สาเหตุที่ปากแม่น้ำสาละวินไม่กว้าง

สาเหตุที่แม่น้ำสาละวินมีปากน้ำขนาดเล็ก เพราะเป็นปากน้ำที่เพิ่งเกิดใหม่

แต่เดิมแม่น้ำสาละวินเคยไหลลงอ่าวไทย โดยไหลเข้าประเทศไทยทางช่องเขา บ้านอรุโณทัย ต.เมืองนะ อ.เชียงดาว เป็นแม่น้ำสายเดียวกับแม่น้ำปิง-แม่น้ำเจ้าพระยา

ต่อมาเมื่อประมาณ 1.5 ล้านปีที่แล้วได้เกิดภูเขาไฟระเบิดในรัฐฉาน ลาวาปิดช่องเขากลายเป็นเขื่อน ทำให้แม่น้ำสาละวินไหลข้ามสันเขาด้านข้าง เบี่ยงออกทางขวา ไปสู่เส้นทางที่เป็นเส้นทางปัจจุบันของแม่น้ำสาละวิน เกิดเป็นลักษณะทางธรณีวิทยาที่เรียกว่าแม่น้ำขโมย stream capture

เนื่องจากแม่น้ำสายนี้เพิ่งจะเปลี่ยนเส้นทางไปลงอ่าวเมาะตะมะได้ไม่นานเมื่อเทียบกับเวลาทางธรณีวิทยา ทำให้ปากน้ำใหม่เพิ่งจะเริ่มสะสมตะกอนได้ไม่นาน จึงมีขนาดไม่ใหญ่

สาละวิน-ปิง-เจ้าพระยา เคยต่อกันเป็นแม่น้ำเส้นเดียว (สีแดง) ปากแม่น้ำดั้งเดิมก็คือที่ราบภาคกลางที่กว้างใหญ่ไม่แพ้อิระวดี


การเปลี่ยนเส้นทางของ สาละวิน ทางธรณีวิทยาเรียกว่า stream capture