อิทธิบาท4 กับ สัมปชัญญะ4 มีความสัมพันธ์กันอย่างไร?

สัมปชัญญะ  เน้นง่ายๆ ว่า  ขณะนั้นรู้อะไร  รู้ลงไตรลักษณ์หรือเปล่า ?

เช่น รู้กาย เห็น กายลงเป็นไตรลักษณ์ไหม  เห็นจิต ลงไตรลักษณ์ไหม  
หรือ เกิดสัญญาวิปลาส เห็นกายเที่ยง จิตเที่ยง  

อิทธิบาท ส่วนใหญ่ก็เป็นเรื่อง จิตมันแฉลบไปทางเรื่องโลดโผน อุตริมนุษยธรรม
หรือรวมเรียกว่า  "ญาณทัศนะ"

หาก ขณะนั้น เกิด ญาณทัศนะ  แล้ว จะพิจารณาว่า มีสัมปชัญญะ ไหม
ก็เหมือนเดิม คือ  เห็นความเป็น โลกียะ(ฌาณ)ของญาณทัสนะ นั้นๆ ไหม?

ถ้าไม่เห็น ก็  สัญญาวิปลาส  หรือ เป็น สัตวสัญญาเสีย  เช่น อลากดาบส อุทกดาบศ
จัดเข้าเป็น บุคคลที่มี  สัญญาวิปลาส  สัตว์สัญญาเสีย รู้ลงไตรลักษณ์ในสิ่งไรๆ ไม่ได้

ปิดพระนิพพาน ไปโดยปริยาย

แต่ถ้า กำหนดรู้ลงไตรลักษณ์ได้  ก็เรียกว่า  มี จักษุธรรม เห็น การประชุมขึ้นเป็นกาย
โดยอาศัยญาณทัศนะ(อิทธิบาท)ในข้อนั้นๆ  เช่น หายตัวได้  ก็ฝึกกำหนดรู้ ความไม่
เที่ยงไปเรื่อยๆ  ก็จัดเข้า  กายคตาสติ ธรรมดาๆ เหมือน สุขวิปัสสโก ใช้กำลังแค่
ปฐมฌาณ ก็เหลือแหล่ ....สุดท้าย จิตที่หมดกิเลส จะปราถนา แสดงสิ่งใด ย่อมสามารถ
ทำได้เสมอกันทุกประการ