“ผ้าปะลางิง” ผ้าที่สะท้อนเอกลักษณ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่เดียว หนึ่งเดียวของยะลา

เพราะเป็นผ้าที่มีประวัติยาวนานมากว่า 100 ปี มีการใช้ในกลุ่มชาวมุสลิมแถบชายแดนใต้จังหวัด ปัตตานี ยะลาและนราธิวาส ผ้าปะลางิง ยังเป็นผ้าที่โดดเด่นด้านอัตลักษณ์ สะท้อนเอกลักษณ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีความเชื่อมโยงเกี่ยวพันกับวิถีชีวิตและศาสนา เป็นมรดกทางภูมิปัญญาสืบทอดต่อกันมา จนเกิดเป็นงานหัตถศิลป์ที่มีความงดงามเป็นอัตลักษณ์แห่งสยามที่น่าภาคภูมิใจ



สาเหตุจากสภาพอากาศในพื้นที่ตั้งแต่ จ.สงขลา ปัตตานี ยะลาและนราธิวาส ที่มีฝนตกชุก เป็นอุปสรรคต่อการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมในพื้นที่ภาคใต้จนต้องค่อยๆ เลิกราไป การทอผ้าของ จ.ยะลา ก็ค่อยๆ ลดลงและสูญหายไปด้วย ในขณะที่ จ.ปัตตานี ยังมีการทำผ้าจวนตานีอยู่ นราธิวาสก็ยังมีการทำผ้าในโครงการสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช แต่ผ้าพื้นเมืองของ จ.ยะลา นั้นกลับสูญหายไป



ครูปิยะ สุวรรณพฤกษ์ เจ้าของผลิตภัณฑ์สินค้าประเภทงานศิลปะ “ศรียะลา บาติก” หนึ่งในผู้ที่ค้นพบและมีส่วนร่วมรื้อฟื้น “ผ้าปะลางิง” ที่เคยสูญหายไปกว่า 70 ปีให้กลับพื้นคืนมาอีกครั้ง “ผ้าปะลางิง เป็นผ้าที่ค้นพบครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2472 พบในขบวนรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) ที่มณฑลปัตตานี โดยผู้ที่เข้าร่วมขบวนรับเสด็จ ต่างก็แต่งกายและใส่เสื้อผ้าที่ตัดเย็บจากผ้าปะลางิง ใช้วิธีการด้วยการคาด หรือ วิธีนุ่ง บางคนใช้วิธีการทำเป็นผ้าห่มแบบสไบ” ครูปิยะ ได้เท้าความถึงเรื่องราวความเป็นมาของผ้าปะลางิงให้ฟังคร่าวๆ



ครูปิยะ ยังต้องการที่จะอนุรักษ์ ผ้าปะลางิง ที่มีประวัติยาวนานกว่า 100 ปี  จึงนำเอาศิลปะลวดลายที่พบเห็นจากสถานที่ต่างๆ ที่สะท้อนเรื่องราวของสถาปัตยกรรมวิถีและวัฒนธรรมในพื้นถิ่นใต้ มาออกแบบเป็นลวดลาย “บล็อกไม้” ที่ใช้พิมพ์ ผ้าปะลางิง ร่วม 200 ลาย พัฒนาสร้างสรรค์กระบวนการผลิตผ้าให้มีมิติของสีสันและลวดลายที่มีความแปลกสะดุดตา แต่ก็ยังคงงดงามและแฝงอัตลักษณ์รากเหง้าท้องถิ่นเอาไว้ได้อย่างลงตัว ทำให้ “ผ้าปะลางิง” ฟื้นคืนชีวิตเป็นที่รู้จักและนิยมกันอย่างกว้างขวาง จน ผ้าปะลางิง เป็นผ้าที่มีชื่อเสียงและทรงคุณค่าของจังหวัดยะลา


ผ้าปะลางิง  มีหลายเทคนิคหลากสีสันอยู่ในผ้าหนึ่งผืน ตั้งแต่เทคนิคการมัดย้อมเพื่อให้เกิดตัวลายขึ้นมาก่อน และเทคนิคการเขียนเทียนปิดตัวลาย หลังจากนั้นก็เป็นเทคนิคล้างเอาสีที่ย้อมออก ให้เหลือแต่สีที่ติดตัวลายไว้ถึงจะลงสีพื้น จากนั้นก็เริ่มขบวนการพิมพ์ พิมพ์เสร็จก็ทำการเพ้นท์  เมื่อเพ้นท์เสร็จ ก็จะทำการปิดเทียนในหัวผ้า และใส่แสงเงาในตัวหัวผ้า  ผ้าปะลางิง จึงเป็นผ้าที่มีเทคนิคการผลิตค่อนข้างมาก


ผ้าปะลางิง ผ่านการคัดสรรสุดยอดหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ไทยประจำปี 2554 ระดับ 4 ดาว มีทั้งเสื้อ ผ้าคลุมผม ผ้าคาดเอว ผ้าพันคอ ผ้านุ่งและผ้าคลุ่มไหล่ จุดเด่นผลิตภัณฑ์คือ ลวดลายโบราณ และอีกหนึ่งสิ่งที่น่าภูมิใจ ตอนนี้เริ่มมีการนำ ผ้าปะลางิง มาตัดเย็บเป็นสื้อผ้าขึ้นแสดงงานแฟชั่นมุสลิมแล้ว



ท่านใดต้องการ ผ้าปะลางิง มาไว้ครอบครอง หรืออยากศึกษาเพื่อเรียนรู้กระบวนการผลิต   ติดต่อได้ที่ คุณปิยะ สุวรรณพฤกษ์ ประธานกลุ่มศรียะลา บาติก 24 ถนนกาญจนา 2 อ.เมือง จ.ยะลา 95000 หรือ 084-165-2312 และ 087-837-4007