อนัตตลักขณสูตร

อนัตตลักขณสูตร สอน เพื่อบรรลุอรหันต์ ( ผู้ฟังทั้ง 5 ได้ดวงตาเห็นธรรมแล้ว / เห็นอริยสัจจ 4 / แจ้งในนิโรธ อริยสัจจข้อ 3 เบื้องต้นแล้ว )

ในพระสูตรนี้
พระพุทธเจ้า ไล่เน้นที่เห็น ขันธ์ 5 ตามจริงก่อน ( ผู้ฟังทั้ง 5 รู้แจ้งแล้วว่า มีความดับนิโรธ นิพพานที่ออกนอกขันธ์ 5 )
ไม่เที่ยง คือ ความจริงในขันธ์ 5 ที่ผู้ฟังไล่พิจารณาเห็นแจ้งได้ทันทีที่ฟัง ( ผู้ฟังทั้ง5 เห็นความเกิดเห็นความดับขันธ์ 5 ตามจริงได้ทันปัจจุบันธรรม )

สิ่งใดไม่เที่ยง ยึดไว้เป็นตน ตนย่อมแปรเปลี่ยน
สิ่งใดไม่เที่ยง ยึดไว้เป็นสุข สุขย่อมแปรเปลี่ยน
ความแปรเปลี่ยนนี้ เกิดขึ้นได้ เพราะอยู่บนพื้นฐานไม่เที่ยงของขันธ์ 5 นั่นเอง
การไปยึด จึงเป็นทุกข์
ผู้มีตนไปยึด ย่อมประสบทุกข์ เพราะไม่ได้ตามที่ยึดไว้

ผู้ฟังทั้ง 5 รู้เห็นแจ้งแล้วใน ทุกข์ในอริยสัจจ 4 ข้อ 1
ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ลำบากกายเสวยอารมณ์ที่เกิดจากกายสัมผัส โทมนัส อุปายาส ความประจวบกับสิ่งไม่เป็นที่รักเป็นทุกข์ ความพลัดพรากจากสิ่งที่รักเป็นทุกข์ ปรารถนาสิ่งใดไม่ได้ในสิ่งนั้นเป็นทุกข์
โดยย่อ อุปาทานขันธ์ 5 เป็นทุกข์ ( อุปาทานหลงผิดในอวิชชา ไปยึดขันธ์ 5 ไว้ / ปฎิจจสมุปบาทฝ่ายเกิด )

สรุป คำตอบกระทู้นี้ คือ
ทุกข์ ในอริยสัจจ 4 ข้อ 1 ( เหมือนกับท่านความเห็นที่ 6 ข้างบน )

เพิ่มเติม
พระพุทธเจ้า สอนปัญจวัคคีย์ให้พิจารณาไล่อาการอริยสัจจ 4 เวียน 3 รอบ คือ ปัญญา 12
เริ่มที่ข้อ 1 ทุกข์อริยสัจจ
นี้คือทุกข์ ทุกข์ควรกำหนดรู้ กำหนดรู้แล้ว ( ไม่ใช่ละ ไม่ใช่ละแล้ว / เพราะ อริยสัจจข้อ 1 ทุกข์นี้ คือ ผล / ต้องไปแก้ที่เหตุ / แก้ที่ผลไม่ได้ )
......................................................

เพื่อบรรลุอรหันต์ ( ปัญญา 12 ครบ )