อากิณ ฯ เป็นฌานที่ยาวมาก ...

ก็เคลื่อนเคลื่อนกลางหน้าผากถอยหลัง เข้าไป เห็นอากาศซ้อนรูปมีกรอบเป็นอากาสา เคลื่อนอากาสาถอยหลัง เป็นที่ว่าง แต่มันจะสลับกับดวงดาวในอวกาศ เป็นวิญญาณ กำหนดจิตรวมดับวูบ เป็นมอากิญ กำหนดสัญญาดับๆติดๆเป็น

เเล้วมันจะไม่เป็นคู่ได้ยังไง อากาสา เป็ยรูป วิญญาณ เป็นนามไปรู้ อากิญ เป็นรูป เนวสัญญา เป็นนามไปรู้ แต่ละตัวก็ต้องมี ยตนะ ไปรู้อีกตัวนึง เพราะในอรูป มันก็เป็น รูป กะนามอยู่ มันจึงต้องเป็นาภาพสอง ไม่

อากาสา กับ วิญญาณ เป็นคู่นึง อากาสาเป็นรูป วิญญาณ เป็นนาม วิญญาณเป็นตัวไปรู้อากาสา วิญญาณเป็นอายตนะไปรู้ ในสภาพว่างของอากาศแต่มีครบ ทั้งสัตว์บุคคล อากิญ กับ เนวสัญญา อากิญ เป็นรูป เนวสัญญา เป็นนามที

ภาวนาไปแล้ว ก็ยังมีอาการแฉลบใน อเนญชา และการคำนึงในกุศลต่างๆ แม้การเเล่นไปวิจัยในธ ธ​รรม ​ใด ก็จะมีอาการเพิกทิ้ง และ วิ่งเข้าไปคว้าตัวคว้าตน ในอาการเสพสุขในกุศลต่างๆ การยึดติดสภาพไร้ตัวตน ทำให้แม้นควา

ที่เรียกว่า อากาสานัญจายตนฌานๆ ดังนี้ อากาสานัญจายตนฌานเป็นไฉนหนอ  เราได้มีความคิดอย่างนี้ว่า ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ เข้าอากาสานัญจายตนฌานด้วยคำนึงว่า  อากาศหาที่สุดมิได้ เพราะล่วงรูปสัญญาเส

บทนำ ฌาน (Jhāna) คือการเพ่งอารมณ์จนจิตแน่วแน่เป็นอัปปนาสมาธิ จัดเป็นกระบวนการสำคัญในการทำสมถภาวนา (การทำความสงบของจิต) ตามหลักพระพุทธศาสนา ฌานแบ่งออกเป็นสองหมวดใหญ่คือ รูปฌาน (Rūpa Jhāna) 4 และ อรูปฌ