อากิณ ฯ เป็นฌานที่ยาวมาก ...

พระพุทธเจ้าทรงอธิบายหลักสำคัญมากว่า ฌานไม่ใช่ที่สุดของทาง แต่เป็น “ฐาน” สำหรับทำลายอาสวะให้สิ้นได้ พระองค์ตรัสว่า ความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย สามารถเกิดขึ้นได้โดยอาศัยปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติย

ก็เคลื่อนเคลื่อนกลางหน้าผากถอยหลัง เข้าไป เห็นอากาศซ้อนรูปมีกรอบเป็นอากาสา เคลื่อนอากาสาถอยหลัง เป็นที่ว่าง แต่มันจะสลับกับดวงดาวในอวกาศ เป็นวิญญาณ กำหนดจิตรวมดับวูบ เป็นมอากิญ กำหนดสัญญาดับๆติดๆเป็น

เเล้วมันจะไม่เป็นคู่ได้ยังไง อากาสา เป็ยรูป วิญญาณ เป็นนามไปรู้ อากิญ เป็นรูป เนวสัญญา เป็นนามไปรู้ แต่ละตัวก็ต้องมี ยตนะ ไปรู้อีกตัวนึง เพราะในอรูป มันก็เป็น รูป กะนามอยู่ มันจึงต้องเป็นาภาพสอง ไม่

อากาสา กับ วิญญาณ เป็นคู่นึง อากาสาเป็นรูป วิญญาณ เป็นนาม วิญญาณเป็นตัวไปรู้อากาสา วิญญาณเป็นอายตนะไปรู้ ในสภาพว่างของอากาศแต่มีครบ ทั้งสัตว์บุคคล อากิญ กับ เนวสัญญา อากิญ เป็นรูป เนวสัญญา เป็นนามที

ภาวนาไปแล้ว ก็ยังมีอาการแฉลบใน อเนญชา และการคำนึงในกุศลต่างๆ แม้การเเล่นไปวิจัยในธ ธ​รรม ​ใด ก็จะมีอาการเพิกทิ้ง และ วิ่งเข้าไปคว้าตัวคว้าตน ในอาการเสพสุขในกุศลต่างๆ การยึดติดสภาพไร้ตัวตน ทำให้แม้นควา

สติที่เห็นสมาธิอากาสาฌานดับ และตัวสติที่เป็นอากาสาฌานก็ดับด้วย จะเห็นผล ผลที่เป็นความรู้สึกว่าง โล่ง เบา สงบ สุข และมีสติอีกตัวที่แยกตัวออกมาจากผลนั้น ก็จะเป็นเพียงการเห็นว่า สุข สงบ ว่าง โล่ง เบานั้น

ที่เรียกว่า อากาสานัญจายตนฌานๆ ดังนี้ อากาสานัญจายตนฌานเป็นไฉนหนอ  เราได้มีความคิดอย่างนี้ว่า ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ เข้าอากาสานัญจายตนฌานด้วยคำนึงว่า  อากาศหาที่สุดมิได้ เพราะล่วงรูปสัญญาเส