ดูก่อนอานนท์ เมื่อกาย (กายทวารที่ทำน้าที่มีอยู่ด้วย, สุข
และทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้น เพราะกาย
สัญเจตนา (ความจงใจที่เป็นไปทางกาย) เป็นเหตุ;
ดูก่อนอานนท์ หรือว่า เมื่อวาจา (ปากทวารที่ทำหน้าที่อยู่
ด้วย) มีอยู่, สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้น เพราะวจีสัญเจตนา
(ความจงใจที่เป็นไปทางวาจา) เป็นเหตุ;
ดูก่อนอานนท์ หรือว่า เมื่อมโน (มโนทวารที่ทำหน้าที่อยู่
ด้วย) มีอยู่, สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้น เพราะมโนสัญเจตนา
(ความจงใจที่เป็นไปทางใจ) เป็นเหตุ .
ดูก่อนอานนท์ อนึ่ง เพราะมีอวิชชาเป็นปัจจัย นั่นแหละ
บุคคลย่อม ปรุงแต่ง กายสังขาร (อำนาจที่ให้เกิดการ
ปรุงแต่งทางกาย) อันเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็น
ภายในเกิดขึ้นแก่ตน ด้วยตัวอง ก็มี ;
หรือว่า เหตุปัจจัยอะไรอื่นเป็นเหตุให้บุคคลล ปรุง
แต่งกายสังขาร อันเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นภายในเกิดขึ้นแก่เขา อยู่ก็มี ;
หรือว่า บุคคลรู้สึกตัว รู้เรื่อง (เกี่ยวกับบุญบาป
ดีชั่ว) นั้นๆ อยู่ ย่อมปรุงแต่งกายสังขาร อันเป็นปัจจัย
ให้สุขและทุกข์ที่เป็นภายในเกิดขึ้นแก่ตน อยู่ก็มี;
หรือว่า บุคคลไม่รู้สึกตัว ไม่มีความรู้เรื่อง (เกี่ยวกับบุญบาป ดีชั่ว) นั้นๆ อยู่
ย่อมปรุงแต่งกายสังขาร อันเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นภายในเกิดขึ้นแก่ตน อยู่ก็มี.
ดูก่อนอานนท์ หรือว่า เพราะมีอวิชชาเป็นปัจจัย นั่นแหละ บุคคลย่อม ปรุงแต่ง
วจีสังขาร มโนสังขาร (อำนาจที่ให้เกิดการปรุงแต่งทางวาจา ใจ) ฯลฯ....(เช่นเดียวกัน)
ดูก่อนอานนท อวิชชา เป็นตัวการที่แทรกแซงอยู่ในธรรมทั้งหลาย (ทวาร)เหล่านี้.
ดูก่อนอานนท์ เพราะความจางคลายดับไม่เหลือแห่งอวิชชา (วิราคะ)
นั้นนั่นเทียว กาย(ทวารที่ทำหน้าที่)นั้น ก็ไม่มี
เพื่อความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อันเป็นภายในเกิด
ขึ้นแก่เขา;
วาจา นั้น ก็ไม่มีเพื่อความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อัน
เป็นภายในเกิดขึ้นแก่เขา ;
มโน นั้น ก็ไม่มีเพื่อความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อัน
เป็นภายในเกิดขึ้นแก่เขา ;
เขตต์ (กรรมที่เปรียบเสมือนเนื้อนาสำหรับไถ) ก็ไม่มี
เพื่อความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อันเป็นภายในเกิด
ขึ้นแก่เขา ; (ผัสสะ)
วัตถุ (เมล็ดพืชสำหรับเชื้องอก) ก็ไม่มีเพื่อความเป็นปัจจัย
ให้สุขและทุกข์อันเป็นภายในเกิดขึ้นแก่เขา; (ตัณหา)
อายตนะ (สายสัมพันธ์ที่ให้เกิดการงอกงาม) ก็ไม่มีเพื่อ
ความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อันเป็นภายในเกิดขึ้น
แก่เขา; (ความดับแห่งผัสสะ)
อธิกรณะ (กรรมอันเป็นเครื่องกระทำให้เกิดการงอกขึ้น)
ก็ไม่มีเพื่อความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อันเป็น
ภายในเกิดขึ้นแก่เขา .((ผลสุกวิเศษก
-สูตรที่ 5
ทุกข์และสุขนี้ ผู้อื่นกระทำให้ หรือว่าตนกระทำเอง
และทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้น เพราะกาย
สัญเจตนา (ความจงใจที่เป็นไปทางกาย) เป็นเหตุ;
ดูก่อนอานนท์ หรือว่า เมื่อวาจา (ปากทวารที่ทำหน้าที่อยู่
ด้วย) มีอยู่, สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้น เพราะวจีสัญเจตนา
(ความจงใจที่เป็นไปทางวาจา) เป็นเหตุ;
ดูก่อนอานนท์ หรือว่า เมื่อมโน (มโนทวารที่ทำหน้าที่อยู่
ด้วย) มีอยู่, สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้น เพราะมโนสัญเจตนา
(ความจงใจที่เป็นไปทางใจ) เป็นเหตุ .
ดูก่อนอานนท์ อนึ่ง เพราะมีอวิชชาเป็นปัจจัย นั่นแหละ
บุคคลย่อม ปรุงแต่ง กายสังขาร (อำนาจที่ให้เกิดการ
ปรุงแต่งทางกาย) อันเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็น
ภายในเกิดขึ้นแก่ตน ด้วยตัวอง ก็มี ;
หรือว่า เหตุปัจจัยอะไรอื่นเป็นเหตุให้บุคคลล ปรุง
แต่งกายสังขาร อันเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นภายในเกิดขึ้นแก่เขา อยู่ก็มี ;
หรือว่า บุคคลรู้สึกตัว รู้เรื่อง (เกี่ยวกับบุญบาป
ดีชั่ว) นั้นๆ อยู่ ย่อมปรุงแต่งกายสังขาร อันเป็นปัจจัย
ให้สุขและทุกข์ที่เป็นภายในเกิดขึ้นแก่ตน อยู่ก็มี;
หรือว่า บุคคลไม่รู้สึกตัว ไม่มีความรู้เรื่อง (เกี่ยวกับบุญบาป ดีชั่ว) นั้นๆ อยู่
ย่อมปรุงแต่งกายสังขาร อันเป็นปัจจัยให้สุขและทุกข์ที่เป็นภายในเกิดขึ้นแก่ตน อยู่ก็มี.
ดูก่อนอานนท์ หรือว่า เพราะมีอวิชชาเป็นปัจจัย นั่นแหละ บุคคลย่อม ปรุงแต่ง
วจีสังขาร มโนสังขาร (อำนาจที่ให้เกิดการปรุงแต่งทางวาจา ใจ) ฯลฯ....(เช่นเดียวกัน)
ดูก่อนอานนท อวิชชา เป็นตัวการที่แทรกแซงอยู่ในธรรมทั้งหลาย (ทวาร)เหล่านี้.
ดูก่อนอานนท์ เพราะความจางคลายดับไม่เหลือแห่งอวิชชา (วิราคะ)
นั้นนั่นเทียว กาย(ทวารที่ทำหน้าที่)นั้น ก็ไม่มี
เพื่อความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อันเป็นภายในเกิด
ขึ้นแก่เขา;
วาจา นั้น ก็ไม่มีเพื่อความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อัน
เป็นภายในเกิดขึ้นแก่เขา ;
มโน นั้น ก็ไม่มีเพื่อความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อัน
เป็นภายในเกิดขึ้นแก่เขา ;
เขตต์ (กรรมที่เปรียบเสมือนเนื้อนาสำหรับไถ) ก็ไม่มี
เพื่อความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อันเป็นภายในเกิด
ขึ้นแก่เขา ; (ผัสสะ)
วัตถุ (เมล็ดพืชสำหรับเชื้องอก) ก็ไม่มีเพื่อความเป็นปัจจัย
ให้สุขและทุกข์อันเป็นภายในเกิดขึ้นแก่เขา; (ตัณหา)
อายตนะ (สายสัมพันธ์ที่ให้เกิดการงอกงาม) ก็ไม่มีเพื่อ
ความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อันเป็นภายในเกิดขึ้น
แก่เขา; (ความดับแห่งผัสสะ)
อธิกรณะ (กรรมอันเป็นเครื่องกระทำให้เกิดการงอกขึ้น)
ก็ไม่มีเพื่อความเป็นปัจจัย ให้สุขและทุกข์อันเป็น
ภายในเกิดขึ้นแก่เขา .((ผลสุกวิเศษก
-สูตรที่ 5