เข้าใจ เข้าถึง ประจักษ์ปัญญาแห่งนิพพาน

คำว่า “บรรลุนิพพาน” นี้ ใช้ตามที่เห็นว่าเป็นคำคุ้นหูหรือฟังง่ายสำหรับคนทั่วไป แต่ความจริง คำที่ถูกต้องตรงกว่าหรือถือได้ว่าเป็นศัพท์เฉพาะสำหรับกล่าวถึงการบรรลุนิพพาน ได้แก่คำว่า “สจฺฉิกิริยา” (คัมภีร์รุ่นหลังใช้ สจฺฉิกรณ บ้าง; รูปกริยาเป็น สจฺฉิกโรติ เป็นต้น ซึ่งแปลตามแบบว่า “การทำให้แจ้ง” แปลตามอรรถกถาว่า การทำให้ประจักษ์ หมายถึงประสบเอง;คำว่า “การทำนิพพานให้แจ้ง” ฟังดูไม่สู้สะดวกสำหรับคนทั่วไป จึงเลี่ยงมาใช้คำว่า “บรรลุนิพพาน แต่ต่อนี้ไป บางทีจะใช้คำว่า“การประจักษ์แจ้งนิพพาน” แทรกไปบ้าง เพราะดูเหมือนจะหลีกความเข้าใจผิดได้ดีกว่าคำว่า บรรลุนิพพาน

ส่วนคำว่าบรรลุนั้น ตรงกับบาลีว่า “อธิคม” (รูปกริยาเป็น อธิคจฺฉติ เป็นต้น) และ “ปตฺติ” (รูปกริยาและคุณนามที่ใช้กับนิพพาน คือ ปตฺต) ทั้งสองคำนี้ พบที่ใช้กับนิพพานหลายแห่ง แต่ก็รองลงมา และส่วนมากใช้ในคำร้อยกรอง คือ คาถา (พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย หน้า ๔๘๑)

ตอบว่า ทั้ง "บรรลุนิพพาน" กับ "ประจักษ์แจ้งนิพพาน" ทั้ง ๒ คำ ทำให้คนเขา งงกันคือ

นิพพาน คืออะไร?

นิพพานก็คือเราถึงแห่งปัญญาใช่ไหม? ปัญญาแห่งนิพพาน จะเข้านิพพานจะต้องเข้าด้วยปัญญา

แล้วทำไมไม่พูดอย่างนี้ คนเขาจะได้เข้าใจ

เราจะต้องเข้าถึงประจักษ์ปัญญาแห่งนิพพาน

พอเราเข้าใจนิพพานตรงนั้น เราเข้าใจ เข้าถึง เราปฏิบัติได้ เราก็จะประจักษ์ จึงเข้าถึงนิพพาน เพราะเราประจักษ์แห่งนิพพาน

ประจักษ์ ก็คือ รู้แล้ว ทำได้ แล้วได้ผล เข้าใจแล้ว

ควรใช้คำนี้คือ "เข้าใจ เข้าถึง ประจักษ์ปัญญาแห่งนิพพาน"

^_^ ..._/\_... ^_^

ขอความเคารพ หากผู้รู้มีสิ่งชี้แนะ น้อมรับฟังเสมอ และขอความกรุณาแย้ง ชี้แจง ชี้แนะ แม้แต่ต้องการให้เพิ่มเติมสิ่งใด ก็ขอได้บอกกล่าวมา

อ.พรหมสิทธิ์ ทิพย์ธาดาวงศ์

เอื้อ-เกื้อ-กัน เป็นกัลยาณมิตรทุกขณะจิต