กรณีไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน ฝ่ายหญิงเสียชีวิต ลูกจะทำยังไงคะ

กระทู้คำถาม

ปัญหาชีวิต กฎหมายชาวบ้าน ปัญหาความรัก ประสบการณ์ชีวิตคู่

คือสมมติว่าถ้าฝ่ายหญิงเสียชีวิต โดยที่ฝ่ายชายเองก็ยังไม่ได้จดทะเบียนรับรองบุตรแต่อย่างใด
และลูกก็ยังเล็กมาก (ต่อมาสามีภรรยาเลิกกัน ลูกอยู่กับแม่) หลังจากฝ่ายหญิงเสียชีวิต พ่อแม่ฝ่ายหญิงเป็นผู้เลี้ยงดูเด็ก
อยากทราบว่าพ่อเด็กจะสามารถเรียกร้องสิทธิเพื่อเลี้ยงดูลูกได้ไหมคะ

และถ้าฝ่ายชายไปมีครอบครัวใหม่ เรามีวิธีไหนมั้ยคะที่จะให้เด็กอยู่กับตากับยาย (ถ้าพ่อเด็กจะเอาเด็กไปเลี้ยงเองให้ได้)