หม่อมราชวงศ์พักตร์พริ้ง ทองใหญ่
คุณชายคึกฤทธิ์พบภรรยาของเขาตั้งแต่ก่อนขึ้นมาลำปาง เขาเล่าว่า เจอเธอครั้งแรกตอนรถยนต์กำลังติดไฟแดง เผอิญหันไปเห็นรูปถ่ายที่ขยายติดไว้หน้าร้านถ่ายรูป เห็นครั้งแรกก็รัก หนที่สองก็รักผ่านมาเห็นอยู่ทุกวันก็รักมากขึ้นทุกที
ม.ร.ว.พักตร์พริ้ง เป็นคนงามสมชื่อ ธิดาหม่อมเจ้าทองฑีฆายุ ทองใหญ่ กับหม่อมลุดมิลา ทองใหญ่ ณ อยุธยา (สกุลเดิม: บาร์ซูคอฟ อิวาโนวิตซ์) หม่อมชาวรัสเซีย หม่อมมารดาของเธอเป็นผู้ดีเก่าชาวรัสเซีย และสาวลูกครึ่งคนนี้คือหนึ่งในสาวสวยที่สุดของกรุงเทพฯ ยุคนั้น จบชั้นมัธยมศึกษาจากโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย
เมื่อรู้ว่าเธอคือใคร คุณชายจึงบุกไปทำความรู้จักมักคุ้นถึงวัง แล้วออกปากฝากรัก ทั้งคู่แต่งงานกัน
หลังจากนั้นไม่นาน ขณะนั้นเธออายุ ๒๐ ปี แล้วคุณหญิงพักตร์พริ้งก็ตาม "พี่ชาย" ขึ้นไปลำปางด้วย
ช่วงชีวิตตอนนั้นเป็นเวลาแห่งวันชื่นคืนสุข คุณหญิงรับหน้าที่แม่บ้านเต็มตัว อุทิศเวลาทั้งหมดให้แก่ครอบครัว
ลูกชายหญิงทั้งสองคน คือ ม.ล.รองฤทธิ์ และ ม.ล.วิสุมิตรา ก็เกิดที่ลำปาง
เมื่อเวลาล่วงเลยมาอีกเกือบ ๗๐ ปี มีผู้ถามว่าถ้าพูดถึงคุณชายคึกฤทธิ์ คุณหญิงจะนึกถึงอะไร สิ่งแรกที่ผุดขึ้นในใจเธอ คือชีวิตที่ลำปาง "คุณชายเคยบอกว่า คุณหญิงไปเที่ยว ไปฮอลิเดย์มานมนานมากแล้ว สมควรกลับมาอยู่บ้านอยู่ช่องเสียที ตามวิสัยของคุณชายผู้ซึ่งมีอารมณ์ขันมากมาย "ในที่สุดในวัยแก่ แต่ก็ไม่แก่จนเกินไป คนสองคนที่ต้องพลัดพรากจากกันมานานแสนนาน ด้วยเหตุทางการเมืองอันสกปรกที่มาทำร้าย กลั่นแกล้ง ทั้งสาดโคลน ทั้งสาดกระสุนใส่กันอย่างไม่ยับยั้ง หรือสงครามอันโหดร้ายที่เข้ามาพรากลูกพรากพ่อพรากแม่ ชะตากรรมของคนเราแต่ละคนที่ไม่สามารถจะหลีกเลี่ยงได้
แต่ถึงกระนั้น คุณหญิงพักตร์พริ้งก็ได้กลับมาอยู่ใกล้ชิดกับครอบครัวของท่านอีกครั้งหนึ่ง ในฐานะภริยา
ในขณะเดียวกัน ความสัมพันธ์ก็ยังคงสภาพที่จีรังดังเดิม ไม่เสื่อมคลาย ดังที่คุณชายคึกฤทธิ์เคยเขียนถึงคุณหญิงเมื่อครั้งที่ต้องจากกัน
"คำสัญญาที่ให้ไว้นานมาแล้ว จนกระทั่งหมึกที่เขียนไว้บนกระดาษนั้นจืดจางจนเกือบจะลบหายไปหมด
แต่คุณชายก็ไม่เคยลืมเลยว่า จะสร้างบ้านให้คุณหญิง จะเลี้ยงดูท่านให้สุขสบาย และจะรอให้กลับมา 'ไม่ว่าจะนานแสนนานแค่ไหน'
"คุณชายเคยเขียนไว้ว่า 'ความรักอันแท้จริงนั้นมี แต่อยู่ไม่นาน คนเราจะอยู่ด้วยกันได้ ไม่ใช่ด้วยความรัก แต่อยู่กันไปตลอดชีวิต ด้วยความเป็นมิตร มีรสนิยมต้องกัน เห็นอกเห็นใจกัน เสียสละให้กันประกอบกับมีความรักกันในชีวิตที่ร่วมกันอยู่'
"แล้วในที่สุดก็เป็นจริงอย่างที่ท่านว่าไว้ ความรัก และความเป็นมิตรต่อกัน จึงมีความหมายมากกว่า
อะไรทั้งสิ้น สำหรับชีวิตของคนทั้งหลายทั้งปวง..."
หม่อมราชวงศ์พักตร์พริ้ง ทองใหญ่ สมรสกับหม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช เมื่อ พ.ศ. 2479 มีบุตร 2 คน เป็นธิดา 1 คน และบุรุษ 1 คนคือ หม่อมหลวงรองฤทธิ์ ปราโมช และหม่อมหลวงวิสุมิตรา ปราโมช ก่อนจะแยกทางกันในเวลาต่อมา อย่างไรก็ตามทั้งหม่อมราชวงศ์พักตร์พริ้ง และหม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์เอง ต่างก็ไม่ได้สมรสใหม่ โดยหม่อมราชวงศ์พักตร์พริ้งได้อาศัยอยู่กับหม่อมหลวงรองฤทธิ์ ที่บ้านซอยสวนพลู ซึ่งอยู่ติดกับบ้านของหม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช โดยที่ผ่านมาก็ได้คอยดูแลทุกข์สุขกันอยู่เสมอ
ชีวิตครอบครัว ม.ร.ว.พักตร์พริ้ง อธิบายให้ฟังว่า “...เหตุที่ต้องแยกทางกัน...เราไม่ได้ โกรธกัน....ทุกวันนี้เราก็ยังเป็นเพื่อนกันไปมาหาสู่กัน บางวันตอนเช้าดิฉันก็ยังไปกินกาแฟกับเธอที่บ้าน สวนพลู วันเกิดของเธอดิฉันก็ไปอวยพรทุกครั้งไม่ขาด เหตุที่เราแยกทางกันมีหลายอย่าง เราไม่ได้มี ครอบครัวเหมือนคนอื่นเขา ย้ายบ้านอยู่คงจะยี่สิบหน แต่งงานได้เดือนเดียวต้องย้ายไปลำปาง เพราะเธอถูก เกณฑ์ทหารตอนสงครามอินโดจีน แล้วย้ายไป เชียงของ ดิฉันอยู่ลำปาง แล้วย้ายลงมากรุงเทพฯ อีก แล้วกลับขึ้นไปลำปางใหม่ไปทำงานธนาคารไทยพาณิชย์เพราะพี่เขยให้ตำแหน่ง... ดิฉันเองมาจาก ครอบครัวที่อบอุ่นแน่นแฟ้น แต่งงานมาต้องอยู่ไม่เป็นหลักแหล่ง ย้ายบ้าน ไม่ค่อยได้อยู่กับสามี เงินก็ไม่มี แล้วสามีก็เล่นการเมืองซึ่งดิฉันไม่เห็นด้วย...นี่แหละ คือสาเหตุที่สำคัญ”
หม่อมราชวงศ์พักตร์พริ้ง ทองใหญ่ เคยทำงานเป็นครูสอนหนังสือที่วชิราวุธวิทยาลัย เคยทำงานเป็นผู้ประกาศข่าวบีบีซีภาคภาษาไทย ทำงานสายการบินที่ประเทศปากีสถาน และทำงานที่สำนักข่าวสารอเมริกันจนเกษียณอายุ
หม่อมราชวงศ์พักตร์พริ้ง ทองใหญ่ เสียชีวิตเวลา 03.30 นาฬิกา ของวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2551 ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สิริรวมอายุได้ 92 ปี โดยได้ตั้งบำเพ็ญกุศลสวดพระอภิธรรมศพ ณ ศาลากลางน้ำ วัดเทพศิรินทราวาส เป็นเวลา 5 วัน และมีการฌาปนกิจศพเมื่อวันอาทิตย์ที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2551 ส่วนสาเหตุแห่งการเสียชีวิตบางแหล่งข่าวว่าเสียชีวิตจากโรคมะเร็งปอด
หนังสืออนุสรณ์ ม.ร.ว.พักตร์พริ้ง ทองใหญ่
Restore ภาพและลงสี เจาะเวลาหาอดีต
งามมาก หม่อมราชวงศ์พักตร์พริ้ง ทองใหญ่ ภริยา มรว.คึกฤทธิ์ ปราโมช