวกลางจะมีนโยบาย Safe Harbor (ในบางประเทศ) หรือข้อตกลงการใช้งานที่ระบุว่า:
ปัดความรับผิดชอบ: แพลตฟอร์มมักระบุว่าผู้ใช้งาน (นักแปล) ต้องรับผิดชอบเนื้อหาเอง หากมีการฟ้องร้องเกิดขึ้น
นโยบายการลบเนื้อหา: เมื่อเจ้าของลิขสิทธิ์ตัวจริงแจ้งเตือนมา แพลตฟอร์มมีหน้าที่ต้องนำเนื้อหานั้นออกเพื่อไม่ให้ตัวเองมีความผิดร่วม
1. ความเสี่ยงสำหรับผู้อ่านและนักแปล
นิยายแปลเถื่อน: สำหรับนิยายจีนหลายเรื่องในเว็บ หากเป็นงานที่ยังไม่มีสำนักพิมพ์ไทยถือลิขสิทธิ์ (LC) อาจจะยังไม่มีการฟ้องร้องในทันทีเนื่องจากต้นทุนทางกฎหมายระหว่างประเทศสูง
การเก็บเงิน: การที่เว็บมีระบบเหรียญและหักค่าธรรมเนียมจากงานที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ยิ่งทำให้ความผิดทางกฎหมายชัดเจนขึ้นหากมีการฟ้องร้องเกิดขึ้นจริงในอนาคต
ซึ่งในความคิดผมถึงแม้ทางเจ้าของเว็บไซต์หรือเป็นบริษัทนี้จะปัดรับความผิดชอบขนาดไหนแต่ถ้าหาก ตัวเว็บไซต์ดำเนินกิจการในรูปแบบบริษัทที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมายไทย แต่ "เนื้อหา" ส่วนใหญ่ที่เป็นนิยายแปลจีนโดยนักแปลอิสระนั้น มีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นการ "ละเมิดลิขสิทธิ์" อยู่ดี หากไม่มีการแสดงหลักฐานการถือครองสิทธิ์จากเจ้าของผลงานต้นฉบับครับ
ซึ่งถ้าหากมันจะเข้ากฎหมาย
การละเมิดลิขสิทธิ์โดยอ้อม (Indirect Infringement)
แม้เว็บจะอ้างว่าเป็นเพียงพื้นที่ฝากผลงาน แต่การมีระบบ "เก็บเหรียญ" และ "แบ่งรายได้" จากงานที่รู้อยู่แล้วว่าผิดกฎหมาย (เช่น นิยายจีนชื่อดังที่นักแปลอิสระนำมาลง) ทำให้เว็บเสียสถานะ "ตัวกลางผู้บริสุทธิ์" และเข้าข่าย:
มาตรา 31 ผู้ใดรู้อยู่แล้วหรือมีเหตุอันควรรู้ว่างานนั้นทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ แล้วนำไปเผยแพร่ต่อสาธารณชน หรือ "แจกจ่ายในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่เจ้าของลิขสิทธิ์" เพื่อหากำไร
มาตรา 70 บทกำหนดโทษสำหรับมาตรา 31 หากทำเพื่อการค้า มีโทษจำคุก 3 เดือนถึง 2 ปี หรือปรับ 5 หมื่นบาทถึง 4 แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
2. ความผิดที่เว็บไซต์อาจจะเจอ (อาจจะเพราะผมไม่รู้กฎหมายมันอาจจะคลาดเคลื่อนได้) ความผิดฐานสนับสนุนการละเมิดลิขสิทธิ์เพื่อการค้า
แม้เว็บจะอ้างว่าเป็นเพียงพื้นที่ฝากผลงาน แต่การมีระบบ "เก็บเหรียญ" และ "แบ่งรายได้" จากงานที่รู้อยู่แล้วว่าผิดกฎหมาย (เช่น นิยายจีนชื่อดังที่นักแปลอิสระนำมาลง) ทำให้เว็บเสียสถานะ "ตัวกลางผู้บริสุทธิ์" และเข้าข่าย:
มาตรา 31 เป็นผู้เผยแพร่งานที่รู้อยู่แล้วว่าทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์เพื่อหากำไร
และ มาตรา 70 มีโทษจำคุก 3 เดือนถึง 2 ปี หรือปรับตั้งแต่ 50,000 ถึง 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (โทษสำหรับนิติบุคคลหรือเจ้าของเว็บ)
3 ความรับผิดทางแพ่ง (การเรียกค่าเสียหาย)
เจ้าของลิขสิทธิ์ตัวจริง (เช่น สำนักพิมพ์จากจีนหรือญี่ปุ่น) สามารถฟ้องเรียกค่าเสียหายจากเว็บไซต์ได้โดยตรง:
ค่าขาดประโยชน์: คำนวณจากจำนวนเหรียญที่เว็บขายได้ทั้งหมด
ค่าเสียหายเชิงลงโทษ: กฎหมายลิขสิทธิ์ใหม่ยอมให้ศาลสั่งปรับเพิ่มขึ้นได้หากพบว่ามีการละเมิดโดยเจตนาและไม่เกรงกลัวต่อกฎหมาย
ทำไมถึงยังไม่โดน?
สาเหตุที่เว็บเหล่านี้ยังอยู่ได้ มักไม่ใช่เพราะ "ไม่ผิด" แต่เป็นเพราะ:
เจ้าของลิขสิทธิ์อยู่ต่างประเทศ: การฟ้องร้องข้ามพรมแดนมีค่าใช้จ่ายสูง
ยังไม่คุ้มทุนที่จะฟ้อง: เจ้าของลิขสิทธิ์มักรอให้เว็บโตจนมีเงินมากพอ แล้วจึงค่อยฟ้องรวบยอดทีเดียวเพื่อให้คุ้มค่าทนาย
ผมเจอมาเยอะมากเลยครับเว็บไซต์ที่มีการกระทำจำพวกนี้เยอะมากๆแต่ว่าเนื้อหาภายในนั้นไม่มีการระบุอย่างชัดเจนว่าถูกกฎหมายหรือได้รับอนุญาตจากคนเขียนเลย แถมมีระบบการใช้เงินหรือใช้เหรียญในการซื้อตอนด้วยผมอยากจะได้ยินความเห็นของทุกคนครับว่าคิดไง