ความทุกข์ ก็คือ ความรู้สึกที่ทนได้ยาก
ความทุกข์ที่สำคัญที่สุด คือ ความทุกข์ใจ เช่น ความเศร้าโศก ความเสียใจ ความกลุ้มใจ ความแห้งเหี่ยวใจ ความร้อนใจ เป็นต้น ที่เกิดขึ้นมาเพราะความยึดถือว่ามีเราแก่ เราเจ็บ เราจะตาย เราพลัดพรากจากบุคคลหรือสิ่งที่รัก เราประสบกับบุคคลหรือสิ่งที่ไม่รัก และเราที่ผิดหวัง
แล้วขณะนี้ใครกำลังมีความทุกข์เช่นนี้อยู่? ถ้าไม่มีก็แสดงว่ากำลัง นิพพาน หรือ สงบเย็นในระดับพื้นฐานหรือชั่วคราวหรือขั้นต้นแล้ว แม้จะยังไม่สูงสุดคือเย็นสูงสุดและถาวรก็ตาม
เพียงนิพพานขั้นต้นนี้ถ้าเราสามารถรักษาเอาไว้ให้มันคงอยู่เช่นนี้ให้ได้มากที่สุด หรือตลอดทั้งวัน หรือทั้งชีวิตได้ ก็นับว่ามีคุณค่ายิ่งแล้ว ดีกว่าจะไปฝันถึงนิพพานสูงสุดที่ไม่รู้จะทำได้หรือเปล่า?
ยิ่งนิพพานเมื่อตายแล้วอีกหมื่อนชาติแสนชาติ หรือนิพพานเป็นบ้านเป็นเมืองยิ่งไม่ต้องพูดถึง เพราะไม่มีประโยชน์เท่ากับนิพพานขั้นต้นนี้เลย
ขณะนี้ใครกำลังมีความทุกข์บ้าง?
ความทุกข์ที่สำคัญที่สุด คือ ความทุกข์ใจ เช่น ความเศร้าโศก ความเสียใจ ความกลุ้มใจ ความแห้งเหี่ยวใจ ความร้อนใจ เป็นต้น ที่เกิดขึ้นมาเพราะความยึดถือว่ามีเราแก่ เราเจ็บ เราจะตาย เราพลัดพรากจากบุคคลหรือสิ่งที่รัก เราประสบกับบุคคลหรือสิ่งที่ไม่รัก และเราที่ผิดหวัง
แล้วขณะนี้ใครกำลังมีความทุกข์เช่นนี้อยู่? ถ้าไม่มีก็แสดงว่ากำลัง นิพพาน หรือ สงบเย็นในระดับพื้นฐานหรือชั่วคราวหรือขั้นต้นแล้ว แม้จะยังไม่สูงสุดคือเย็นสูงสุดและถาวรก็ตาม
เพียงนิพพานขั้นต้นนี้ถ้าเราสามารถรักษาเอาไว้ให้มันคงอยู่เช่นนี้ให้ได้มากที่สุด หรือตลอดทั้งวัน หรือทั้งชีวิตได้ ก็นับว่ามีคุณค่ายิ่งแล้ว ดีกว่าจะไปฝันถึงนิพพานสูงสุดที่ไม่รู้จะทำได้หรือเปล่า?
ยิ่งนิพพานเมื่อตายแล้วอีกหมื่อนชาติแสนชาติ หรือนิพพานเป็นบ้านเป็นเมืองยิ่งไม่ต้องพูดถึง เพราะไม่มีประโยชน์เท่ากับนิพพานขั้นต้นนี้เลย