กระทู้นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับการใช้ยา PrEP เพื่อป้องกันการติดเชื้อ HIV โดยอ้างอิงจากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ และประสบการณ์การใช้จริงของผู้เขียนเท่านั้น ไม่ได้มีเจตนาส่งเสริมหรือแนะนำให้มีพฤติกรรมเสี่ยง
*** ข้อมูลการใช้ยา PrEP ในกระทู้นี้ อ้างอิงเฉพาะกรณี “ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM)” เท่านั้น ไม่แนะนำให้นำไปใช้กับคู่ชาย–หญิง
สรุปสำหรับคนไม่อยากอ่านยาว
PrEP เป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูงในการป้องกันการติดเชื้อ HIV หากใช้ถูกต้อง โดยเฉพาะในกลุ่มชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM) ทั้งแบบกินทุกวัน (Daily) และแบบกินเฉพาะช่วงเสี่ยง (On-Demand สูตร 2-1-1) ซึ่งจากงานวิจัยและข้อมูลการใช้งานจริงพบว่า เมื่อกินยาครบและตรงตามสูตร ประสิทธิภาพในการป้องกัน HIV สูงใกล้เคียงกันที่ประมาณ 99–100% ประสบการณ์ส่วนตัวของผมคือการใช้ PrEP แบบ On-Demand และมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง (ซึ่งไม่แนะนำให้ทำตาม) ทั้งในบทบาทรุกและรับหลายครั้ง โดยผมตรวจเลือดหลังความเสี่ยงครั้งสุดท้ายประมาณ 30 วัน ผลตรวจ HIV เป็นลบ และไม่พบโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น
ความเสี่ยงที่พบในผู้ใช้ PrEP ส่วนใหญ่มักเกิดจากการลืมกินยา หรือกินไม่ตรงตามสูตรมากกว่าตัวยาเอง สำหรับผู้ที่ไม่สามารถวางแผนล่วงหน้า หรือกังวลว่าจะกินยาไม่ครบ การกิน PrEP แบบ Daily มีข้อดีตรงที่กินง่าย ไม่ต้องนับโดสหรือแพนิคว่ากินถูกสูตรหรือไม่ ช่วยลดความเครียดและเพิ่มความสม่ำเสมอได้มากกว่า ทั้งนี้ PrEP ไม่สามารถป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นได้ และยังควรตรวจสุขภาพเป็นประจำควบคู่กันเสมอ
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ผมเป็นคนหนึ่งที่กังวลเรื่องโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ค่อนข้างมาก โดยเฉพาะ HIV จึงติดตามข้อมูลทางการแพทย์ด้านนี้อย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันองค์ความรู้และการแพทย์ด้านการป้องกัน HIV พัฒนาไปไกลมาก และมีวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพสูง หากใช้อย่างถูกต้อง
ประสบการณ์ที่ผมจะแชร์ คือการใช้ ยา PrEP แบบ On-Demand และมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง (ซึ่ง ไม่แนะนำให้ทำตามอย่างยิ่ง) ทั้งในบทบาทฝ่ายรุกและฝ่ายรับหลายครั้ง ผมเข้ารับการตรวจเลือดหลังจากความเสี่ยงครั้งสุดท้าย ประมาณ 30 วัน ผลตรวจ HIV เป็นลบ และไม่พบโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นร่วมด้วย
การเตรียมตัวก่อนเริ่มใช้ PrEP
แม้ยา PrEP จะมีประสิทธิภาพสูงในการป้องกัน HIV แต่ ไม่ควรพึ่งพา PrEP เพียงอย่างเดียว เนื่องจากยังมีโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ ที่อาจส่งผลต่อสุขภาพ และบางโรคอาจมีผลต่อความปลอดภัยของการใช้ยา PrEP เช่น โรคไวรัสตับอักเสบบี (ตัวยา PrEP (Tenofovir + Emtricitabine) เป็นยาที่ใช้รักษาไวรัสตับอักเสบบีด้วย หากผู้ใช้มีการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีอยู่แล้วและหยุดยา PrEP อย่างไม่เหมาะสม อาจทำให้โรคกำเริบได้)
ด้วยเหตุนี้ ก่อนเริ่มใช้ PrEP ผมใช้เวลาเตรียมตัวค่อนข้างนาน โดยมีขั้นตอนดังนี้
1.ฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี และไวรัสตับอักเสบเอ
รวม 3 เข็ม ใช้เวลาประมาณ 6 เดือน
2.ฉีดวัคซีน HPV
วัคซีนนี้ช่วยป้องกันหูดหงอนไก่ มะเร็งทวารหนัก และมะเร็งบริเวณช่องคอที่เกี่ยวข้องกับการมีออรัลเซ็กซ์
(3 เข็ม ระยะเวลา 6 เดือน)
ควรปรึกษาแพทย์หากจำเป็นต้องฉีดวัคซีนหลายชนิดพร้อมกัน
กรณีของผม เว้นระยะห่างระหว่างวัคซีนแต่ละชนิดประมาณ 2 เดือน
เข้ารับการตรวจและรับยา PrEP
ขั้นตอนการตรวจเพื่อรับยา PrEP ต้อง ตรวจ HIV ก่อนเริ่มยา PrEP ทุกครั้ง ควรเว้นระยะจากความเสี่ยงครั้งล่าสุด อย่างน้อย 14 วัน เพื่อให้ผลตรวจมีความน่าเชื่อถือ หากต้องการตรวจให้พบเชื้อเร็วที่สุด สามารถใช้การตรวจแบบ NAT (Nucleic Acid Test) ซึ่งสามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ประมาณ 7 วันหลังเสี่ยง แต่มีค่าใช้จ่ายสูง และมีเฉพาะบางสถานพยาบาล
สถานที่ตรวจและรับยา PrEP มีหลายแห่ง เช่น สภากาชาด คลินิกเฉพาะทางต่าง ๆ
วิธีการกินยา PrEP แบบ On-Demand (เหมาะกับผู้ที่สามารถวางแผนการมีเพศสัมพันธ์ได้ล่วงหน้า กรณี ช-ช เท่านั้น)
ข้อมูลนี้เป็นเพียงตัวอย่าง ควรปฏิบัติตามคำแนะนำแพทย์เป็นหลัก
โดสแรก: 2 เม็ด ก่อนมีความเสี่ยง 2–24 ชั่วโมง
โดสที่ 2: 1 เม็ด หลังจากโดสแรก 24 ชั่วโมง (กินเวลาเดินกับโดสเเรก เช่น โดสเเรกกิน 9.00 โดส 2 ก็กินเวลาเดียวกัน คือ 9.00)
โดสที่ 3: 1 เม็ด หลังจากโดสแรก 48 ชั่วโมง (กินเวลาเดินกับโดสเเรก และโดสสอง คือ 9.00)
*** ควรกินยาในเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน เพื่อรักษาระดับยาในเลือดให้สม่ำเสมอ
กรณีมีความเสี่ยงต่อเนื่องหลายวัน (ตัวอย่าง) สมมติเริ่มมีความเสี่ยงวันศุกร์ และมีเพศสัมพันธ์ครั้งสุดท้ายวันจันทร์
ศุกร์ (ก่อนเสี่ยง): 2 เม็ด
เสาร์: 1 เม็ด
อาทิตย์: 1 เม็ด
จันทร์: 1 เม็ด (วันเสี่ยงวันสุดท้าย)
อังคาร: 1 เม็ด
พุธ: 1 เม็ด
จบการใช้ยา และถ้าเสี่ยงใหม่ก็เริ่มลูปให้ตั้งเเต่ต้นเหมือนเดิม
ประสิทธิภาพ PrEP On-Demand เทียบกับ Daily (เฉพาะกลุ่ม MSM หรือชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย)
จากข้อมูลการศึกษาขนาดใหญ่และคำแนะนำจากแพทย์ พบว่า ประสิทธิภาพในการป้องกันการติดเชื้อ HIV ของการใช้ PrEP แบบ On-Demand ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากการกินแบบ Daily
งานวิจัยหลายฉบับชี้ตรงกันว่า ผู้ที่ติดเชื้อ HIV ระหว่างใช้ PrEP ส่วนใหญ่มักเกิดจาก การกินยาไม่ตรงตามสูตรหรือกินไม่สม่ำเสมอ
การศึกษาของ ANRS IPERGAY รายงานประสิทธิภาพของ PrEP On-Demand อยู่ที่ประมาณ 80–93%
อย่างไรก็ตาม ข้อมูลจากการใช้งานจริง (real-world data) แสดงให้เห็นว่า หากกินยาได้อย่างถูกต้องและครบถ้วน ประสิทธิภาพอาจสูงใกล้เคียง 99%
ข้อมูลประสิทธิภาพ PrEP On-Demand เพิ่มเติม
(สำหรับผู้ที่ต้องการรายละเอียดเชิงลึก)
งานวิจัย ANRS IPERGAY (ปี 2015)
ถือเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิด PrEP On-Demand (สูตร 2-1-1) โดยผลการศึกษาระยะแรกพบว่าสามารถป้องกันการติดเชื้อ HIV ได้ประมาณ 86%
เหตุผลที่ได้ตัวเลข 86%
เนื่องจากเป็นการคำนวณค่าเฉลี่ยรวมทั้งหมด ทั้งกลุ่มที่กินยาตรงตามสูตร และกลุ่มที่ลืมกินยา หรือกินยาไม่ถูกต้อง (ลักษณะ “เหมาเข่ง”)
ช่วงขยายผล: IPERGAY Open-Label Extension (ปี 2016)
เมื่อพบว่ายามีประสิทธิภาพสูง จึงเปลี่ยนรูปแบบการศึกษาเป็น ทุกคนได้รับยาจริง และทำการติดตามต่อ
ผลลัพธ์พบว่า ประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 97%
เหตุผลที่ตัวเลขสูงขึ้น
ผู้เข้าร่วมการศึกษามีความเข้าใจและความมั่นใจในการใช้ยามากขึ้น ทำให้การกินยาผิดสูตรลดลงอย่างชัดเจน
หลักฐานเชิงประจักษ์: งานวิจัย ANRS Prévenir
(การศึกษาแบบ Open-Label ขนาดใหญ่)
เป็นการศึกษาที่เปิดให้ผู้เข้าร่วมเลือกเองว่าจะใช้ PrEP แบบ Daily หรือ On-Demand (สูตร 2-1-1)
มีอาสาสมัครเกือบ 3,000 คน โดยประมาณครึ่งหนึ่งเลือกใช้แบบ On-Demand
ผลลัพธ์ที่สำคัญ:
ในกลุ่มที่ กินยาตรงตามสูตรอย่างเคร่งครัด ไม่พบการติดเชื้อ HIV แม้แต่รายเดียว (0 ราย)
บทสรุป:
งานวิจัยนี้ยืนยันว่า หากใช้ PrEP On-Demand อย่างถูกต้อง ประสิทธิภาพในการป้องกัน HIV จะอยู่ที่ประมาณ 99–100% ไม่แตกต่างจากการกินยาแบบ Daily
⚠️ กรณี “Breakthrough Infection”
(กินยาถูกต้องแต่ยังติดเชื้อ เกิดขึ้นได้จริงหรือไม่?)
แม้ผลการวิจัยในกลุ่มควบคุมจะออกมาใกล้เคียง 100% แต่ในระดับประชากรโลกที่มีผู้ใช้ PrEP หลักล้านคน พบรายงานกรณี “กินยาตรงตามสูตรแต่ยังติดเชื้อ” อยู่บ้าง
อย่างไรก็ตาม กรณีเหล่านี้พบได้น้อยมาก (rare cases) และมักเกิดจากปัจจัยเฉพาะ เช่น
การติดเชื้อ HIV สายพันธุ์ดื้อยา (Multidrug-Resistant HIV)
เกิดจากการได้รับเชื้อจากคู่นอนที่มีเชื้อ HIV สายพันธุ์ที่ดื้อต่อยา PrEP โดยตรง ซึ่งพบได้น้อยมากในธรรมชาติ
ความแตกต่างของระดับยาในแต่ละบุคคล
บางคนอาจดูดซึมยาได้น้อยกว่าค่าเฉลี่ย หรือมีการใช้ยาอื่น (เช่น ยาสมุนไพรบางชนิด หรือยาบางประเภท) ที่ไปรบกวนการทำงานของยา PrEP
ความน่าจะเป็นทางสถิติ
ในเชิงสถิติ หากกิน PrEP สูตร 2-1-1 ได้อย่างถูกต้อง โอกาสในการติดเชื้อ HIV จะต่ำมากจนแทบเป็นศูนย์ — ในทางปฏิบัติอาจเรียกได้ว่า ยากกว่าการถูกฟ้าผ่าในวันที่แดดออก
PrEP On-Demand คืออะไร? ประสบการณ์จริงและข้อมูลทางการแพทย์ที่ควรรู้
*** ข้อมูลการใช้ยา PrEP ในกระทู้นี้ อ้างอิงเฉพาะกรณี “ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM)” เท่านั้น ไม่แนะนำให้นำไปใช้กับคู่ชาย–หญิง
สรุปสำหรับคนไม่อยากอ่านยาว
PrEP เป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูงในการป้องกันการติดเชื้อ HIV หากใช้ถูกต้อง โดยเฉพาะในกลุ่มชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM) ทั้งแบบกินทุกวัน (Daily) และแบบกินเฉพาะช่วงเสี่ยง (On-Demand สูตร 2-1-1) ซึ่งจากงานวิจัยและข้อมูลการใช้งานจริงพบว่า เมื่อกินยาครบและตรงตามสูตร ประสิทธิภาพในการป้องกัน HIV สูงใกล้เคียงกันที่ประมาณ 99–100% ประสบการณ์ส่วนตัวของผมคือการใช้ PrEP แบบ On-Demand และมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง (ซึ่งไม่แนะนำให้ทำตาม) ทั้งในบทบาทรุกและรับหลายครั้ง โดยผมตรวจเลือดหลังความเสี่ยงครั้งสุดท้ายประมาณ 30 วัน ผลตรวจ HIV เป็นลบ และไม่พบโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น
ความเสี่ยงที่พบในผู้ใช้ PrEP ส่วนใหญ่มักเกิดจากการลืมกินยา หรือกินไม่ตรงตามสูตรมากกว่าตัวยาเอง สำหรับผู้ที่ไม่สามารถวางแผนล่วงหน้า หรือกังวลว่าจะกินยาไม่ครบ การกิน PrEP แบบ Daily มีข้อดีตรงที่กินง่าย ไม่ต้องนับโดสหรือแพนิคว่ากินถูกสูตรหรือไม่ ช่วยลดความเครียดและเพิ่มความสม่ำเสมอได้มากกว่า ทั้งนี้ PrEP ไม่สามารถป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นได้ และยังควรตรวจสุขภาพเป็นประจำควบคู่กันเสมอ
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ผมเป็นคนหนึ่งที่กังวลเรื่องโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ค่อนข้างมาก โดยเฉพาะ HIV จึงติดตามข้อมูลทางการแพทย์ด้านนี้อย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันองค์ความรู้และการแพทย์ด้านการป้องกัน HIV พัฒนาไปไกลมาก และมีวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพสูง หากใช้อย่างถูกต้อง
ประสบการณ์ที่ผมจะแชร์ คือการใช้ ยา PrEP แบบ On-Demand และมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง (ซึ่ง ไม่แนะนำให้ทำตามอย่างยิ่ง) ทั้งในบทบาทฝ่ายรุกและฝ่ายรับหลายครั้ง ผมเข้ารับการตรวจเลือดหลังจากความเสี่ยงครั้งสุดท้าย ประมาณ 30 วัน ผลตรวจ HIV เป็นลบ และไม่พบโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นร่วมด้วย
การเตรียมตัวก่อนเริ่มใช้ PrEP
แม้ยา PrEP จะมีประสิทธิภาพสูงในการป้องกัน HIV แต่ ไม่ควรพึ่งพา PrEP เพียงอย่างเดียว เนื่องจากยังมีโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ ที่อาจส่งผลต่อสุขภาพ และบางโรคอาจมีผลต่อความปลอดภัยของการใช้ยา PrEP เช่น โรคไวรัสตับอักเสบบี (ตัวยา PrEP (Tenofovir + Emtricitabine) เป็นยาที่ใช้รักษาไวรัสตับอักเสบบีด้วย หากผู้ใช้มีการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีอยู่แล้วและหยุดยา PrEP อย่างไม่เหมาะสม อาจทำให้โรคกำเริบได้)
ด้วยเหตุนี้ ก่อนเริ่มใช้ PrEP ผมใช้เวลาเตรียมตัวค่อนข้างนาน โดยมีขั้นตอนดังนี้
1.ฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี และไวรัสตับอักเสบเอ
รวม 3 เข็ม ใช้เวลาประมาณ 6 เดือน
2.ฉีดวัคซีน HPV
วัคซีนนี้ช่วยป้องกันหูดหงอนไก่ มะเร็งทวารหนัก และมะเร็งบริเวณช่องคอที่เกี่ยวข้องกับการมีออรัลเซ็กซ์
(3 เข็ม ระยะเวลา 6 เดือน)
ควรปรึกษาแพทย์หากจำเป็นต้องฉีดวัคซีนหลายชนิดพร้อมกัน
กรณีของผม เว้นระยะห่างระหว่างวัคซีนแต่ละชนิดประมาณ 2 เดือน
เข้ารับการตรวจและรับยา PrEP
ขั้นตอนการตรวจเพื่อรับยา PrEP ต้อง ตรวจ HIV ก่อนเริ่มยา PrEP ทุกครั้ง ควรเว้นระยะจากความเสี่ยงครั้งล่าสุด อย่างน้อย 14 วัน เพื่อให้ผลตรวจมีความน่าเชื่อถือ หากต้องการตรวจให้พบเชื้อเร็วที่สุด สามารถใช้การตรวจแบบ NAT (Nucleic Acid Test) ซึ่งสามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ประมาณ 7 วันหลังเสี่ยง แต่มีค่าใช้จ่ายสูง และมีเฉพาะบางสถานพยาบาล
สถานที่ตรวจและรับยา PrEP มีหลายแห่ง เช่น สภากาชาด คลินิกเฉพาะทางต่าง ๆ
วิธีการกินยา PrEP แบบ On-Demand (เหมาะกับผู้ที่สามารถวางแผนการมีเพศสัมพันธ์ได้ล่วงหน้า กรณี ช-ช เท่านั้น)
ข้อมูลนี้เป็นเพียงตัวอย่าง ควรปฏิบัติตามคำแนะนำแพทย์เป็นหลัก
โดสแรก: 2 เม็ด ก่อนมีความเสี่ยง 2–24 ชั่วโมง
โดสที่ 2: 1 เม็ด หลังจากโดสแรก 24 ชั่วโมง (กินเวลาเดินกับโดสเเรก เช่น โดสเเรกกิน 9.00 โดส 2 ก็กินเวลาเดียวกัน คือ 9.00)
โดสที่ 3: 1 เม็ด หลังจากโดสแรก 48 ชั่วโมง (กินเวลาเดินกับโดสเเรก และโดสสอง คือ 9.00)
*** ควรกินยาในเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน เพื่อรักษาระดับยาในเลือดให้สม่ำเสมอ
กรณีมีความเสี่ยงต่อเนื่องหลายวัน (ตัวอย่าง) สมมติเริ่มมีความเสี่ยงวันศุกร์ และมีเพศสัมพันธ์ครั้งสุดท้ายวันจันทร์
ศุกร์ (ก่อนเสี่ยง): 2 เม็ด
เสาร์: 1 เม็ด
อาทิตย์: 1 เม็ด
จันทร์: 1 เม็ด (วันเสี่ยงวันสุดท้าย)
อังคาร: 1 เม็ด
พุธ: 1 เม็ด
จบการใช้ยา และถ้าเสี่ยงใหม่ก็เริ่มลูปให้ตั้งเเต่ต้นเหมือนเดิม
ประสิทธิภาพ PrEP On-Demand เทียบกับ Daily (เฉพาะกลุ่ม MSM หรือชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย)
จากข้อมูลการศึกษาขนาดใหญ่และคำแนะนำจากแพทย์ พบว่า ประสิทธิภาพในการป้องกันการติดเชื้อ HIV ของการใช้ PrEP แบบ On-Demand ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากการกินแบบ Daily
งานวิจัยหลายฉบับชี้ตรงกันว่า ผู้ที่ติดเชื้อ HIV ระหว่างใช้ PrEP ส่วนใหญ่มักเกิดจาก การกินยาไม่ตรงตามสูตรหรือกินไม่สม่ำเสมอ
การศึกษาของ ANRS IPERGAY รายงานประสิทธิภาพของ PrEP On-Demand อยู่ที่ประมาณ 80–93%
อย่างไรก็ตาม ข้อมูลจากการใช้งานจริง (real-world data) แสดงให้เห็นว่า หากกินยาได้อย่างถูกต้องและครบถ้วน ประสิทธิภาพอาจสูงใกล้เคียง 99%
ข้อมูลประสิทธิภาพ PrEP On-Demand เพิ่มเติม
(สำหรับผู้ที่ต้องการรายละเอียดเชิงลึก)
งานวิจัย ANRS IPERGAY (ปี 2015)
ถือเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิด PrEP On-Demand (สูตร 2-1-1) โดยผลการศึกษาระยะแรกพบว่าสามารถป้องกันการติดเชื้อ HIV ได้ประมาณ 86%
เหตุผลที่ได้ตัวเลข 86%
เนื่องจากเป็นการคำนวณค่าเฉลี่ยรวมทั้งหมด ทั้งกลุ่มที่กินยาตรงตามสูตร และกลุ่มที่ลืมกินยา หรือกินยาไม่ถูกต้อง (ลักษณะ “เหมาเข่ง”)
ช่วงขยายผล: IPERGAY Open-Label Extension (ปี 2016)
เมื่อพบว่ายามีประสิทธิภาพสูง จึงเปลี่ยนรูปแบบการศึกษาเป็น ทุกคนได้รับยาจริง และทำการติดตามต่อ
ผลลัพธ์พบว่า ประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 97%
เหตุผลที่ตัวเลขสูงขึ้น
ผู้เข้าร่วมการศึกษามีความเข้าใจและความมั่นใจในการใช้ยามากขึ้น ทำให้การกินยาผิดสูตรลดลงอย่างชัดเจน
หลักฐานเชิงประจักษ์: งานวิจัย ANRS Prévenir
(การศึกษาแบบ Open-Label ขนาดใหญ่)
เป็นการศึกษาที่เปิดให้ผู้เข้าร่วมเลือกเองว่าจะใช้ PrEP แบบ Daily หรือ On-Demand (สูตร 2-1-1)
มีอาสาสมัครเกือบ 3,000 คน โดยประมาณครึ่งหนึ่งเลือกใช้แบบ On-Demand
ผลลัพธ์ที่สำคัญ:
ในกลุ่มที่ กินยาตรงตามสูตรอย่างเคร่งครัด ไม่พบการติดเชื้อ HIV แม้แต่รายเดียว (0 ราย)
บทสรุป:
งานวิจัยนี้ยืนยันว่า หากใช้ PrEP On-Demand อย่างถูกต้อง ประสิทธิภาพในการป้องกัน HIV จะอยู่ที่ประมาณ 99–100% ไม่แตกต่างจากการกินยาแบบ Daily
⚠️ กรณี “Breakthrough Infection”
(กินยาถูกต้องแต่ยังติดเชื้อ เกิดขึ้นได้จริงหรือไม่?)
แม้ผลการวิจัยในกลุ่มควบคุมจะออกมาใกล้เคียง 100% แต่ในระดับประชากรโลกที่มีผู้ใช้ PrEP หลักล้านคน พบรายงานกรณี “กินยาตรงตามสูตรแต่ยังติดเชื้อ” อยู่บ้าง
อย่างไรก็ตาม กรณีเหล่านี้พบได้น้อยมาก (rare cases) และมักเกิดจากปัจจัยเฉพาะ เช่น
การติดเชื้อ HIV สายพันธุ์ดื้อยา (Multidrug-Resistant HIV)
เกิดจากการได้รับเชื้อจากคู่นอนที่มีเชื้อ HIV สายพันธุ์ที่ดื้อต่อยา PrEP โดยตรง ซึ่งพบได้น้อยมากในธรรมชาติ
ความแตกต่างของระดับยาในแต่ละบุคคล
บางคนอาจดูดซึมยาได้น้อยกว่าค่าเฉลี่ย หรือมีการใช้ยาอื่น (เช่น ยาสมุนไพรบางชนิด หรือยาบางประเภท) ที่ไปรบกวนการทำงานของยา PrEP
ความน่าจะเป็นทางสถิติ
ในเชิงสถิติ หากกิน PrEP สูตร 2-1-1 ได้อย่างถูกต้อง โอกาสในการติดเชื้อ HIV จะต่ำมากจนแทบเป็นศูนย์ — ในทางปฏิบัติอาจเรียกได้ว่า ยากกว่าการถูกฟ้าผ่าในวันที่แดดออก