แม่สามารถเปลี่ยนนามสกุลลูกได้มั้ย

สอบถามค่ะ พอดีเราเลิกกับสามี แล้วอยากเปลี่ยนนามสกุลของลูกให้มาใช้นามสกุลเราค่ะไม่ทราบว่าสามารถเปลี่ยนเองได้มั้ยค่ะ (ไม่ได้จดทะเบียน) แล้วยุ่งยากมั้ยค่ะ แล้วสามารถแจ้งความไม่ให้เค้ายุ่งกับเรากับลูกได้มั้ยค่ะ