เนื่องจากการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมของรัฐนั้นทั้งยุ่งยากและราคาแพง บางครั้งคนที่ยากจนและขาดความรู้ก็ไม่สามารถเข้าถึงได้เพราะกำแพงด้านค่าใช้จ่าย ผู้เขียนจึงขอเสนอความคิดเห็นเพื่อลดค่าใช้จ่ายและความยุ่งยากที่เกิดขึ้น ซึ่งผู้เขียนเชื่อว่า หากสามารถลดค่าใช้จ่ายและความยุ่งยากต่างๆได้ ผู้คนจะสามารถเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมและความยุติธรรมได้ง่ายขึ้น ในที่สุดแล้ว จะส่งผลให้สังคมมีความยุติธรรมมากขึ้นและสุขสงบมากขึ้น
ความคิดเห็นที่หนึ่ง ลองเปลี่ยนวิธีการคิดค่าใช้จ่ายเช่น ค่าธรรมเนียม ค่าปรับ ค่าประกันตัว ให้คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ของรายได้หรือทรัพย์สินทั้งหมดแทนที่จะเป็นตัวเลขตายตัว ซึ่งจะทำได้หากมีการเชื่อมโยงข้อมูลกับหน่วยงานอื่นๆทั้งของรัฐและเอกชน ด้วยวิธีการนี้ ผู้เขียนเชื่อว่าจะช่วยลดปัญหาการไม่มีเงินจ่ายค่าธรรมเนียมทำให้ไม่สามารถฟ้องคดีได้ การไม่มีเงินจ่ายค่าปรับจนต้องติดคุก แม้ผู้เขียนจะเห็นว่าในด้านการประกันตัว กำไลติดตามตัวถือเป็นทางเลือกที่ดีกว่าเพราะทำให้สามารถติดตามการเคลื่อนไหวได้ ทั้งนี้ เงินจำนวนหนึ่งอาจมากสำหรับบางคนและน้อยสำหรับบางคน ผู้เขียนเชื่อว่า หากคิดเป็นเปอร์เซ็นต์จะช่วยเพิ่มความยับยั้งชั่งใจได้เพราะไม่คิดว่าเงินค่าปรับเป็นเงินเพียงเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม เงินที่จ่ายให้คู่กรณีควรเป็นตัวเลขตายตัวเหมือนเดิม เพราะผู้เสียหายควรมีสิทธิได้รับการชดใช้เท่ากันไม่ว่าผู้สร้างความเสียหายจะมีเงินมากหรือไม่ และระยะเวลาจำคุกและบำเพ็ญประโยชน์ก็ควรตายตัวเหมือนเดิมเพราะไม่ว่าจะรวยหรือจนก็เหนื่อยและเสียอิสระเหมือนกัน
ความคิดเห็นที่สอง เชื่อมต่อการสื่อสารด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ เช่นให้ใช้กำไลติดตามตัวแล้วก็จะสามารถใช้ระบบวิดีโอคอนเฟอเรนซ์กับศาลได้ เพื่อลดค่าใช้จ่ายและเวลาในการเดินทางมาขึ้นศาลหรือไกล่เกลี่ย เป็นทางเลือกหนึ่งที่จะสะดวกกับผู้ที่อยู่ไกลจากศาล ควรจัดหาอุปกรณ์ไว้ที่เขตหรือเทศบาลเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้ไม่มีอุปกรณ์หรือใช้อุปกรณ์ไม่เป็น แล้วการใช้วิดีโอคอนเฟอเรนซ์ก็ยังช่วยให้การเป็นพยานสามารถทำได้ง่ายขึ้น ซึ่งจะมีส่วนช่วยให้กระบวนการยุติธรรมใกล้เคียงกับความจริงมากขึ้น นอกจากนั้น ยังอาจสร้างฐานข้อมูลที่เชื่อมโยงข้อมูลของทางราชการขึ้นมาแล้วเปิดให้ประชาชนที่มีคดีความอยู่หรือกำลังบังคับคดีขอข้อมูลได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายหรือเสียค่าใช้จ่ายแต่น้อย เพื่ออำนวยความสะดวกในการสืบหาพยานหลักฐานและการบังคับคดี และให้ทางราชการแต่ละส่วนสามารถใช้ข้อมูลเหล่านี้ได้โดยง่ายเพื่อให้การทำงานสะดวกรวดเร็ว ไม่ติดขัด ลื่นไหลมากขึ้น และอนุญาตให้ประชาชนติดต่อราชการทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ต่างๆเพื่อลดการเดินทาง
ความคิดเห็นที่สาม ให้ความรู้ผู้คนเกี่ยวกับกฏหมายและกระบวนการยุติธรรมในการศึกษาภาคบังคับและช่องทางอื่นๆ มีคนจำนวนมากที่ไม่รู้และไม่สามารถเข้าถึงความรู้ว่าด้วยกฏหมายและกระบวนการยุติธรรม ไม่รู้ว่าจะปฏิบัติหรือติดต่อกับภาครัฐและข้าราชการอย่างไร ในอีกด้านหนึ่ง ภาครัฐเองต้องทำให้ขั้นตอนต่างๆซับซ้อนน้อยลง เรียบง่ายมากขึ้น และเปิดข้อมูลให้คนเข้าถึงได้ง่ายขึ้น ให้ความรู้ว่าควรไปหาข้อมูลที่ไหน ต้องระวังอะไรบ้าง และควรเปิดให้ผู้คนวิพากษ์วิจารณ์ เอกสารสัญญาและเอกสารราชการก็ควรใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย ไม่สับสน ใช้ศัพท์ที่ไม่ใช่แค่คนในวงการที่เข้าใจ แต่รวมถึงคนที่ไม่รู้เรื่องกฏหมายและเรื่องในวงการนั้นๆด้วย ทั้งนี้ก็เพื่อลดจำนวนคดีความตั้งแต่ก่อนที่มันจะเกิดขึ้น
ผู้เขียนเชื่อว่าด้วยวิธีทั้งสามนี้อาจจะช่วยลดปัญหาด้านค่าใช้จ่ายเพื่อความยุติธรรมได้บ้าง อย่างไรก็ตาม คงมีวิธีที่ดีกว่านี้อยู่อีกมาก หากท่านรู้วิธีเหล่านั้น ขอให้เผยแพร่วิธีที่ท่านรู้ต่อสาธารณะชนด้วย
เสนอความคิดเห็นเพื่อลดค่าใช้จ่ายในการเช้าถึงกระบวนการยุติธรรมของประชาชน
ความคิดเห็นที่หนึ่ง ลองเปลี่ยนวิธีการคิดค่าใช้จ่ายเช่น ค่าธรรมเนียม ค่าปรับ ค่าประกันตัว ให้คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ของรายได้หรือทรัพย์สินทั้งหมดแทนที่จะเป็นตัวเลขตายตัว ซึ่งจะทำได้หากมีการเชื่อมโยงข้อมูลกับหน่วยงานอื่นๆทั้งของรัฐและเอกชน ด้วยวิธีการนี้ ผู้เขียนเชื่อว่าจะช่วยลดปัญหาการไม่มีเงินจ่ายค่าธรรมเนียมทำให้ไม่สามารถฟ้องคดีได้ การไม่มีเงินจ่ายค่าปรับจนต้องติดคุก แม้ผู้เขียนจะเห็นว่าในด้านการประกันตัว กำไลติดตามตัวถือเป็นทางเลือกที่ดีกว่าเพราะทำให้สามารถติดตามการเคลื่อนไหวได้ ทั้งนี้ เงินจำนวนหนึ่งอาจมากสำหรับบางคนและน้อยสำหรับบางคน ผู้เขียนเชื่อว่า หากคิดเป็นเปอร์เซ็นต์จะช่วยเพิ่มความยับยั้งชั่งใจได้เพราะไม่คิดว่าเงินค่าปรับเป็นเงินเพียงเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม เงินที่จ่ายให้คู่กรณีควรเป็นตัวเลขตายตัวเหมือนเดิม เพราะผู้เสียหายควรมีสิทธิได้รับการชดใช้เท่ากันไม่ว่าผู้สร้างความเสียหายจะมีเงินมากหรือไม่ และระยะเวลาจำคุกและบำเพ็ญประโยชน์ก็ควรตายตัวเหมือนเดิมเพราะไม่ว่าจะรวยหรือจนก็เหนื่อยและเสียอิสระเหมือนกัน
ความคิดเห็นที่สอง เชื่อมต่อการสื่อสารด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ เช่นให้ใช้กำไลติดตามตัวแล้วก็จะสามารถใช้ระบบวิดีโอคอนเฟอเรนซ์กับศาลได้ เพื่อลดค่าใช้จ่ายและเวลาในการเดินทางมาขึ้นศาลหรือไกล่เกลี่ย เป็นทางเลือกหนึ่งที่จะสะดวกกับผู้ที่อยู่ไกลจากศาล ควรจัดหาอุปกรณ์ไว้ที่เขตหรือเทศบาลเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้ไม่มีอุปกรณ์หรือใช้อุปกรณ์ไม่เป็น แล้วการใช้วิดีโอคอนเฟอเรนซ์ก็ยังช่วยให้การเป็นพยานสามารถทำได้ง่ายขึ้น ซึ่งจะมีส่วนช่วยให้กระบวนการยุติธรรมใกล้เคียงกับความจริงมากขึ้น นอกจากนั้น ยังอาจสร้างฐานข้อมูลที่เชื่อมโยงข้อมูลของทางราชการขึ้นมาแล้วเปิดให้ประชาชนที่มีคดีความอยู่หรือกำลังบังคับคดีขอข้อมูลได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายหรือเสียค่าใช้จ่ายแต่น้อย เพื่ออำนวยความสะดวกในการสืบหาพยานหลักฐานและการบังคับคดี และให้ทางราชการแต่ละส่วนสามารถใช้ข้อมูลเหล่านี้ได้โดยง่ายเพื่อให้การทำงานสะดวกรวดเร็ว ไม่ติดขัด ลื่นไหลมากขึ้น และอนุญาตให้ประชาชนติดต่อราชการทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ต่างๆเพื่อลดการเดินทาง
ความคิดเห็นที่สาม ให้ความรู้ผู้คนเกี่ยวกับกฏหมายและกระบวนการยุติธรรมในการศึกษาภาคบังคับและช่องทางอื่นๆ มีคนจำนวนมากที่ไม่รู้และไม่สามารถเข้าถึงความรู้ว่าด้วยกฏหมายและกระบวนการยุติธรรม ไม่รู้ว่าจะปฏิบัติหรือติดต่อกับภาครัฐและข้าราชการอย่างไร ในอีกด้านหนึ่ง ภาครัฐเองต้องทำให้ขั้นตอนต่างๆซับซ้อนน้อยลง เรียบง่ายมากขึ้น และเปิดข้อมูลให้คนเข้าถึงได้ง่ายขึ้น ให้ความรู้ว่าควรไปหาข้อมูลที่ไหน ต้องระวังอะไรบ้าง และควรเปิดให้ผู้คนวิพากษ์วิจารณ์ เอกสารสัญญาและเอกสารราชการก็ควรใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย ไม่สับสน ใช้ศัพท์ที่ไม่ใช่แค่คนในวงการที่เข้าใจ แต่รวมถึงคนที่ไม่รู้เรื่องกฏหมายและเรื่องในวงการนั้นๆด้วย ทั้งนี้ก็เพื่อลดจำนวนคดีความตั้งแต่ก่อนที่มันจะเกิดขึ้น
ผู้เขียนเชื่อว่าด้วยวิธีทั้งสามนี้อาจจะช่วยลดปัญหาด้านค่าใช้จ่ายเพื่อความยุติธรรมได้บ้าง อย่างไรก็ตาม คงมีวิธีที่ดีกว่านี้อยู่อีกมาก หากท่านรู้วิธีเหล่านั้น ขอให้เผยแพร่วิธีที่ท่านรู้ต่อสาธารณะชนด้วย