ปัจจเวกขณะญานกับธรรมเอก

1.การผุดขึ้นของธรรมเอกในมหาสุญญตสูตร เป็นการกล่าวถึงวิธีการที่จะพ้นไปจากวัฎฎะ

2.ปัจจเวกขณะ เป็นการถอยออกมาดูเหตุที่ทำให้เกิดวัฏฏะ เหตุแห่งอุปทาน

3.ผุดขึ้นที่ตรงกลางการรับรู้  ดังตาน้ำที่ผุดขึ้นคือการเริ่มต้นของเหตุแห่งอุปทาน ขันธ์5

4.การผุดขึ้นของตาน้ำ จะผุดขึ้นแล้วขยายๆออก เป็นรัศมีวงน้ำ เมื่อจิตมีอุปทานในวงน้ำ (การกระเพื่อม)  ก็จะเกิดเป็นขันธ์5 เรียกว่ามีจิตเกิดขึ้น

5.ธรรมต่างๆที่บอกว่าจิตเกิดที่หทยวัตถุ จึงมาจากที่มานี้

6.ผู้ดูจึงมีอยู่แล้ว ก่อนที่จิตมันจะเกิด ผู้ดูไม่มีตัวตน ไม่มีรูปร่าง แต่คลุมทุกอาการ คลุมเหตุแห่งอุปทาน