วิชาเอนโดมายาเรีย เป็นวิชชากรรมฐานที่เกิดในยุคพุทธกาล พระพุทธเจ้าสอนกรรมฐานข้อนี้เป็นทางไปสู่อมตะนิพพาน

พระพุทธเจ้าเน้นสอนเรื่องอะไรมากที่สุดครับ ระหว่างสมาธิ กับ วิปัสสนา

ถ้าเชื่อว่าพระพุทธเจ้าบรรลุธรรมจริงเหตุใดถึงเชื่อทั้งๆ ที่มีเรื่องราวแค่ในตำราเท่านั้น ไม่เคยเจอตัวจริงไม่เคยพิสูจน์ หรือแม้กระทั่งพระสาวกต่างๆ ในตำราทำไมถึงเชื่อว่าบรรลุธรรมจริง เชื่อง่ายไปไหม ทั้งๆ

พระพุทธเจ้าไม่ได้ดับจิตแล้วนิพพาน มีแต่บอกว่าดับขันธปรินิพพาน ไม่มีตรงไหนเลยที่บอกว่าดับจิตแล้วปรนิพพาน จิตไม่มีกิเลส อวิชชาดับ วิชชาเกิดที่จิต จิตยังมีอยู่ วิชชาเกิดคือนิพพาน จิตก็ยังมีวิชชาอยู

"...นักภาวนาทั้งหลาย จิตยังไม่สงบ ฌานก็ยังไม่ถึง อยากจะให้ปัญญามันเกิดขึ้น มันจะเกิดขึ้นได้อย่างไร ถึงเกิดขึ้นก็เรียกว่า ปัญญาโลกีย์ ความอยากให้มันเกิดขึ้นมันก็ เป็นโลกียะอยู่แล้ว พอหันมาดูตัว

เขาขาด จรณะ ครับ ส่วนศาสตร์วิชาหลักสูตรและการสอน น่าจะจัดอยู่ในวิชชาครับ (เดาครับ) หรือมองอีกแง่ คนรุ่นหลังมาเพิ่มเอง เพราะในศาสตร์สำคัญทั้ง 18 สาขา ที่เจ้าชายสิทธัตถะสำเร็จการศึกษาก่อนมาบวช น่าแปล