๒๐. ทุคฺคา อุทฺธรถตฺตานํ ปงฺเก สนฺโนว กุญฺชโร.
จงถอนตนขึ้นจากหล่ม เหมือนช้างตกหล่มถอนตนขึ้นฉะนั้น.
ขุ. ธ. ๒๕๕๘.
“จะบอกว่าเขาเป็นที่ ๑ เขานำแล้ว เขาดีแล้ว เพราะเขามีความคิดความเห็นตรวจได้ คือตรวจได้ว่า เข้าอ่านหนังสือกันมากจริง ๆ ในโลกนี้เขาอ่านเป็นที่ ๑, จึงรวมมติว่า เขาพัฒนามาเป็นที่ ๑ เพราะอ่านดีที่สุด ต้องเป็นอย่างนั้นแน่ ๆ เพราะใครที่ทำตามการรู้หนังสือมาก อาจจะต้องรู้ได้ดีมาก และเขารักษามนุษย์สมบัติ หรือสร้างมนุษย์สมบัติ ก็จะต้องดีที่สุด, ของเราอย่างนี้ อาจเลว! เพราะไม่ค่อยอ่าน จะแก้ไขความจริงไม่ได้ เพราะโดยรวมยังอ่อน คืออ่านหนังสือน้อยมาก ย่อมจะให้ หรือจะสร้างมนุษย์สมบัติที่ดี อย่างเขาไม่ได้
ความจริงที่จะขโมยของกันไม่ได้ก็คือความรู้ ความเจริญที่ให้กันไว้ ก็รักษาไว้ไม่ได้ถ้าไม่มีความรู้ เรื่องมนุษย์สมบัตินั้นก็สิ้นไปด้วย เพราะไม่รู้อย่างมนุษย์ที่ดี, เป็นความจริง! ว่าเราไม่อาจเป็นที่ ๑ ดั่ง ฟินแลนด์ หรือ ไอซ์แลนด์ ทั้งที่มีคำท้ายประเทศว่า แลนด์ ๆ แต่เราอยู่ท้ายเขามาก นับแลนด์ ๆ ก็ได้ แต่อาจจะต้องนับมาจากข้างท้าย ว่าเก่งกว่าเขา ในเรื่อง ที่สามารถกระทำได้ดี โดยไม่ต้องอ่าน แต่ถ้าหากนับมาจากข้างต้น ก็เป็นอันว่า ใกล้ ๆ จะเป็นที่โหล่ โหลงโจ้ง และนับว่าโหลเหล เต็มทน
สบประมาทเอาเอง เพราะพวกเราเห็นว่าเขาตรวจมาดั่งนั้น แต่ก็น่าสงสัยได้ ถ้าเราคิดว่า เราก็มีดี และเราก็ตั้งใจ ฉะนั้น เราก็ควรที่จะสงสัยไว้ก่อน หากว่าจะต้องนับถือและเอาจริงกับสมบัติการอ่านแล้ว เราจะต้องเป็นอย่างไร? หรือว่าจะต้องทำอย่างไร?, เราจึงควรจะต้องรู้ว่า ที่เขาให้อ่านมากเป็นที่ ๑ นั้น เขาว่าเขาอ่านอะไร หนังสืออะไร? เพราะแค่บอกว่าอ่านหนังสือแล้วเป็นประโยชน์ชั้นเลิศไปทุกอย่าง อาจไม่เป็นจริงก็ได้ เพราะยังถือไม่ได้ว่า หนังสืออะไร จะต้องหนังสือที่ดีที่สุดในโลก อ่านหนังสือนั้นแล้วก่อน จึงจะถือว่าอ่านแล้วดีที่สุดในโลก แล้วการอ่านน้อยอ่านมาก จึงจะนับว่าเป็นชั้นรอง ๆ ลงมา
อยากจะได้ดูอธิบายของเขาซะก่อน ว่าเขาอ่านหนังสืออะไร? ถ้าเป็นหนังสือที่ดีกว่าพระไตรปิฎกของประเทศเรา ก็จึงจะยอมรับว่า การอ่านของเขาดีจริง เราอ่านน้อยกว่าเขา การอ่านของเราเลว! ของเราน่าอาย!อยู่, ต้องตรวจดูอย่างนี้ จะให้อ่านมากเป็นดีที่สุด อย่าเพิ่งให้ต้องผิดถนัดไปซะอย่างนั้น เพราะหากอ่านหนังสือที่ยังไม่ค่อยดี ไม่ค่อยมีประโยชน์ ก็ชื่อว่าได้สมบัติอันเลว!เท่านั้น เป็นความหมาย, เราอ่านคนเดียว อ่านหน่อยเดียว แต่อ่านแต่พระไตรปิฎกที่เป็นหนังสือที่ดีที่สุดในโลก ก็เชื่อแน่ว่า ดีกว่า ที่จะอ่านหนังสืออะไรไม่รู้ มาก ๆ แบบนั้น”
มุขร
mukhara (—มุขร) = garrulous, noisy, scurrilous — (วิ.) ปากกล้า, พูดไม่เกรงกลัวใคร. (— talkative)
อย่าเพิ่งให้ต้องผิดถนัดไปซะอย่างนั้น
จงถอนตนขึ้นจากหล่ม เหมือนช้างตกหล่มถอนตนขึ้นฉะนั้น.
ขุ. ธ. ๒๕๕๘.
“จะบอกว่าเขาเป็นที่ ๑ เขานำแล้ว เขาดีแล้ว เพราะเขามีความคิดความเห็นตรวจได้ คือตรวจได้ว่า เข้าอ่านหนังสือกันมากจริง ๆ ในโลกนี้เขาอ่านเป็นที่ ๑, จึงรวมมติว่า เขาพัฒนามาเป็นที่ ๑ เพราะอ่านดีที่สุด ต้องเป็นอย่างนั้นแน่ ๆ เพราะใครที่ทำตามการรู้หนังสือมาก อาจจะต้องรู้ได้ดีมาก และเขารักษามนุษย์สมบัติ หรือสร้างมนุษย์สมบัติ ก็จะต้องดีที่สุด, ของเราอย่างนี้ อาจเลว! เพราะไม่ค่อยอ่าน จะแก้ไขความจริงไม่ได้ เพราะโดยรวมยังอ่อน คืออ่านหนังสือน้อยมาก ย่อมจะให้ หรือจะสร้างมนุษย์สมบัติที่ดี อย่างเขาไม่ได้
ความจริงที่จะขโมยของกันไม่ได้ก็คือความรู้ ความเจริญที่ให้กันไว้ ก็รักษาไว้ไม่ได้ถ้าไม่มีความรู้ เรื่องมนุษย์สมบัตินั้นก็สิ้นไปด้วย เพราะไม่รู้อย่างมนุษย์ที่ดี, เป็นความจริง! ว่าเราไม่อาจเป็นที่ ๑ ดั่ง ฟินแลนด์ หรือ ไอซ์แลนด์ ทั้งที่มีคำท้ายประเทศว่า แลนด์ ๆ แต่เราอยู่ท้ายเขามาก นับแลนด์ ๆ ก็ได้ แต่อาจจะต้องนับมาจากข้างท้าย ว่าเก่งกว่าเขา ในเรื่อง ที่สามารถกระทำได้ดี โดยไม่ต้องอ่าน แต่ถ้าหากนับมาจากข้างต้น ก็เป็นอันว่า ใกล้ ๆ จะเป็นที่โหล่ โหลงโจ้ง และนับว่าโหลเหล เต็มทน
สบประมาทเอาเอง เพราะพวกเราเห็นว่าเขาตรวจมาดั่งนั้น แต่ก็น่าสงสัยได้ ถ้าเราคิดว่า เราก็มีดี และเราก็ตั้งใจ ฉะนั้น เราก็ควรที่จะสงสัยไว้ก่อน หากว่าจะต้องนับถือและเอาจริงกับสมบัติการอ่านแล้ว เราจะต้องเป็นอย่างไร? หรือว่าจะต้องทำอย่างไร?, เราจึงควรจะต้องรู้ว่า ที่เขาให้อ่านมากเป็นที่ ๑ นั้น เขาว่าเขาอ่านอะไร หนังสืออะไร? เพราะแค่บอกว่าอ่านหนังสือแล้วเป็นประโยชน์ชั้นเลิศไปทุกอย่าง อาจไม่เป็นจริงก็ได้ เพราะยังถือไม่ได้ว่า หนังสืออะไร จะต้องหนังสือที่ดีที่สุดในโลก อ่านหนังสือนั้นแล้วก่อน จึงจะถือว่าอ่านแล้วดีที่สุดในโลก แล้วการอ่านน้อยอ่านมาก จึงจะนับว่าเป็นชั้นรอง ๆ ลงมา
อยากจะได้ดูอธิบายของเขาซะก่อน ว่าเขาอ่านหนังสืออะไร? ถ้าเป็นหนังสือที่ดีกว่าพระไตรปิฎกของประเทศเรา ก็จึงจะยอมรับว่า การอ่านของเขาดีจริง เราอ่านน้อยกว่าเขา การอ่านของเราเลว! ของเราน่าอาย!อยู่, ต้องตรวจดูอย่างนี้ จะให้อ่านมากเป็นดีที่สุด อย่าเพิ่งให้ต้องผิดถนัดไปซะอย่างนั้น เพราะหากอ่านหนังสือที่ยังไม่ค่อยดี ไม่ค่อยมีประโยชน์ ก็ชื่อว่าได้สมบัติอันเลว!เท่านั้น เป็นความหมาย, เราอ่านคนเดียว อ่านหน่อยเดียว แต่อ่านแต่พระไตรปิฎกที่เป็นหนังสือที่ดีที่สุดในโลก ก็เชื่อแน่ว่า ดีกว่า ที่จะอ่านหนังสืออะไรไม่รู้ มาก ๆ แบบนั้น”
มุขร
mukhara (—มุขร) = garrulous, noisy, scurrilous — (วิ.) ปากกล้า, พูดไม่เกรงกลัวใคร. (— talkative)