โทมนัสที่ไร้กิเลส ท่านอาจตกใจแต่ผมมาเพื่อทางสายกลาง

โทมนัสอาศัยเนกขัมมะ ๖ ประการ อะไรบ้าง คือ
                ๑. โทมนัสย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้ทราบความที่รูปทั้งหลายนั่นแลไม่เที่ยง
                 เห็นความแปรผัน ความคลายกำหนัด และความดับนั่นตามความ
                 เป็นจริง ด้วยปัญญาอันชอบอย่างนี้ว่า ‘รูปในกาลก่อนและใน
                 บัดนี้ทั้งหมดนั้น ล้วนไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็น
                 ธรรมดา’ แล้วตั้งความปรารถนาในอนุตตรวิโมกข์๑- ว่า ‘ในกาลไร
                 เราจักบรรลุอายตนะ๒- ที่พระอริยะทั้งหลายได้บรรลุอยู่ในบัดนี้’
                 เพราะความปรารถนาเป็นปัจจัย โทมนัสจึงเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้ตั้ง
                 ความปรารถนาในอนุตตรวิโมกข์ด้วยประการฉะนี้ โทมนัสเช่นนี้
                 เราเรียกว่า โทมนัสอาศัยเนกขัมมะ