[รากนครา] เขตกำแพงล้อม กับกรณีศึกษาของนครเชียงใหม่

กระทู้สนทนา
"หมู่กุลาขาว (ฝรั่ง) ต้องไปอยู่กลางกาด กลางป่าปู้นนนน" คำกล่าวของเจ้าหน่อเมือง ที่ปฏิเสธการเข้าเขตกำแพงเมืองของมิสเตอร์แบร๊กกินส์ แล้วเขตกำแพงล้อมคืออะหยังมีจริงหรือ?


เจ้าอุปราชหน่อเมือง ตัวแทนของแนวคิดอนุรักษ์นิยม และชาตินิยม ในจิตใจมีกำแพงล้อมกั้นท่านไว้กับผู้อื่นเสมอ แม้แต่ญาติวงศ์ในเครือเดียวกัน



แผนที่เชียงใหม่ ด้านขวาจะเห็นแนวแม่น้ำปิงซึ่งทางซ้ายจะเป็นฝั่งตะวันตกของแม่น้ำซึ่งเป็นเขตกำแพงล้อม พื้นที่ที่คนล้านนา (ยวน ลื้อ ลาว เขิน) หรือกลุ่มคนที่เรียกตนเองว่า "คนเมือง" อาศัยอยู่ ส่วนด้านขวาฝั่งตะวันออกของแม่น้ำจะเป็นพื้นที่สำหรับคนต่างชาติ


กรณีศึกษา การโซนนิ่งของเจ้าหลวงเชียงใหม่
ความจริงกฏที่ห้ามชาวต่างชาติเข้าเขตกำแพงเมืองอาจจะไม่ปรากฏชัดเจนเท่าไร แต่อาจมีการกำหนดเขตที่พักอาศัย ธุรกิจ หรือกิจการของต่างชาติ

ส่วนในกำแพงจะเป็นเขตของคนล้านนา (ยวน ลื้อ ลาว เขิน) ดังนั้น คนล้านนา จึงเรียกตนเองว่า คนเมือง ซึ่งหมายถึงคนที่อาศัยอยู่ในกำแพงเมือง หรือเวียง

เมื่อมิชชั่นนารี (อเมริกัน) มาถึงเชียงใหม่เมื่อปี ค.ศ. 1867 เจ้าหลวงเชียงใหม่ก็ทรงอนุญาตให้พักที่ศาลาย่าแสงคำมา (ปัจจุบันเป็นที่ตั้งห้างทองแม่บุญเรือง กาดหลวง) ซึ่งเป็นศาลาพักสำหรับคนเดินทางนอกกำแพงเมือง

ที่พักถาวร พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ (เจ้าชีวิตอ้าว) ได้ทรงประทานที่ดินฝั่งตะวันออกของแม่น้ำปิง (นอกเขตกำแพงเมือง) ให้แก่มิชชั่นนารี ซึ่งเคยเป็นที่ตั้งทั้งบ้านพัก และโรงเรียนสตรี (ปัจจุบันเป็นที่ตั้งคริสตจักรที่หนึ่งเชียงใหม่)


ขัวแขก (สะพาน) ในสมัยที่ถูกสร้างเป็นขัวแตะ (สะพานชั่วคราว) เป็นสะพานข้ามแม่น้ำปิงระหว่างกาดหลวงกับชุมชนวัดเกต จากภาพจะเห็นฝั่งชุมชนวัดเกต และมีเจดีย์ของวัดเกตเป็นจุดเด่น (เจดีย์นี้เป็นเสมือนเจดีย์ธาตุแก้วจุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ พระธาตุประจำผู้ที่เกิดในปีจอ)


ชุมชนต่างชาติ ส่วนใหญ่ในเชียงใหม่จึงอยู่นอกเขตกำแพงล้อม โดยเฉพาะชุมชนวัดเกต ซึ่งเป็นที่แหล่งทำพันธกิจของมิชชั่นนารี ทั้งคริสตจักร (โบสถ์) การศึกษา (โรงเรียนดาราวิทยาลัย และโรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย) และการแพทย์ (โรงพยาบาลแมคคอร์มิค)

นอกเขตกำแพงล้อม ยังมีมิตรภาพ หรือสันติภาพอันไร้พรมแดน ปัจจุบันชุมชนวัดเกต เป็นชุมชนตัวอย่างที่ทั้งพุทธ (จีน) คริสต์ อิสลาม และซิกข์อยู่ร่วมกันอย่างสันติ
มิตรภาพระหว่าง เจ้าศุขวงศ์และมิสเตอร์แบร๊กกินส์ หรือผู้คนในชุมชนวัดเกต จึงเป็นประจักษ์พยานว่า ในยุคอันไร้พรมแดน อย่าให้เขตกำแพงล้อมยังอยู่ในชีวิตของเรา กำแพงล้อมของเราอาจจะเป็น ความเกลียดชัง การแบ่งแยก ฯลฯ
หากเราทลายสิ่งเหล่านี้จากชีวิตสันติสุขจะเกิดขึ้นได้อย่างง่ายดาย


อาคารคริสตจักรที่หนึ่งเชียงใหม่ สถาปัตยกรรมตะวันตกที่อยู่คู่เมืองเชียงใหม่มากว่า 100 ปี โบสถ์แห่งนี้ตั้งอยู่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำปิง (นอกเขตกำแพงล้อม) ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของโรงเรียนเชียงใหม่คริสเตียน


สรุป ไม่ว่าเราจะเป็น คนไทย คนเมือง กุลาขาว หรืออะไรก็ตาม เราก็ได้อาศัยอยู่ในโลกซึ่งไม่อาจมีกำแพงใดๆ จะขวางกั้นมนุษยธรรมที่เราจะมีให้กันและกันได้


เจ้าน้อยศุขวงศ์ มิสสะเตอร์แบร๊กกินส์ (ตามสำเนียงเหนือ) และอินทร กลุ่มคนที่สะท้อนมิตรภาพระหว่างโลกตะวันตก และตะวันออกท่ามกลางบรรยากาศแห่งการล่าอาณานิคม


แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม พิพิธภัณฑ์ชุมชนวัดเกต หอประวัติศาสตร์คริสตจักรที่หนึ่งเชียงใหม่ โบสถ์โรงเรียนเชียงใหม่คริสเตียน

credit Wittawat Thamma  กลุ่ม ลักษณะไทย
https://www.facebook.com/groups/734710249885642/?hc_ref=ARS4O0DiykP66HX7dViWKnTEHsvSJrUB5cZDhDzNTmLLv991jATSBKLiSKn600Bdq9M
โปรดศึกษาและยอมรับนโยบายข้อมูลส่วนบุคคลก่อนเริ่มใช้งาน อ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่