เก๊บส้มป่อยวันเป็งปุ๊ด

นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ 
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้น ซึ่งเป็นผู้ไกลจากกิเลส เป็นผู้ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง โดยชอบ

วันนี้หรือคืนนี้เป็นวันพระ วันมาฆบูชา พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ วันเพ็ญเดือนสาม

วันนี้นอกจากจะเป็นวันสำคัญทางพระพุทธศานาแล้ว ยังเพิ่มเติมความสำคัญในแบบของวัฒนธรรมล้านนาหรือคนเมือง คนเชียงใหม่ คืออย่างแรกเป็นวันเพ็ญที่ตรงกับวันพุธ ซึ่งคติของชาวล้านนารวมไปถึงชาวไต ชาวไทยใหญ่ โดยเชื่อกันว่าในคืนนี้หรือบางทีก็รวมกับเช้ามืดวันนี้ ว่าพระอุปคุตจะขึ้นมาจากสะดือทะเลหรือเมืองบาดาลเพื่อมาโปรดญาติโยมผู้มีศรัทธาและโชคดี คืนนี้ในเมืองเชียงใหม่หรือทั่วไปในภาคเหนือจะมีเทศกาลหรือประเพณีตักบาตรตอนเที่ยงคืน ท่ามกลางแสงจันทร์

และในวันนี้ วันเพ็ญเดือนสาม หรือนับในแบบล้านนาคือวันเพ็ญเดือนห้าหรือห้าเป็งซึ่งเดือนของทางเหนือจะนับเร็วกว่าจันทรคติของทางภาคกลางไปสองเดือน เช่นวันยี่เป็งก็คือวันเพ็ญเดือนยี่หรือเดือนสองซึ่งเป็นวันลอยกระทงถ้านับแบบภาคกลางยังเป็นวันเพ็ญเดือนสิบสองน้ำก็นองเต็มตลิ่ง

วันนี้วันห้าเป็ง นอกจากจะเป็นวันพระ วันมาฆบูชาแล้ว สำหรับคนเมืองยังเป็นวันสำคัญอีกวันนึงคือวันเก็บส้มป่อย

" ส้มป่อย " พันธุ์ไม้สำคัญที่เกี่ยวพันธ์และทรงคุณค่าต่อวัฒนธรรมล้านนา

เค้าจะเก็บกันในวันนี้เท่านั้น หรืออย่างน้อยที่สุดก็ต้องเก็บกันภายในเดือนห้าข้างแรมที่เหลือ โดยจะไม่เก็บหรือปล่อยข้ามไปถึงเดือนหกเด็ดขาด ที่แน่ๆเลยก็คือเก็บวันนี้แหละ ถือว่าเป็นมงคลฤกษ์ที่สุด ของคนที่มีความเชื่อในทางนี้ วันพระ แถมยังเป็นวันเป็งปุ๊ด ส้มป่อยที่เก็บในวันนี้จะมีฤทธิ์หรืออิทธิคุณแก่กล้ากว่าที่เก็บในวันอื่นๆ