เหตุเกิดที่ไหน ดับที่นั่น

1.ภังคญาน
1.เหตุเกิดที่ข้างล่าง มาดับที่ข้างบน ผลเป็นอย่างไร (สลับกัน)
2.เหตุเกิดที่ข้างหน้า มาดับที่ข้างหลัง ผลเป็นอย่างไร (สลับกัน)
3.เหตุเกิดที่ข้างซ้าย มาดับที่ข้างขวาผลเป็นอย่างไร (สลับกัน)

เมื่อถึงภังคญาน จะบอกไม่ได้ว่าเป็นการเกิดดับของอะไร เกิดมาแล้วดับหายไปอย่างรวดเร็ว
ดั่งพยัพแดดบนถนน
การเห็นการเกิดดับจะไม่มีทิศทาง แต่จิตกลับมีความแจ่มใส

2.เมิ่อญานวิปัสนาแกร่งกล้าขึ้น จะเห็นว่าเกิดและดับไปทันที เกิดและดับอยู่ที่เดียวกัน   หรือคือไม่มีการมา ไม่มีการไป
   
ดั่งคำพระศาสดา ที่ตรัสแก่พระอุปติสสะ “เหตุเกิดที่ไหน ดับที่นั่น”