กฏสูงสุดของธรรมชาติ (กฏอิทัปปัจจยตา) คือกฏที่ควบคุมทุกสิ่งทุกอย่างของธรรมชาติอยู่ ซึ่งมีใจความว่า

"เมื่อสิ่งนี้มี สิ่งนี้จึงมี เมื่อสิ่งนี้เกิดขึ้น สิ่งนี้จึงเกิดขึ้น

เมื่อสิ่งนี้ไม่มี สิ่งนี้จึงไม่มี  เมื่อสิ่งนี้ดับไป สิ่งนี้จึงดับไป"

จากความเชื่อที่ว่า "เมื่อจิตเก่าดับไปแล้วจะมาเป็นเหตุให้เกิดจิตใหม่ขึ้นมาได้" (ความเชื่อเรื่องการเกิดใหม่) นั้น แสดงว่าขัดกับกฏอิทัปปัจจยตาอย่างเต็มที่ เพราะเป็นความเชื่อว่า เมื่อสิ่งนี้ (คือจิตเก่า) ดับไป สิ่งนี้ (คือจิตใหม่) จึงเกิดขึ้น

กฏสูงสุดของธรรมชาตินี้ จะบังคับเอาไว้ว่า การเกิดขึ้นของทุกสิ่ง จะต้องมีเหตุมาทำให้เกิด เมื่อเหตุของมันดับหรือหายไป สิ่งนั้นจะต้องดับหายตามไปด้วยทันที

คือการดับจะไม่สามารถทำให้มีการเกิดขึ้นมาใหม่ได้ มีแต่จะทำให้สิ่งอื่นพลอยดับหายตามไปด้วย อย่างเช่น เมื่อวิญญาณ (การรับรู้) ดับไป ก็จะทำให้ความจำ (สัญญา), ความรู้สึก (เวทนา), และการคิดนึกปรุงแต่ง (สังขาร) พลอยดับหายตามไปด้วยทันที ส่วนการเกิดขึ้นของวิญญาณ ก็จะทำให้สัญญา, เวทนา, และสังขารเกิดขึ้น

สรุปได้ว่า เป็นไปไม่ได้ที่เมื่อจิตเก่าดับไปแล้ว จะเป็นเหตุให้เกิดจิตใหม่ขึ้นมาได้ เพราะจิตเกิดขึ้นได้เพราะมีร่างกายและสัญญามาเป็นเหตุร่วมกันปรุงแต่งให้เกิดขึ้น (คือวิญญาณเกิดขึ้นจากระบบประสาทร่างกายและมีสัญญามาร่วมปรุงแต่งจึงทำให้เกิดเป็นจิตขึ้นมา) เมื่อร่างกายแตก (ตาย) หรือสัญญาดับ (หาย) ไป จิตก็ย่อมที่จะดับหายตามไปด้วย แต่ถ้าร่างกายยังไม่ตาย (ยังมีชีวิตอยู่) และสัญญาก็ยังมีอยู่เหมือนเดิม (คือสมองยังมีข้อมูลหรือความทรงจำอยู่เหมือนเดิม) จึงมีการปรุงแต่งให้เกิดจิตที่เหมือนเดิมขึ้นมาใหม่ได้อีกเรื่อยๆสืบต่อไว้ทุกวัน จึงทำให้จิตที่เกิดใหม่รู้สึกว่ามีตนเองมาก่อนในอดีต จนเกิดความหลงผิดคิดไปว่ามีตนเอง (อัตตา-ตัวตนอมตะ) ขึ้นมาจริงๆ แล้วก็หลงผิดต่อไปอีกว่า เมื่อถ้าจิตยังมีอวิชชาหรือกิเลสหรือกรรมอยู่ เมื่อจิตเก่านี้ดับไปแล้ว อวิชชาหรือกิเลสหรือกรรมนี้ ก็จะเป็นเหตุให้เกิดจิตใหม่ขึ้นมาได้อีกในร่างกายใหม่เรื่อยไป (คือเกิดภพชาติใหม่ขึ้นมาอีก เช่น เกิดเป็นคน หรือเทวดา หรือเปรต หรือผี หรือสัตว์นรกเป็นต้น) ซึ่งนี่ก็คือความเชื่อเรื่องการเกิดใหม่ทางร่างกาย อันเป็นความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ ที่ปลอมปนเข้ามาอยู่ในคำสอนของพระพุทธเจ้าในภายหลังโดยชาวพุทธไม่รู้ตัว และก็สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน