ความเชื่อแห่งลำน้ำคาน
พูดถึงเรื่องความเชื่อ ความเชื่อคืออะไรล่ะผมเคยสงสัยครับ มีคนบอกว่าความเชื่อก็หมายถึง การยึดมั่นถือมั่นในสิ่งที่เหนือธรรมชาติไม่ว่าเรื่องนั้นจะมีอยู่จริงหรือไม่ ความเชื่อก็มีอยู่ทุกพื้นที่ ทุกอำเภอ ทุกจังหวัดและทุกประเทศ แต่ความเชื่อที่ผมจะพูดถึงนี้มันเกิดในหมู่บ้านของผม ผมไม่ทราบน่ะครับว่ามันมีอยู่จริงหรือเปล่าแต่ผมเชื่อว่ามีอยู่จริง ความเชื่อในท้องถิ่นของผมก็มีอยู่มากมายหลายรูปแบบแต่ทุกๆความเชื่อล้วนมีความเกี่ยวเนื่องกันครับ แต่เรื่องที่ผมจะพูดในวันนี้นั้นก็คือ ความเชื่อใน ลุ่มน้ำ ลำน้ำ แม่น้ำ สิ่งที่ผมจะพูดนี้ผมคิดว่ามันอาจเกิดขึ้นในบางพื้นที่หรือเคยถูกเล่าขานต่อๆกันมา ซึ่งมันอาจเป็นเรื่องที่ไม่น่าแปลกสักเท่าไหร่สำหรับคนที่เคยพบหรือเคยได้ยินมาแล้ว แต่มันเป็นเรื่องแปลกสำหรับผมไม่ว่าผมจะถูกเล่าให้ฟังสักกี่ครั้งมันก็ยังเป็นเรื่องแปลกอยู่ดี อ๋อลำน้ำที่ผมพูดถึงเหรอครับมันเป็นลำน้ำที่อยู่ใกล้บ้านผมมีชื่อว่า ลำน้ำคาน คร้บ พูดแล้วก็เข้าเรื่องกันเลยน่ะครับ
ลำน้ำคานถือเป็นลำน้ำสำคัญของชาวบ้านนาโพธิ์นาจานกันเลยล่ะครับ ทั้งใช้อาบใช้ดื่ม แต่เดี๋ยวนี้เมื่อความทันสมัยเข้ามากลับเปลี่ยนวิถีชีวิตของคนชุมชนนี้ไปเป็นแบบอื่นแต่ก็ยังมีวีชีวิตแบบเดิมอยู่บ้าง แต่ถ้าย้อนไปในราวปี พ.ศ.2462 ชาวบ้านนาโพธิ์นาจานเดิมเป็นชาวบ้านถ้ำบ้านเหลือม ได้อพยพโยกย้ายมาเพื่อหาที่ทำกิน ที่อยู่อาศัย เนื่องจากมีภูมิประเทศที่เป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อนยากลำบากต่อการทำการเกษตร จึงได้มาพบกับพื้นที่ ที่ใกล้ลุ่มน้ำและอุดมสมบูรณ์ เมื่อได้มาอาศัยอยู่ได้ไม่นานก็เริ่มสร้างสรรค์ ภูมิปัญญา ความเชื่อ และประเพณีอย่างน่าประทับใจ เช่น ประเพณีแห่ต้นผึ้ง(ปราสาทผึ้ง) ประเพณีข้าวเม่าเจ้านาย ประเพณีเลี้ยงปู่ แต่เรื่องที่ผมจะเล่านั้นอาจเป็นความเชื่อส่วนบุคคลเลยก็ว่าได้ มันลึกลับซับซ้อนเป็นเรื่องที่เหนือธรรมชาติ ความเชื่อนี้มีชื่อว่า ความเชื่อแห่งลำน้ำคาน เรื่องนี้เกิดขึ้นเมื่อชาวบ้านมีความสัมพันธ์กับลำน้ำแห่งนี้ แต่ก่อนจะเล่าผมอยากถามว่า คุณเคยเชื่อเรื่องตัวตายตัวแทนหรือเปล่า ถ้าคุณเชื่อคุณจะต้องรู้จัก ผีพรายน้ำ พญานาค ไม่งั้นก็เคยได้ยินมาก่อน ความเชื่อในหมู่บ้านของผมก็เช่นกันแต่คนละแบบ ผมจึงยกหัวข้อหลัก 3 หัวข้อแล้วกันครับ
เงียก
เริ่มเรื่องที่ 1 กันเลยครับ นั่นก็คือ เงียก ทุกคนเมื่อได้ยิน ได้เห็นชื่อนี้ก็ต่างจินตนาการไปคนละรูปแบบ บางคนคิดว่าเป็นนางเงือก บางคนคิดว่าเป็นปลาชนิดหนึ่ง แต่สำหรับความเชื่อในหมู่บ้านผม บอกว่ามันคือพญานาคหรืองูที่มีขนาดใหญ่อาศัยอยู่ในน้ำ ผมมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับ เงียก ครับ มีอยู่วันหนึ่งมีชาวบ้านชายหญิงคู่หนึ่ง ไปหาปลาแล้วได้ขึงมองดักปลาไว้พอช่วงเย็น ก็ไปเก็บมองกลับบ้านแต่สิ่งที่ชายหญิงคู่นั้นเห็นมันไม่ใช่ปลาครับ แถมยังส่งเสียงร้องโหยหวนน่ากลัวมาก เขาบอกว่ามันมีลักษณะคล้ายพญานาค มีเกล็ดสีเขียว มีหงอนเหมือนหงอนไก่ มีหางเหมือนปลา ตัวยาวประมาณ 1-2 เมตร หลังจากนั้นก็มีเหตุการณ์แปลกๆเกิดขึ้นครับเมื่อมีเด็กคนหนึ่งไปเล่นน้ำกับเพื่อนจนตัวเองนั้นจมน้ำเสียชีวิต ชาวบ้านพากันออกตามหา เพื่อนของเขาเล่าว่าก่อนที่เจ้าตัวจะจมน้ำได้เห็นเหมือนงูขนาดใหญ่ ว่ายมาแล้วได้ลากตัวของเด็กคนนั้นไป แต่เรื่องที่ไม่คาดคิดก็เกิดขึ้นครับเมื่อชาวบ้านพบศพของเด็กน้อยคนนั้นลักษณะของศพมี รอยเขียวช้ำตามตัว ที่รูทวารขยายใหญ่ผิดปกติ ชาวบ้านพากันสันนิฐานว่าน่าจะเป็นฝีมือของ เงียก แต่หลังจากนั้นชาวบ้านก็มีวิธีการป้องกันคือนำมะนาวพาครึ่งใส่ไว้ที่รูทวารเพื่อไม่ให้เงียกเข้ามาดูดรูทวารครับ ขนาดผมยังเคยทำเลยครับ
ขอนแคน
มาฟังเรื่องที่ 2 กันเลยครับ ต้นแคนก็คือ ต้นตะเคียนแต่ถ้าขอนแคนมันก็คือ ต้นตะเคียนที่ถูกโค่นหรือตัดไป คนไทยเชื่อกันว่าการนำต้นตะเคียนมาทำเป็นสิ่งปลูกสร้างนั้นมันไม่สมควรอย่างมากเพราะ คนไทยเชื่อกันว่ามักมีวิญญาณหญิงสาว หรือที่เรียกกันว่านางไม้สิงสถิตอยู่ เอาล่ะครับเมื่อรู้ความหมายของมันแล้วผมจะเล่าเรื่องราวความเป็นมาของขอนแคนให้ฟังครับ ต้นแคนส่วนใหญ่ในหมู่บ้านผมมักเกิดขึ้นใกล้ริมน้ำครับ แต่เมื่อใดที่มีชาวบ้านในหมู่บ้านผมเข้าไปตัดถึงแม้ต้นจะถูกนำไปทำอะไรก็แล้วแต่ หรือจะเหลือแค่ตอไว้ก็จะถูกเรียกว่าขอนแคนทันที ผมมีเรื่องเล่าครับ มีชายคนหนึ่งด้วยเหตุผลอะไรก็ไม่ทราบที่ทำให้เขาตัดสินใจ โค่นต้นแคนลง เมื่อเขาได้โค่นต้นแคนลงเขาก็ถูกหลอกหลอนโดยหญิงสาวที่น่ากลัวมาก แต่ลืมบอกไปครับว่าต้นแคนต้นนั้นขึ้นอยู่กลางน้ำ เมื่อเขาตัดไปแต่ไม่ได้นำกลับมาด้วย ขอนแคนก็ลอยอยู่ในลำน้ำคาน เมื่อเวลาผ่านไปไม่ถึงปีก็มีคนจมน้ำเสียอยู่ ณ ที่แห่งนั้นหลายรายเหมือนกันครับ แต่บางทีชาวบ้านก็บอกว่าขอนแคนนั้นเป็นที่สิงสถิตของ เงียก จึงทำให้ผมงงไปอีก เอาละครับอย่างไรก็ตามยังไม่มีใครสามารถพิสูจน์ได้ว่าสิ่งลี้ลับที่สิงอยู่ในขอนแคนนั้นมันคืออะไรกันแน่
ผีเชื้อน้ำ
มาถึงเรื่องสุดท้ายกันแล้วน่ะครับ ผีเชื้อน้ำ ชาวบ้านบางกลุ่มเชื่อกันว่า เป็นงูขนาดใหญ่คล้าย เงียก เอาแล้วสิ 3เรื่องนี้ค่อนข้างจะเกี่ยวเนื่องกัน หรือจะเป็นตัวเดียวกันแต่เมื่อใดที่ผมคิดแบบนี้ ก็จะมีการแย้งผมเสมอว่า เงียกจะใช้วิธีการดูดเลือดจากรูทวาร แต่ผีเชื้อน้ำจะใช้วิธีรัดขาหรือตัวมากกว่าฟังดูแล้วเหมือนงูเหลือมธรรมดาเลยน่ะครับ แต่สิ่งที่ทำให้ผมไม่คิดว่าเป็นงูเหลือมนั่นก็คือเรื่องเล่าเรื่องนี้ พี่สาวของผมครับตอนนั้นเธออายุได้ 12 ขวบ เธอเล่าให้ฟังว่า เธอได้หนีพ่อเธอไปเล่นน้ำคนเดียวเธอบอกว่าเวลาประมาณ 5โมงเย็นเมื่อเธอเล่นได้สักพักก็รู้สึกว่ามีอะไรก็ไม่ทราบ เกี่ยวเลี้ยวตามขาของเธอ เธอกลัวมากจึงรีบขึ้นจากลำน้ำคานและเธอได้เล่าให้พ่อของเธอฟัง พอเช้าวันรุ่งขึ้นสิ่งที่พ่อเธอและเธอได้เห็นก็คือมีงูขนาดใหญ่รัดขอนไม้ที่พัดมาติดริมฝั่งไว้ ด้วยความกลัวและความโกรธของพ่อเธอจึงใช้ปืนยิงที่สิ่งที่แปลกก็คือ มันไม่ละคายเคืองผิวมันเลย แล้วมันก็ว่ายหนีไปอย่างไร้วี่แวว
สรุปเลยน่ะครับว่าเรื่องทั้ง 3 นี้มีความเกี่ยวเนื่องกันอย่างแน่นอน แต่อย่างไรความเชื่อก็ไม่ได้เป็นเรื่องที่ผิด แต่เราควรเชื่อโดยใช้เหตุผลและหลักแห่งความเป็นจริงและไม่เชื่ออย่าง งมงายครับ
ทูตน้อย
ขอบคุณ
ความเชื่อแห่งลำน้ำคาน
พูดถึงเรื่องความเชื่อ ความเชื่อคืออะไรล่ะผมเคยสงสัยครับ มีคนบอกว่าความเชื่อก็หมายถึง การยึดมั่นถือมั่นในสิ่งที่เหนือธรรมชาติไม่ว่าเรื่องนั้นจะมีอยู่จริงหรือไม่ ความเชื่อก็มีอยู่ทุกพื้นที่ ทุกอำเภอ ทุกจังหวัดและทุกประเทศ แต่ความเชื่อที่ผมจะพูดถึงนี้มันเกิดในหมู่บ้านของผม ผมไม่ทราบน่ะครับว่ามันมีอยู่จริงหรือเปล่าแต่ผมเชื่อว่ามีอยู่จริง ความเชื่อในท้องถิ่นของผมก็มีอยู่มากมายหลายรูปแบบแต่ทุกๆความเชื่อล้วนมีความเกี่ยวเนื่องกันครับ แต่เรื่องที่ผมจะพูดในวันนี้นั้นก็คือ ความเชื่อใน ลุ่มน้ำ ลำน้ำ แม่น้ำ สิ่งที่ผมจะพูดนี้ผมคิดว่ามันอาจเกิดขึ้นในบางพื้นที่หรือเคยถูกเล่าขานต่อๆกันมา ซึ่งมันอาจเป็นเรื่องที่ไม่น่าแปลกสักเท่าไหร่สำหรับคนที่เคยพบหรือเคยได้ยินมาแล้ว แต่มันเป็นเรื่องแปลกสำหรับผมไม่ว่าผมจะถูกเล่าให้ฟังสักกี่ครั้งมันก็ยังเป็นเรื่องแปลกอยู่ดี อ๋อลำน้ำที่ผมพูดถึงเหรอครับมันเป็นลำน้ำที่อยู่ใกล้บ้านผมมีชื่อว่า ลำน้ำคาน คร้บ พูดแล้วก็เข้าเรื่องกันเลยน่ะครับ
ลำน้ำคานถือเป็นลำน้ำสำคัญของชาวบ้านนาโพธิ์นาจานกันเลยล่ะครับ ทั้งใช้อาบใช้ดื่ม แต่เดี๋ยวนี้เมื่อความทันสมัยเข้ามากลับเปลี่ยนวิถีชีวิตของคนชุมชนนี้ไปเป็นแบบอื่นแต่ก็ยังมีวีชีวิตแบบเดิมอยู่บ้าง แต่ถ้าย้อนไปในราวปี พ.ศ.2462 ชาวบ้านนาโพธิ์นาจานเดิมเป็นชาวบ้านถ้ำบ้านเหลือม ได้อพยพโยกย้ายมาเพื่อหาที่ทำกิน ที่อยู่อาศัย เนื่องจากมีภูมิประเทศที่เป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อนยากลำบากต่อการทำการเกษตร จึงได้มาพบกับพื้นที่ ที่ใกล้ลุ่มน้ำและอุดมสมบูรณ์ เมื่อได้มาอาศัยอยู่ได้ไม่นานก็เริ่มสร้างสรรค์ ภูมิปัญญา ความเชื่อ และประเพณีอย่างน่าประทับใจ เช่น ประเพณีแห่ต้นผึ้ง(ปราสาทผึ้ง) ประเพณีข้าวเม่าเจ้านาย ประเพณีเลี้ยงปู่ แต่เรื่องที่ผมจะเล่านั้นอาจเป็นความเชื่อส่วนบุคคลเลยก็ว่าได้ มันลึกลับซับซ้อนเป็นเรื่องที่เหนือธรรมชาติ ความเชื่อนี้มีชื่อว่า ความเชื่อแห่งลำน้ำคาน เรื่องนี้เกิดขึ้นเมื่อชาวบ้านมีความสัมพันธ์กับลำน้ำแห่งนี้ แต่ก่อนจะเล่าผมอยากถามว่า คุณเคยเชื่อเรื่องตัวตายตัวแทนหรือเปล่า ถ้าคุณเชื่อคุณจะต้องรู้จัก ผีพรายน้ำ พญานาค ไม่งั้นก็เคยได้ยินมาก่อน ความเชื่อในหมู่บ้านของผมก็เช่นกันแต่คนละแบบ ผมจึงยกหัวข้อหลัก 3 หัวข้อแล้วกันครับ
เงียก
เริ่มเรื่องที่ 1 กันเลยครับ นั่นก็คือ เงียก ทุกคนเมื่อได้ยิน ได้เห็นชื่อนี้ก็ต่างจินตนาการไปคนละรูปแบบ บางคนคิดว่าเป็นนางเงือก บางคนคิดว่าเป็นปลาชนิดหนึ่ง แต่สำหรับความเชื่อในหมู่บ้านผม บอกว่ามันคือพญานาคหรืองูที่มีขนาดใหญ่อาศัยอยู่ในน้ำ ผมมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับ เงียก ครับ มีอยู่วันหนึ่งมีชาวบ้านชายหญิงคู่หนึ่ง ไปหาปลาแล้วได้ขึงมองดักปลาไว้พอช่วงเย็น ก็ไปเก็บมองกลับบ้านแต่สิ่งที่ชายหญิงคู่นั้นเห็นมันไม่ใช่ปลาครับ แถมยังส่งเสียงร้องโหยหวนน่ากลัวมาก เขาบอกว่ามันมีลักษณะคล้ายพญานาค มีเกล็ดสีเขียว มีหงอนเหมือนหงอนไก่ มีหางเหมือนปลา ตัวยาวประมาณ 1-2 เมตร หลังจากนั้นก็มีเหตุการณ์แปลกๆเกิดขึ้นครับเมื่อมีเด็กคนหนึ่งไปเล่นน้ำกับเพื่อนจนตัวเองนั้นจมน้ำเสียชีวิต ชาวบ้านพากันออกตามหา เพื่อนของเขาเล่าว่าก่อนที่เจ้าตัวจะจมน้ำได้เห็นเหมือนงูขนาดใหญ่ ว่ายมาแล้วได้ลากตัวของเด็กคนนั้นไป แต่เรื่องที่ไม่คาดคิดก็เกิดขึ้นครับเมื่อชาวบ้านพบศพของเด็กน้อยคนนั้นลักษณะของศพมี รอยเขียวช้ำตามตัว ที่รูทวารขยายใหญ่ผิดปกติ ชาวบ้านพากันสันนิฐานว่าน่าจะเป็นฝีมือของ เงียก แต่หลังจากนั้นชาวบ้านก็มีวิธีการป้องกันคือนำมะนาวพาครึ่งใส่ไว้ที่รูทวารเพื่อไม่ให้เงียกเข้ามาดูดรูทวารครับ ขนาดผมยังเคยทำเลยครับ
ขอนแคน
มาฟังเรื่องที่ 2 กันเลยครับ ต้นแคนก็คือ ต้นตะเคียนแต่ถ้าขอนแคนมันก็คือ ต้นตะเคียนที่ถูกโค่นหรือตัดไป คนไทยเชื่อกันว่าการนำต้นตะเคียนมาทำเป็นสิ่งปลูกสร้างนั้นมันไม่สมควรอย่างมากเพราะ คนไทยเชื่อกันว่ามักมีวิญญาณหญิงสาว หรือที่เรียกกันว่านางไม้สิงสถิตอยู่ เอาล่ะครับเมื่อรู้ความหมายของมันแล้วผมจะเล่าเรื่องราวความเป็นมาของขอนแคนให้ฟังครับ ต้นแคนส่วนใหญ่ในหมู่บ้านผมมักเกิดขึ้นใกล้ริมน้ำครับ แต่เมื่อใดที่มีชาวบ้านในหมู่บ้านผมเข้าไปตัดถึงแม้ต้นจะถูกนำไปทำอะไรก็แล้วแต่ หรือจะเหลือแค่ตอไว้ก็จะถูกเรียกว่าขอนแคนทันที ผมมีเรื่องเล่าครับ มีชายคนหนึ่งด้วยเหตุผลอะไรก็ไม่ทราบที่ทำให้เขาตัดสินใจ โค่นต้นแคนลง เมื่อเขาได้โค่นต้นแคนลงเขาก็ถูกหลอกหลอนโดยหญิงสาวที่น่ากลัวมาก แต่ลืมบอกไปครับว่าต้นแคนต้นนั้นขึ้นอยู่กลางน้ำ เมื่อเขาตัดไปแต่ไม่ได้นำกลับมาด้วย ขอนแคนก็ลอยอยู่ในลำน้ำคาน เมื่อเวลาผ่านไปไม่ถึงปีก็มีคนจมน้ำเสียอยู่ ณ ที่แห่งนั้นหลายรายเหมือนกันครับ แต่บางทีชาวบ้านก็บอกว่าขอนแคนนั้นเป็นที่สิงสถิตของ เงียก จึงทำให้ผมงงไปอีก เอาละครับอย่างไรก็ตามยังไม่มีใครสามารถพิสูจน์ได้ว่าสิ่งลี้ลับที่สิงอยู่ในขอนแคนนั้นมันคืออะไรกันแน่
ผีเชื้อน้ำ
มาถึงเรื่องสุดท้ายกันแล้วน่ะครับ ผีเชื้อน้ำ ชาวบ้านบางกลุ่มเชื่อกันว่า เป็นงูขนาดใหญ่คล้าย เงียก เอาแล้วสิ 3เรื่องนี้ค่อนข้างจะเกี่ยวเนื่องกัน หรือจะเป็นตัวเดียวกันแต่เมื่อใดที่ผมคิดแบบนี้ ก็จะมีการแย้งผมเสมอว่า เงียกจะใช้วิธีการดูดเลือดจากรูทวาร แต่ผีเชื้อน้ำจะใช้วิธีรัดขาหรือตัวมากกว่าฟังดูแล้วเหมือนงูเหลือมธรรมดาเลยน่ะครับ แต่สิ่งที่ทำให้ผมไม่คิดว่าเป็นงูเหลือมนั่นก็คือเรื่องเล่าเรื่องนี้ พี่สาวของผมครับตอนนั้นเธออายุได้ 12 ขวบ เธอเล่าให้ฟังว่า เธอได้หนีพ่อเธอไปเล่นน้ำคนเดียวเธอบอกว่าเวลาประมาณ 5โมงเย็นเมื่อเธอเล่นได้สักพักก็รู้สึกว่ามีอะไรก็ไม่ทราบ เกี่ยวเลี้ยวตามขาของเธอ เธอกลัวมากจึงรีบขึ้นจากลำน้ำคานและเธอได้เล่าให้พ่อของเธอฟัง พอเช้าวันรุ่งขึ้นสิ่งที่พ่อเธอและเธอได้เห็นก็คือมีงูขนาดใหญ่รัดขอนไม้ที่พัดมาติดริมฝั่งไว้ ด้วยความกลัวและความโกรธของพ่อเธอจึงใช้ปืนยิงที่สิ่งที่แปลกก็คือ มันไม่ละคายเคืองผิวมันเลย แล้วมันก็ว่ายหนีไปอย่างไร้วี่แวว
สรุปเลยน่ะครับว่าเรื่องทั้ง 3 นี้มีความเกี่ยวเนื่องกันอย่างแน่นอน แต่อย่างไรความเชื่อก็ไม่ได้เป็นเรื่องที่ผิด แต่เราควรเชื่อโดยใช้เหตุผลและหลักแห่งความเป็นจริงและไม่เชื่ออย่าง งมงายครับ
ทูตน้อย
ขอบคุณ