จริงเหรอคับที่ก่อนยุคล่าอาณานิคม ดินแดนจังหวัดนครพนม และจังหวัดมุกดาหาร ในอดีต กินอาณาเขตไปถึงฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง?

ท้าวความก่อนนะครับ เดิมจังหวัดนครพนม ชื่อเมืองมรุกขนคร ขึ้นตรงต่อราชวงศ์ที่เวียงจันทน์ มีประวัติการย้ายเมืองหลายครั้ง เมืองสุดท้ายที่อยู่ฝั่งซ้ายคือเมืองศรีโคตรบูร(ใช้ชื่อเลียนแบบตามอาณาจักรเดิมศรีโคตรบูรที่สิบทอดกันมาบริเวณนั้น ทุกวันนี้ชาวท่าแขกก็ยังเรียกที่นั่นว่าพระธาตุเมืองเก่า เพราะเคยมีเมืองเก่าอยู่ตรงนั้น) แล้วย้ายข้ามมาตั้งเมืองมรุกขนคร แต่ก็ย้ายไปย้ายมาหลายครั้ง เมืองที่สำคัญเคยตั้งอยู่ที่บ้านดอนนางหงส์ใกล้ที่ตั้งวัดมรุกขนครปัจจุบัน แต่อพยพหนีภัยพิบัติกลับลงมาตั้งที่บ้านหนองจันทน์ ตรงข้ามพระธาตุศรีโคตรบูร หรือพระธาตุเมืองเก่า นั่นเอง

ต่อมาหลังสิ้นกรุงธนบุรี ทางเจ้าเมืองมรุกขนครเห็นว่าสยามเข้มแข็งจึงย้ายมาขอสวามิภักดิ์ต่อราชวงศ์จักรี ขึ้นตรงต่อกรุงเทพ ไม่อยู่ภายใต้เวียงจันทน์อีกต่อไป และย้ายเมืองขึ้นมาที่บ้านโพธิ์คำ พระเจ้าอยู่หัวพระราชทานนามใหม่ให้เป็นเมืองนครพนม แทนชื่อเดิม ถือเป็นการสถาปนาเมืองนครพนมปีที่ 1 ภายใต้สยาม จะนับเอาว่านครพนมเริ่มจากตรงนี้ (แม้จะเคยเป็นเมืองเป็นอาณาจักรมาก่อนหลายร้อยปีพันปี)

เมืองนครพนมในยุคแรกเริ่มนี้เอง ที่ว่ากว้างใหญ่ แต่ว่าคนสมัยก่อนไม่ได้มาคิดเรื่องขีดเส้นอาณาเขตแบบรัฐชาติครับ ไอ้แบบที่มาตีเส้นดินแดนนี่เกิดหลังการมาของยุคอาณานิคม แต่ถ้าว่านครพนมกว้างใหญ่ก็คือมีหัวเมืองต่างๆ อยู่ภายใต้การปกครอง

โดยทางกรุงเทพนั้นเห็นว่านครพนมเคยเป็นอาณาจักรมาก่อน และมีหัวเมืองในปกครองอยู่แล้วจึงตั้งให้เป็นเมืองลูกหลวง เป็นศูนย์กลางราชการแผ่นดินในย่านนั้น เมืองที่อยู่ภายใต้การปกครองของนครพนมก็คือ
- เมืองนครพนม ภายหลังกลายเป็น อ.หนองบึก (ปัจจุบันคือ อ.เมืองนครพนม, อ.ปลาปาก และบางส่วนของ อ.กุสุมาลย์ จ.สกลนคร)
- เมืองไชยบุรี ภายหลังกลายเป็น อ.ไชยบุรี (ปัจจุบันคือ อ.เมืองบึงกาฬ, อ.ศรีวิไล, อ.เซกา, อ.บึงโขงหลง, อ.พรเจริญ, อ.บุ่งคล้า จ.บึงกาฬ ส่วนอ.ปากคาดและโซ่พิสัยนั้นแยกมาผนวกเข้าทีหลังตอนย้าย อ.ไชยบุรี ไปเป็น อ.บึงกาฬ จ.หนองคาย ก่อนแยกกลับมาตั้งเป็นจังหวัด)
- เมืองมุกดาหาร ภายหลังคือ อ.มุกดาหาร (ปัจจุบันคือ อ.เมืองมุกดาหาร, อ.หว้านใหญ่, อ.ดอนตาล, อ.นิคมคำสร้อย จ.มุกดาหาร)
- เมืองหนองสูง (ปัจจุบันคือ อ.นาแก, อ.วังยาง, จ.นครพนม และ อ.หนองสูง, อ.คำชะอี, อ.ดงหลวง ไปขึ้นกับมุกดาหาร)
- เมืองท่าอุเทน (ปัจจุบันคือ อ.ท่าอุเทน, อ.ศรีสงคราม, อ.นาหว้า จ.นครพนม และ อ.อากาศอำนวย จ.สกลนคร)
- เมืองเรณูนคร (ปัจจุบันคือ อ.ธาตุพนม, อ.เรณูนคร)
- เมืองท่าแขก (ปัจจุบันคือ อ.เมืองท่าแขก อ.หนองบก, อ.เซบั้งไฟ อ.ไชยบัวทอง จ.(แขวง)คำม่วน ประเทศลาว)
- เมืองมหาไชย (ปัจจุบัน อ.มหาไชย, อ.ยมราช จ.คำม่วน)
- เมืองบัวละพา (ปัจจุบันคือ อ.บัวละพา จ.คำม่วน)
- เมืองหินบูรณ์ (ปัจจุบันคือ อ.หินบูน, อ.คูณคำ จ.คำม่วน)
- เมืองนากาย (ปัจจุบันคือ อ.นากาย จ.คำม่วน)
- เมืองคำเกิด (ปัจจุบันคือ อ.คำเกิด จ.บริคำไซ (คนไทยเรียก บริคัณฑนิคม))
- เมืองปากกระดิง (ปัจจุบันคือ อ.ปากกระดิง จ.บริคำไซ)
- เมืองสุวรรณเขต (ปัจจุบันคือ อ.คันธบุรี(หรือ อ.เมืองไกสอนพมวิหาน), อ.ไชยบุรี, อ.ไชยภูทอง, อ.อุทุมพร, อ.จำพอน, อ.อาดสะพังทอง, อ.อาดสะพอน, อ.พลาญไชย, อ.ท่าปางทอง, อ.สองคอน, อ.ชนบุรี จ.สะหวันนะเขต)
- เมืองตะโปน (ปัจจุบันคือ อ.เซโปน, อ.พีน, อ.นอง, อ.วีรบุรี จ.สะหวันนะเขต)

ชนเผ่าใหญ่ๆ พื้นเมืองดั้งเดิมแถบนี้ในสมัยโบราณนอกจากไทลาว ก็มีชาวญ้อ และชาวภูไท เป็นสามเผ่าที่ประชากรมากที่สุด มีสำเนียงพูดประจำย่านไม่เหมือนที่อื่น และมีเผ่าต่างๆ อีกสิบกว่าเผ่า ซึ่งมีรากมาจาก ชาวลาว ชาวจาม ชาวเขมร และชนเผ่าบนภูเขาติดกับเวียดนาม อพยพลงมารวมๆ กันเป็นชุมชนและพัฒนามาเป็นจังหวัดต่างๆ ทั้งสองฝั่งแม่น้ำโขง หลายกลุ่มก็มีสายเลือดเดียวกัน เวลาจัดงานแต่งงาน(งานดอง) หรืองานศพ(งานตาย) ก็จะมีญาติพี่น้องข้ามไปมาหาสู่กันทั้งสองฝั่งครับ

ส่วนชื่อ "นครพนม" ซึ่งรัชกาลที่ 1 พระราชทานให้นั้นตำราเรียนต่างๆ มักจะวิเคราะห์ว่า เพราะเป็นเมืองลูกหลวงจึงคงคำว่า "นคร" ไว้ในชื่อ ส่วนคำว่า "พนม" นั้นมาจากภาษาขอมหมายถึงภูเขา เพราะแถวนี้ภูเขาเยอะ แต่มีอีกสมมติฐานใหม่คือชื่อ "นครพนม" นั้นเป็นชื่อดั้งเดิมของ "อาณาจักรฟูนัน" ซึ่งฟูนันเป็นคำที่คนจีนเรียกอาณาจักรนี้ แต่คนขอมโบราณบันทึกชื่ออาณาจักรฟูนันไว้ในชื่อ "นครพนม" (สำเนียงเขมรจะออกเสียงเป็น Nokor-Phnom ไม่ใช่ Nakhon-Phanom) และพื้นที่นครพนมเดิมเคยเป็นเมืองชั้นนอกภายใต้ปกครองของฟูนัน จนล่มสลายย้ายไปขึ้นกับอาณาจักรเจนละบก พอเจนละล่มสลายพวกลาวก็ลงมารวบรวมชนเผ่าต่างๆ ตั้งอาณาจักรศรีโคตรบูรขึ้น อาจจะเป็นไปได้ว่ายืมชื่อของฟูนันมาตั้งครับ