จิตบ้าง คือผู้รู้
วิญญาณบ้างคือ รู้แจ้งในอารมณ์ที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน
มโนบ้างคือใจที่เกิดธรรมารมณ์
จิต ไม่ใช่ วิญญาณ ไม่ใช่มโน
โวหาร ที่กล่าวว่า จิตบ้าง วิญญาณบ้าง มโนบ้าง
ก็จะไม่มี โวหาร ถ้าจิตคือวิญญาณ คือมโน
ก็จะกล่าวตรงๆๆว่าจิต
ไม่ต้องไปกล่าวให้แยกออกไปว่าจิตบ้าง วิญญาณบ้าง มโนบ้าง
ที่กล่าวว่าจิตบ้าง วิญญาณบ้าง มโนบ้าง
เพราะจิตเกิดการรู้อารมณ์ แล้วเกิดเจตสิค ปรุงแต่งอารมณ์
เกิดผัสสะ เพราะวิญญาณทำงาน มโน ที่ใจรับรู้ธรรมารมณ์ เป็นมโนวิญญาณ
มโนวิญญาณ คือจิตรู้แจ้งธรรมารมณ์ที่เกิดที่ใจ

มหาภูต คือธาตุ4 คือกายคนเรา
จืตก็อยู่ในกาย
วิญญาณอยู่ที่กาย
มโนอยู่ที่กาย
จิตรู้อารมณ์ที่ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ  
รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ธรรมารมณ์
มากระทบกัน เกิด
จักษุวิญญาณ คือจิตรู้แจ้งอารมณ์ที่ตา  ว่าภาพนั้นเป็นอย่างไร
โสตวิญญาณ คือจิตรู้แจ้งอารมณ์ ที่หู ว่าเสียงนั้น เป็นอย่างไร
ฆานะวิญญาณ คือจิตรู้แจ้งอารมณ์ ที่จมูกว่ากลิ่นนั้นเป็นอย่างไร
ชิวหาวิญญาณ คือจิตรู้แจ้งอารมณ์ ที่ลิ้นว่ารสเป็นอย่างไร
กายวิญญาณ คือจิตรู้แจ้งอามรณ์ ที่กายว่า อ่อนแข็ง สัมผัสอะไร
มโนวิญญาณ คือจิตรู้ แจ้งอารมณ์ ที่ใจ ว่าธรรมารมณ์เป็นอย่างไร

จิตที่ไม่มีวิญญาณ ไม่มีเจตสิค เป็นจิตที่แล่นสู่นิพพาน
เพราะจิตไม่มีการปรุงแต่ง ไม่มีตัณหา