๓๖๗. ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา.
เมื่อสัตว์ถูกชรานำเข้าไปแล้ว ไม่มีผู้ป้องกัน.
สํ. ส. ๑๕๓. องฺ. ติก. ๒๐๑๙๘. ขุ. ชา. วีส. ๒๗๔๑๖.
“ช้าง ม้า โค ควาย เรื่องเดี๋ยวนี้ เป็นเรื่องที่หยาบ เราพูดถึงกันเมื่อไหร่แล้วก็หยาบ คือหมายความว่า การช่วยเหลือ การให้ความรักความอนุเคราะห์ เราเห็นพูดกันใหญ่โตมาก นับประมาณไม่ถูก ดีเหลือล้น ซะทุกที ดั่งมหากรุณานั้น ของพวกเราทุกคน หยั่งไม่ถึงกันเลยทีเดียว, แต่แล้วกลับดูเห็นว่า ยิ่งไม่ถูก ไม่ถูกเพราะว่า ช้าง ม้า โค ควาย กระบือ ตลอดชื่อสัตว์จริง ๆ อย่างอื่น ๆ อีก ที่เราจะพูดให้มี พวกเราไม่ได้รัก ไม่ได้กรุณาอะไร ๆ มากดั่งนั้น, เพราะว่า หากว่ามีการปาณาติบาต เกิดขึ้นทุก ๆ วัน อย่างที่เรารู้ ก็เห็นชัดว่า ใครที่พูดว่ากรุณา ที่พูดว่าทำดีกันเช่นนั้น ยังหยาบ หยาบจากการที่สังคม ยังเบียดเบียนสัตว์ด้วยทางกาย ย่อมชื่อว่ายังหยาบ และหยาบอย่างมากที่สุด
ดั่งนี้แม้ พระศาสดาจะตรัสไว้ให้มีน้อย ให้เราคิดทำ เป็นพื้นที่เฉพาะจำนวนน้อยลงมาแล้ว ไม่ใช่ไม่ประมาณหรือทำทั่วไปหมด แต่พวกเราก็ยังทำไม่ได้ มองเห็นทางกล้าหาญนั้นไปทางทำไม่ได้ เพราะดูว่าทุกคนกล้าที่จะปาณาติบาตกันเสียโดยมาก ยังหาได้มีสติปัญญาร่าเริงกล้าหาญ ในการที่จะรักษาชีวิตไว้อย่างไรไม่ เห็นจะดูสภา ๕๐๐ นั้นให้ผิดกรุณาจากสัตว์ ตามกฎหมายเก่าแล้ว ก็ย่อมเห็นว่าผิดความกรุณาแก่สัตว์ “สภาช่วยหงส์ ตรงตามคำพระศาสดา ของพวกเรา เรายังไม่อาจจะให้ความเมตตากรุณา มอบไว้เป็นที่สถิตในนั้น” แค่ว่าสัตว์บริเวณแต่ขนาดนกกระจาบถึงช้าง พวกเราก็ยังให้มีปาณาติบาตได้ มาก ๆ มากกว่าที่จะกรุณาให้รักษาไว้ได้ คือเห็นว่า สัตว์เป็นทรัพยากร ที่เราจะเบียดเบียนด้วยพฤติกรรมของพวกเราเองอย่างไรก็ได้ ซึ่งต้อง ให้เป็นอุตุ พีชะ หรือกรรมอื่น ๆ ซึ่งธรรมให้ต้องตาย เป็นเอง ไม่มี
พวกเราไม่นับถือเอาอย่างนั้น! เดี๋ยวนี้ เห็นแล้ว เห็นชัดว่าสภา ๕๐๐ ตามสมมุติโบราณมีมา ของเราตั้งในโลก เดี๋ยวนี้จะต่างจากโจร ๕๐๐ แล้ว ยังไม่มีให้กล่าวได้ “สภาของพระสิทธัตถะ ปรารภ ดั่งเมื่อครั้งช่วยหงส์นั้น เรายังไม่อาจตั้งขึ้น” พิจารณาให้เห็นไม่ได้ เพราะว่าพูดความจริง ลอมชอมกันแต่สิ่งหยาบ พูดอยู่ แล้วยกว่าดีอยู่แท้ ตามความไร้เมตตาปรานี หาดีให้เห็นสักเดี๋ยว ยังคงไม่เห็น พวกเราอ้างแค่ว่า “มีผู้ที่ทำได้ไม่กระเทือนใจ ฆ่าได้ ทำได้ ก็ควรจะให้เขาทำไป” หาใช่ที่ ที่จะต้องมาตกลงกันจริง หรือไม่จริง อะไร?เป็นกรุณา แล้วสร้างสภาสันติ ทุก ๆ สิ่งเดี๋ยวนี้, พวกเราทำอะไรกันแน่ คิดว่าทำถูกกันมากที่สุด, ที่ซึ่ง พวกเราตั้งจะเบียดเบียนสัตว์ ช้าง ม้า โค ควาย และทุกอย่าง อยู่ตลอดเวลานั้น หรือว่าตั้งความเมตตากรุณาอยู่ อะไรกันแน่ ตามสมัยปัจจุบัน เราจะไม่ให้กระเทือนสัตว์ ตั้งแต่นกกระจาบถึงช้าง อยู่ดั่งนั้น, แท้จริงเราทำได้น้อย แต่พวกเรากลับพูดเหมือนว่า ทำได้แล้ว อย่างไม่มีประมาณ
พูดเหมือนว่า ประพฤติทางใจนั้น ทำได้ แต่ความประพฤติทางกายนั้น จะไม่ทำก็ได้, เป็นอันให้ตกลงว่า เรื่องอันให้ต้องนำเอามาล้าง ล้างแล้ว เลือกข้างที่ไม่ต้องรับผิดชอบทางกาย อย่างพวกนั้น คนนั้น แล้วเราก็จึงจะเป็นมนุษย์ที่ดีสุด”
โธวน
(นปุ.) การล้าง, การชำระ, การชำระ ล้าง, การซัก, การฟอก, การซักฟอก. โธวุ โธวเน, ยุ. ส. ธาวน.
เราทำได้น้อย แต่พวกเรากลับพูดเหมือนว่า ทำได้แล้ว
เมื่อสัตว์ถูกชรานำเข้าไปแล้ว ไม่มีผู้ป้องกัน.
สํ. ส. ๑๕๓. องฺ. ติก. ๒๐๑๙๘. ขุ. ชา. วีส. ๒๗๔๑๖.
“ช้าง ม้า โค ควาย เรื่องเดี๋ยวนี้ เป็นเรื่องที่หยาบ เราพูดถึงกันเมื่อไหร่แล้วก็หยาบ คือหมายความว่า การช่วยเหลือ การให้ความรักความอนุเคราะห์ เราเห็นพูดกันใหญ่โตมาก นับประมาณไม่ถูก ดีเหลือล้น ซะทุกที ดั่งมหากรุณานั้น ของพวกเราทุกคน หยั่งไม่ถึงกันเลยทีเดียว, แต่แล้วกลับดูเห็นว่า ยิ่งไม่ถูก ไม่ถูกเพราะว่า ช้าง ม้า โค ควาย กระบือ ตลอดชื่อสัตว์จริง ๆ อย่างอื่น ๆ อีก ที่เราจะพูดให้มี พวกเราไม่ได้รัก ไม่ได้กรุณาอะไร ๆ มากดั่งนั้น, เพราะว่า หากว่ามีการปาณาติบาต เกิดขึ้นทุก ๆ วัน อย่างที่เรารู้ ก็เห็นชัดว่า ใครที่พูดว่ากรุณา ที่พูดว่าทำดีกันเช่นนั้น ยังหยาบ หยาบจากการที่สังคม ยังเบียดเบียนสัตว์ด้วยทางกาย ย่อมชื่อว่ายังหยาบ และหยาบอย่างมากที่สุด
ดั่งนี้แม้ พระศาสดาจะตรัสไว้ให้มีน้อย ให้เราคิดทำ เป็นพื้นที่เฉพาะจำนวนน้อยลงมาแล้ว ไม่ใช่ไม่ประมาณหรือทำทั่วไปหมด แต่พวกเราก็ยังทำไม่ได้ มองเห็นทางกล้าหาญนั้นไปทางทำไม่ได้ เพราะดูว่าทุกคนกล้าที่จะปาณาติบาตกันเสียโดยมาก ยังหาได้มีสติปัญญาร่าเริงกล้าหาญ ในการที่จะรักษาชีวิตไว้อย่างไรไม่ เห็นจะดูสภา ๕๐๐ นั้นให้ผิดกรุณาจากสัตว์ ตามกฎหมายเก่าแล้ว ก็ย่อมเห็นว่าผิดความกรุณาแก่สัตว์ “สภาช่วยหงส์ ตรงตามคำพระศาสดา ของพวกเรา เรายังไม่อาจจะให้ความเมตตากรุณา มอบไว้เป็นที่สถิตในนั้น” แค่ว่าสัตว์บริเวณแต่ขนาดนกกระจาบถึงช้าง พวกเราก็ยังให้มีปาณาติบาตได้ มาก ๆ มากกว่าที่จะกรุณาให้รักษาไว้ได้ คือเห็นว่า สัตว์เป็นทรัพยากร ที่เราจะเบียดเบียนด้วยพฤติกรรมของพวกเราเองอย่างไรก็ได้ ซึ่งต้อง ให้เป็นอุตุ พีชะ หรือกรรมอื่น ๆ ซึ่งธรรมให้ต้องตาย เป็นเอง ไม่มี
พวกเราไม่นับถือเอาอย่างนั้น! เดี๋ยวนี้ เห็นแล้ว เห็นชัดว่าสภา ๕๐๐ ตามสมมุติโบราณมีมา ของเราตั้งในโลก เดี๋ยวนี้จะต่างจากโจร ๕๐๐ แล้ว ยังไม่มีให้กล่าวได้ “สภาของพระสิทธัตถะ ปรารภ ดั่งเมื่อครั้งช่วยหงส์นั้น เรายังไม่อาจตั้งขึ้น” พิจารณาให้เห็นไม่ได้ เพราะว่าพูดความจริง ลอมชอมกันแต่สิ่งหยาบ พูดอยู่ แล้วยกว่าดีอยู่แท้ ตามความไร้เมตตาปรานี หาดีให้เห็นสักเดี๋ยว ยังคงไม่เห็น พวกเราอ้างแค่ว่า “มีผู้ที่ทำได้ไม่กระเทือนใจ ฆ่าได้ ทำได้ ก็ควรจะให้เขาทำไป” หาใช่ที่ ที่จะต้องมาตกลงกันจริง หรือไม่จริง อะไร?เป็นกรุณา แล้วสร้างสภาสันติ ทุก ๆ สิ่งเดี๋ยวนี้, พวกเราทำอะไรกันแน่ คิดว่าทำถูกกันมากที่สุด, ที่ซึ่ง พวกเราตั้งจะเบียดเบียนสัตว์ ช้าง ม้า โค ควาย และทุกอย่าง อยู่ตลอดเวลานั้น หรือว่าตั้งความเมตตากรุณาอยู่ อะไรกันแน่ ตามสมัยปัจจุบัน เราจะไม่ให้กระเทือนสัตว์ ตั้งแต่นกกระจาบถึงช้าง อยู่ดั่งนั้น, แท้จริงเราทำได้น้อย แต่พวกเรากลับพูดเหมือนว่า ทำได้แล้ว อย่างไม่มีประมาณ
พูดเหมือนว่า ประพฤติทางใจนั้น ทำได้ แต่ความประพฤติทางกายนั้น จะไม่ทำก็ได้, เป็นอันให้ตกลงว่า เรื่องอันให้ต้องนำเอามาล้าง ล้างแล้ว เลือกข้างที่ไม่ต้องรับผิดชอบทางกาย อย่างพวกนั้น คนนั้น แล้วเราก็จึงจะเป็นมนุษย์ที่ดีสุด”
โธวน
(นปุ.) การล้าง, การชำระ, การชำระ ล้าง, การซัก, การฟอก, การซักฟอก. โธวุ โธวเน, ยุ. ส. ธาวน.