สมถกัมมัฏฐาน



๒. เยนเยนุปเกฺลสาปิ สมนฺติ วูปสมนฺติ หิ
โส โส วูปสโมปาโย สมโถติ ปวุจฺจติ ฯ



แม้อุปกิเลสทั้งหลาย
ย่อมสงบระงับด้วยอุบายใด ๆ
อุบายอันเป็นเครื่องสงบระงับนั้น ๆ
ท่านเรียกว่า สมถะ มีความหมายว่า
ถ้ามีอุบายหรือวิธีการใด ๆ
ที่ทำให้อุปกิเลส อันเป็นเครื่องเศร้าหมอง
และเร่าร้อนซึ่งมีแต่จะให้โทษนั้น
สงบระงับลงไปได้
อุบายหรือวิธีการอย่างนั้น ๆ แหละเรียกว่า สมถะ

กล่าวอีกนัยหนึ่งก็ว่า สมถะ คือ การทำให้จิตสงบระงับจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองเร่าร้อนทั้งหลาย
จนจิตใจไม่มีอาการดิ้นรน ไม่กระสับกระส่ายตลอดเวลาที่กิเลสเหล่านั้นสงบระงับอยู่

อุบายหรือวิธีการนั้นก็ได้แก่ การเจริญกัมมัฏฐาน การเพ่งกัมมัฏฐาน คือ
หน่วงเอากัมมัฏฐานมาเป็นอารมณ์สำหรับเพ่ง ซึ่งสมถกัมมัฏฐานนั้น มีจำนวนถึง ๔๐