ทำไมอารยธรรมของยุโรปและเอเชียเหนือ ถึงพัฒนาได้ดีกว่าเอเชียอาคเนย์ครับ

ตามนั้นครับ จีนมีดินปืน ยุโรปมีเกราะเหล็ก มองโกลตั้งจักรวรรดิ สร้างระบบการสื่อสารระยะใกล อาหรับเองก็สร้างแบกแดด คลังความรู้โลกยุคกลางได้ แต่ทำไมเอเชียอาค์เนย์(ไม่นับเวียดนาม อันนั้นเก่งจริง) ถึงได้ดูล้าหลังกว่ามากละครับ