รวบรวมหลักฐานที่สำคัญที่เกี่ยวกับการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 โดยรวบรวมหลักฐานที่สำคัญทั้งผลงานละครโทรทัศน์ นักวิชาการ และเอกสารทางวิชาการได้อธิบายถึงเหตุการณ์การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 โดยบางส่วนตรงกัน บางส่วนโต้แย้งกัน เช่น
1.ผลงานละครโทรทัศน์ที่สะท้อนถึงการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ประกอบด้วย สายโลหิต หนึ่งด้าวฟ้าเดียว ฟ้าใหม่ และศรีอโยธยา กล่าวถึงการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ประเด็นอยู่ที่พม่าทำลายกรุงศรีอยุธยา สันนิษฐานว่า 15 วัน 15 คืนกว่าไฟจะสงบลง บ้างก็ว่า 7 วัน 7 คืนกว่าไฟจะสงบลง
2.เอกสารทางวิชาการที่สะท้อนถึงการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 คือ
2.1 การเสด็จสวรรคตของสมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ คำให้การชาวกรุงเก่าบันทึกว่า สมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์เสด็จสวรรคตด้วยอดพระกระยาหาร 11 วัน 11 คืน พระราชพงศาวดารบันทึกว่า สมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ถูกลอบปลงพระชนม์แล้วฝังไว้ใกล้พระนคร
2.2 สงครามพระเจ้าอลองพญา ในพระราชพงศาวดารไทยบันทึกว่า พระเจ้าอลองพญาถูกปืนใหญ่แตกแล้วสิ้นพระชนม์ตรงหน้าวัดพระเมรุ ส่วนพระราชพงศาวดารพม่าบันทึกว่า พระเจ้าอลองพญาสิ้นพระชนม์ลงด้วยป่วยเป็นโรคใหญ่เมื่อเดินทางไม่พ้นเมืองตาก
3.ข้อมูลที่ไม่ตรงกันหลากหลายข้อมูล เช่น คำให้การชาวกรุงเก่าบันทึกว่าสมัยสมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ไม่มีความรู้ด้านการปกครองบ้านเมือง จึงสั่งให้ลูกขุนไปเป็นบัญชาการเอง จนทำให้เหล่าลูกขุนไม่พอใจกับการบริหารบ้านเมืองทั้งพระยาพลเทพ พระเจ้าตากสิน พระยารัตนธิเบศร เป็นต้น ส่วนพระราชพงศาวดารบันทึกว่าสมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ทรงชอบหลงใหลกับนางสนมและนางกำนัล รวมถึงเจ้าฟ้าหญิงทุกพระองค์จึงเป็นต้นเหตุของการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2
การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 โดยรวบรวมจากหลักฐานต่าง ๆ
1.ผลงานละครโทรทัศน์ที่สะท้อนถึงการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ประกอบด้วย สายโลหิต หนึ่งด้าวฟ้าเดียว ฟ้าใหม่ และศรีอโยธยา กล่าวถึงการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ประเด็นอยู่ที่พม่าทำลายกรุงศรีอยุธยา สันนิษฐานว่า 15 วัน 15 คืนกว่าไฟจะสงบลง บ้างก็ว่า 7 วัน 7 คืนกว่าไฟจะสงบลง
2.เอกสารทางวิชาการที่สะท้อนถึงการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 คือ
2.1 การเสด็จสวรรคตของสมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ คำให้การชาวกรุงเก่าบันทึกว่า สมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์เสด็จสวรรคตด้วยอดพระกระยาหาร 11 วัน 11 คืน พระราชพงศาวดารบันทึกว่า สมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ถูกลอบปลงพระชนม์แล้วฝังไว้ใกล้พระนคร
2.2 สงครามพระเจ้าอลองพญา ในพระราชพงศาวดารไทยบันทึกว่า พระเจ้าอลองพญาถูกปืนใหญ่แตกแล้วสิ้นพระชนม์ตรงหน้าวัดพระเมรุ ส่วนพระราชพงศาวดารพม่าบันทึกว่า พระเจ้าอลองพญาสิ้นพระชนม์ลงด้วยป่วยเป็นโรคใหญ่เมื่อเดินทางไม่พ้นเมืองตาก
3.ข้อมูลที่ไม่ตรงกันหลากหลายข้อมูล เช่น คำให้การชาวกรุงเก่าบันทึกว่าสมัยสมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ไม่มีความรู้ด้านการปกครองบ้านเมือง จึงสั่งให้ลูกขุนไปเป็นบัญชาการเอง จนทำให้เหล่าลูกขุนไม่พอใจกับการบริหารบ้านเมืองทั้งพระยาพลเทพ พระเจ้าตากสิน พระยารัตนธิเบศร เป็นต้น ส่วนพระราชพงศาวดารบันทึกว่าสมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ทรงชอบหลงใหลกับนางสนมและนางกำนัล รวมถึงเจ้าฟ้าหญิงทุกพระองค์จึงเป็นต้นเหตุของการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2