ในฐานะคนพื้นที่ขอพูดเรื่อง BRT บ้างแล้วกัน

กระแสเรื่องยกเลิก BRT ไม่ได้เพิ่งจะมีแต่มีมาสักระยะหนึ่งแล้ว ก็เป็นกระแสอยู่เนือง ๆ แต่ไม่คิดว่าเรื่องมันจะเลิกจริง ๆ ก็ปีนี้! ใจหายอยู่เหมือนกันเพราะอยู่กับมันมาตั้งแต่ดราม่าก่อนสร้าง กว่าจะสร้างเสร็จทะเลาะกันหลายฝ่าย สุดท้ายราชการก็โยนทิ้งเหมือน เล่นขายของ นับว่าน่าทุเรศใจ

ออกตัวเลยว่าเป็นคนพื้นที่ พื้นเพอยู่ที่นี่ตั้งแต่ถนนจันทน์ยังเป็นซอย 2 ช่องจราจร ข้างทางเป็นร่องสวนน้ำเจิ่งกับป่า สักพักก็จะเป็นสะพานไม้ข้ามคลองสูง ๆ เป็นที่มาของชื่อย่านการค้าบริเวณนี้ เช่น สะพาน 2 สะพาน 3 หรือสะพาน 4 เป็นต้น อันที่จริงมีสะพาน 5 ด้วยก่อนถึงแยกถนนนราธิวาส ฯ ตัดถนนจันทน์ในปัจจุบัน เดี๋ยวนี้เหลือแต่ชื่อ เช่น ธนาคารดอกบัวสาขาถนนจันทน์สะพาน 5 ตรงนั้นนั่นไง

ก็เห็นความเปลี่ยนแปลงมาเรื่อย ๆ ตั้งแต่ถนนพระราม 3 เพิ่งสร้าง สมัยโน้นเป็นถนน 2 ช่องลาดยางตรงกลางมีต้นกัลปพฤกษ์พริ้วไหว คอสะพานสูงบาดหัวใจ วิ่งลงทีไรเสียวท้องน้อยทุกที จนตัดใหม่ใหญ่โตข้างละสี่เลนห้าเลนแบบในปัจจุบันนี้ ช่วงก่อนต้มยำกุ้งรัฐบาลมุ่งหวังให้เป็นย่านเศรษฐกิจใหม่เหมือนสาทรสีลมที่ขยายไม่ได้แล้ว ธนาคารต่าง ๆ ก็พากันมาจับจองพื้นที่สร้างสำนักงานใหญ่ริมน้ำ จนสุดท้ายต้มยำถุงแตกย่านพระราม 3 ก็เลยหงอยมาจนถึงปัจจุบัน เพิ่งจะมาครึกครื้นช่วงฟองสบู่คอนโดมิเนียมไม่นานมานี้เอง

พล่ามมาเยอะนอกเรื่องไกลขอเข้าเรื่องเลยแล้วกัน เรื่อง BRT เจ๊งบ้งนี้ผมขอสรุปเป็นประเด็นหลัก ๆ 2 ประเด็น ตามประสบการณ์ส่วนตัวที่สัมผัสมาในฐานะคนพื้นที่โดยตรง มีทั้งส่วนได้และส่วนเสีย  

ผิดถูกเยี่ยงใดรบกวนสมาชิกช่วยชี้แนะเพิ่มได้

ประเด็นที่ 1 - BRT ไม่ตอบโจทย์คนพื้นที่
1.1 คนพื้นที่มีระบบขนส่งดั้งเดิมที่พาไปรถไฟฟ้าอยู่แล้ว

จุดประสงค์แรกของ BRT คือ ขนคนจากชุมชนสู่รถไฟฟ้า แต่ชุมชนบริเวณนี้ (โปรดดูภาพประกอบแนวลูกศรคือแนวของสองแถวในพื้นที่) มีระบบขนส่งมวลชน โดยเฉพาะสองแถว ซึ่งมีกว่า 10 สาย ส่วนใหญ่ล้วนแล้วแต่เป็นสองแถวที่วิ่งออกจากซอยลึกสู่ถนนใหญ่ทั้งสิ้น หรือไม่ก็วิ่งถนนใหญ่แต่วิ่งจากเมืองรอบนอกเขาสู่เมืองชั้นใน ยกตัวอย่าง

สาย 1258 วิ่งจากสะพาน 3 ไปบางขวาง จะได้คนจากชุมชนอยู่ดีเป็นหลักออกสู่ถนนเจริญกรุงแถวบางขวางต่อรถเมล์อึดใจก็ถึงตากสินแล้ว
สาย 1271 วิ่งจากสุสานกวางตุ้งไปเลิศสิน หรือวัดไผ่เงินเลิศสิน สายนี้ขนคนจากซอยวัดไผ่เงินโดยเฉพาะไปสู่ BTS ตากสินมาโดยตลอด
สาย 1319 สะพาน 3 บ้านใหม่ สายนี้ก็ขนคนจากชุมชนอยู่ดีและซอยประดู่ออกสู่ถนนเจริญกรุง
สาย 1256 เฉลิมพันธุ์-วัดช่องลม หรือสะพาน 3-4-5 สายนี้เป็นสายสำคัญมากเพราะขนคนจากนอกเมืองสู่ในเมือง ผ่านหลานย่าน โดยเฉพาะย่านสำคัญที่คนจะนั่งสองแถวออกมาจากซอยลึก เพื่อมาต่อสายนี้เพื่อไป BTS ตากสินอีกที

ยังมีอีกหลายสายที่ไม่ได้พูดถึง ซึ่งย่านแถวนี้ บางคอแหลม/จันทน์/เซ็นหลุยส์/สาธุประดิษฐ์ เป็นชุมชนเก่าแก่มีสองแถวมานานนมแล้ว บางสายเกือบ 40 ปี มีสองแถวมากกว่ารถเมล์ และเป็นเส้นทางหลักมาช้านานแล้วที่คนใช้เพื่อออกสู่ถนนใหญ่ ในขณะที่ถนนพระราม 3 เพิ่งมีมาทีหลัง ชุมชนมีน้อยกว่ามาก จะเห็นได้ว่าไม่มีสองแถวสายใดในแถบนี้เลยที่วิ่งออกสู่ถนนพระราม 3 เลย

ปัจจุบันนี้เรียกพี่วินจากในซอยไปสุรศักดิ์ง่ายนิดเดียว เพราะมีถนนเจริญราษฎร์ตัดผ่ากลางย่านบางคอแหลม สถานีหลักของคนแถบนี้ก็จะเป็น ตากสินกับสุรศักดิ์

ดังนั้น ถนนพระราม 3 จึงไม่ใช่เส้นทางหลักของชุมชนแถบนี้ในการต่อรถต่อเรือต่อรถไฟฟ้า จุดประสงค์ของ BRT เพื่อขนคนสู่ระบบรางจึงไม่ตอบโจทย์คนในพื้นที่


1.2 ตำแหน่งของสถานีไม่สอดคล้องกับเส้นทางเดินทางของคนพื้นที่

ในประเด็นนี้ผมมีความสงสัยอย่างมากว่าที่เสียงบประมาณทำการสำรวจเส้นทางในโครงการหลายร้อยล้านบาทมานี่ไปเพื่ออะไร เพราะตำแหน่งของสถานีมันไม่สอดคล้องกับเส้นทางการเดินทางของคนในพื้นที่เลย เช่น
(1) BRT เจริญราษฎร์ ที่ตั้งอยู่หน้าห้างแห่งหนึ่ง แต่กลับห่างจากปากซอยกรรณิการ์หรือซอยพระรามที่ 3 ซอย 19 กว่า 400 เมตร! ซึ่งซอยนี้เป็นซอยหลักที่คนย่านประดู่/แฉล้มนิมิตร/สามร้อยห้อง รวมถึงสุดประเสริฐ ใช้เป็นเส้นทางหลักในการออกสู่ถนนพระรามที่ 3
(2) BRT วัดด่าน ที่ตั้งอยู่หน้าตึก SV ที่ทุกคนรวยและมีรถขับในขณะที่ถัดไปเป็นธนาคารกรุงศรีสำนักงานใหญ่แต่กลับห่างจากสถานีถึง 500 เมตร!

และอีกสองสามสถานีที่ไปตั้งอยู่ในที่ที่ไม่มีชุมชนแต่ถัดไปอีกนิดเดียวเป็นชุมชนแต่ไม่ตั้ง แม้ว่ารถ BRT จะขึ้นสะพานข้ามแยกทำให้หลายสถานีตั้งใกล้ย่านชุมชนไม่ได้ก็จริง แต่ในเวลาเร่งด่วนแล้ว ช่อง BRT บนสะพานข้ามแยกก็ไม่ได้สงวนเอาไว้ให้เฉพาะ BRT รถยนต์ทั่วไปก็เข้าไปวิ่งกันทั่ว ทำให้ขึ้นสะพานข้ามแยกก็ติดเหมือนเดิม เช่นนั้นแล้วสู้มากั้นช่องทางปกติด้านล่าง แล้วให้สถานีผ่านย่านชุมชนไม่ดีกว่าหรือ?


2. BRT รถเมล์ด่วนที่ไม่ด่วนจริง
2.1 แยกนราธิวาส ฯ ตัดพระราม 3

ตรงนี้หลายคนที่เคยนั่ง BRT จะรู้ดีว่า ช่วงที่เป็นถนนนราธิวาสนั้น ช่อง BRT รถยนต์ทั่วไปไม่สามารถจะเข้าไปวิ่งได้ เพราะตำรวจกวดขัน (มีป้อมอยู่) ประกอบกับเป็นช่วงสุดท้ายของสาย ทำให้ถ้ารถยนต์วิ่งเข้าไปแล้วจะออกไม่ได้ แต่พอ BRT วิ่งเข้าสู่ถนนพระราม 3 กลับเป็นหนังคนละม้วนทันที เริ่มตั้งแต่เลี้ยวเข้ามาเลยก็ว่าได้

พอเลี้ยวขวาเข้าถนนพระราม 3 มันจะมาได้ 3 ช่อง แต่พอเลี้ยวมาแล้วจะถูกบีบเหลือ 2 ช่อง (เพราะ 2 ช่องขวาเป็นทางลงจากสะพานข้ามแยก) ในขณะที่ตรงนั้นเลยแยกนั้นเลย รถจอดอีกจึงเหลือช่องเดียว สุดท้ายแล้ว BRT ก็มาแหง็กตรงนี้ ประกอบกับเลยไปจะถึงแยกสะพานภูมิพล ซึ่งหางแถวจะยาวมากโดยเฉพาะตอนเย็นยาวมาถึงแยกนี้ ทำให้ BRT ต้องตีจากซ้ายสุดไปขวาสุดเพื่อเข้าช่องของตัวเอง ที่ไม่มีหมอนกั้นมีแต่เส้นเพื่อขึ้นสะพานข้ามแยกภูมิพล ที่รถยนต์ทั่วไปก็เข้าไปวิ่งช่อง BRT ด้วย เจริญ!


วิธีแก้มันมีแต่ไม่รู้ว่าคิดไม่ได้หรือไม่ได้คิดหรือคิดแล้วไม่ทำ คือตรงกลางระหว่างสะพานข้ามแยกมันมีที่เหลือก็แค่ทำให้เป็นถนน รถ BRT เลี้ยวขวามาจากถนนนราธิวาสแล้วก็เข้าช่องกลางได้เลย พอผ่านแยกก็เป็นช่องขวาสุดพอดีไม่ต้องไปติดกับรถยนต์อื่น ๆ

2.2 สะพานพระราม 3 วิปโยค
สะพานพระราม 3 ขาออกโดยเฉพาะตอนเย็นจะเป็นอะไรที่ติดสาหัสมาก หลายครั้งที่ติดตั้งแต่ตีนสะพานฝั่งพระราม 3 ไปจนถึงแยกรัชดาท่าพระเลย แล้วที่ซ้ำร้ายกว่านั้น BRT ฝั่งธนบุรีคงจะเป็นอะไรที่งบประมาณหมดพอดีหรือเปล่า? เพราะเส้นทาง BRT ฝั่งพระนครมีหมอนปูนกั้นอย่างดีตลอดเส้น แต่พอลงสะพานพระราม 3 เท่านั้นแหละ ฝั่งธนบุรีกลายเป็นเสายาง ซึ่งสุดท้ายแล้วรถก็เหยียบบี้แบนจนต้องเอาออกหมดในที่สุด เหลือแต่เส้นซึ่งรถทั่วไปก็เข้าไปวิ่งกันหน้าตาเฉย

บนสะพานก็ไม่ได้สงวนช่อง สุดท้ายแล้ว BRT ก็ติดไปกับเขาด้วย เส้นทางนี้นับแต่ขึ้นสะพานจนลงสะพานถึงเดอะมอลล์ บอกเลยว่าไม่ต่ำกว่าชั่วโมงแน่นอน

3. ประเด็นอื่น ๆ

3.1 เส้นทางที่ทำมันไม่มีประโยชน์ เพราะไม่ตอบโจทย์ตั้งแต่แรก คือ ขนคนสู่ระบบราง เพราะต้นทางปลายทางมันก็รถไฟฟ้าเส้นเดียวกัน เขานั่งจากช่องนนทรีไปลงสถานีตลาดพลูก็ได้ แถมเส้นพระราม 3 ก็ไม่ใช่เส้นหลักที่คนใช้กลับบ้าน แต่ที่ทำเพราะต้องการสนองนโยบาย เรื่องนี้ขอไม่ลงลึก เพราะเบื่อ

ถ้าไปทำเส้นกัลปพฤกษ์จะมีประโยชน์มากมายมหาศาล เพราะไม่มีรถเมล์สักสาย แต่มีหมู่บ้านล้านแปดโครงการชนิดที่ทุกคนก็ต้องขับรถออกมาเองบนถนนที่มีแค่ข้างละ 2 เลน หรือเส้นกาญจนาภิเษกขนคนจากบางใหญ่ บางบัวทอง บางกรวยเข้ามาต่อสายสีม่วงจัเป็นประโยชน์มาก ทำไมคิดกันไม่ได้

3.2 คนทำไม่แน่จริง ไม่ได้ตั้งใจสร้างขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหา เพราะไม่ยอมกั้นเลนให้เฉพาะ BRT วิ่ง สุดท้ายรถ BRT มันก็ไปติดกับรถยนต์อื่น ๆ แล้วจะมีประโยชน์อะไร สู้โหนรถเมล์ 205 ไม่ดีกว่าเหรอ ติดเหมือนกัน แถมป้ายก็มีถี่กว่า สอดคล้องกับจุดเชื่อมต่อชุมชนด้วย

มีประเทศที่เจริญแล้วที่ไหนเขายอมให้รถยนต์เป็นใหญ่แบบนี้ แล้วขอโทษทีเถอะก็รู้อยู่ว่าสันดานคนไทยมันเสีย กั้นหมอนทั้งทีก็กั้นแบบมีช่องให้มอเตอร์ไซค์ไร้สำนึกเข้าไปได้ แบบนี้สุดท้ายแล้วก็ไม่ได้ประโยชน์

บทสรุป - วิธีแก้
โดยส่วนตัวแล้วไม่มีส่วนได้กับ BRT เท่าไหร่ เพราะมีรถส่วนบุคคล แต่ก็ไม่ได้ขัดหากจะมี เพราะอยู่ต่างประเทศมาบ้าง ทั้งมีญาติและเรียนหนังสือ เห็นและสัมผัสมาแล้วว่าระบบขนส่งมวลชนในประเทศที่เขาพัฒนาแล้วเป็นอย่างไร แต่บริบทนั้นคงจะเอามาใช้กับประเทศไทยที่ประชากรส่วนใหญ่มีการศึกษาแต่ไม่มีจิตสำนึกไม่ได้ มันต้องแก้ปัญหาด้วยวิธีแบบไทย ๆ จะเอาวิธีแบบต่างประเทศที่เขาพัฒนาแล้วทั้งจิตใจและสามัญสำนึกมาแก้ปัญหาแบบบ้านเราไม่ได้

(1) ต้องใจแข็ง กั้นเลนเฉพาะไปเลย ทั้งบนพื้นและบนสะพาน มันจะได้ด่วนจริง และใช้งานได้จริง ตีแต่เส้นยังไงคนก็เข้า ยิ่งตำรวจไม่กวดขัน ก็ยิ่งได้ใจ เมืองไทยไม่ใช่เมืองนอกกฎหมายบ้านเรามีแต่ไม่ศักดิ์สิทธิ์บังคับใช้ไม่ได้
(2) ขยายไปในเส้นทางที่ได้ประโยชน์มากกว่านี้ ไม่ใช้ต้นทางก็ในเมือง ปลายทางก็ในเมือง วิ่งวนแบบนี้ มันไม่ได้ประโยชน์อันใด สู้ทำทางจากนอกเมืองเข้าเมืองยังจะได้ประโยชน์กว่า
(3) ขึ้นราคาค่าโดยสารบ้างก็ได้ 5 บาทก็ถูกเกิน ถ้ามันด่วนจริงไม่ต้องไปติดกับรถทั่วไป 25 หรือ 30 บาทยังไงก็มีคนจ่าย แต่ที่เขาไม่จ่ายเพราะมันไม่ด่วน ในเมื่อไม่ด่วนจะจ่ายแพงทำไม รถเมล์ก็ติดเหมือนกันราคาถูกกว่า เรื่องแค่นี้ทำไมคิดกันไม่ได้ไม่เข้าใจเลยจริง ๆ
(4) บริหารเองไม่ได้ก็เอาเอกชนมาทำ แต่ขนส่งมวลชนมันไม่ต้องได้เสมอไปก็ได้ ถ้าใช้ตรรกะแบบนี้ ขสมก. ก็ควรยุบไปนานชาติแล้วเพราะกี่ปีกี่ปีก็ขาดทุนยับ

ผมอดนึกสงสัยไม่ได้ว่า หลายประเด็นปัญหาที่ผมยกมาจนนำพาให้ BRT มันเจ๊งตั้งแต่แนวความคิดที่จะทำมันไม่ได้ลึกลับซับซ้อนอะไรแต่ทำไมไม่นึกไม่คิดก่อนสร้าง ทั้งที่มีการลงเงินเพื่อสำรวจโครงการเป็นหลายร้อยล้านบาท แต่สุดท้ายก็ไม่ตอบโจทย์ใด ๆ ทั้งสิ้นไม่ว่าจะสังคมโดยรวม หรือแม้แต่คนในพื้นที่เองก็ตาม

คงจะจริงอย่างเขาว่า คนทำไม่ได้ใช้ คนใช้ไม่ได้ทำ
แสดงความคิดเห็น
โปรดศึกษาและยอมรับนโยบายข้อมูลส่วนบุคคลก่อนเริ่มใช้งาน อ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่