“เชิญมาพบกันที่ลานวัดดอนมะกอกค่ำคืนนี้ ด้วย ภาพยนตร์จีนทุนสร้างมหาศาล ยิ่งใหญ่กว่าใครในปฐพี ฟิล์มสี ซีเนม่าสโคป นำแสดงโดยดาราระดับชั้นนำของเอเชีย เดวิด เจียง ในนามบริษัทชอว์ บราเดอร์ “เดชนางพยางูขาว” และภาพยนตร์ไทยเรื่องหวานเศร้า ซึ้งประทับใจ จากฝีมือสร้างและกำกับของพันคำ “พร้อมสิน ศรีบุญเรือง”
“พรุ่งนี้ฉันจะรักคุณ” พบกับฝีมือการแสดงอันสุดแสนประเสริฐของดาราคู่ขวัญชาวไทย ยอดชาย เมฆสุวรรณ ประชันบทภาวนา ชนะจิต ไข่มุกเอเชีย ณ ลานวัดดอนมะกอกคืนนี้ เสร็จจากเรือกสวนไร่นา อาบน้ำอาบท่า กินข้าวกินปลา แวะซื้อหยูกยาของห้างเรา น้านนาน จะมาที แล้วมาหาความสำราญกับภาพยนตร์สองเรื่อง สองชาติ จากห้างแสงทองส่องฟ้านภากาศ และห้างขายยาถ่ายพยาธิฮ่องกงสยาม ครับพี่น้อง”
ข่าวการมาของรถฉายหนังเร่ แพร่กระจายลามออกไปเร็งเหมือนไฟลามฟางข้าว ประชากรพื้นถิ่น ชาวนา ชาวไร่ แม้อยู่ในพื้นนาห่างไกลชุมชนก็ดูจะรับรู้โดยถ่องแท้ว่าวันนี้คืนนี้เป็นคืนพิเศษ ยิ่งในหัวใจของคนหนุ่มสาวที่เฝ้าปอง มองเมียงหัวใจสีชมพูต่อกัน ห่างหน้าเทศกาลเช่นนี้จะหาหนทางใด หากิจธุระใด ได้พบปะเห็นหน้าเห็นตากันก็ยากเย็น
“ตานี้ล่ะโว๊ย จะได้ไปเย้ยพวกดอนมะกอกเหนือ เสียที” เสียงหนุ่มเลี้ยงวัว ตะโกนแข่งกับเสียงจากรถห้างขายยา ประหนึ่งจะได้ใช้โอกาสนี้ได้พบหญิงในดวงใจชาวบ้านเหนือที่จะข้ามคลองใหญ่มาเที่ยวงาน ขณะเด็กตัวเล็กตัวน้อย วิ่งประคองตามรถเสียงดังที่เคลื่อนตัวช้า ๆ ไปรอบหมู่บ้าน
ผลของการเข้ามาของรถเร่ขายยา ทำเอาร้านตัดผมร้านเดียวในหมู่บ้านเลิกทำการเอาเย็นย่ำ เพราะหนุ่มๆมาตัดผมเผ้ากันมากหน้า ร้านยาดอง ร้านกาแฟเจ๊กเฮงก็เนืองแน่นด้วยลูกค้า อย่างลุงผู้ใหญ่ มหาแม้น หมอตุ่น จ่าถวิล ทุกคนต่างยินดีปรีดา ที่หนังเร่ขายยาเลือกมาเปิดฉาย ขายยาที่หมู่บ้าน ทุกคนลงความเห็นสอดคล้องกันว่าเป็นดรรชนีที่วัดความเจริญรุ่งเรืองของหมู่บ้านได้เป็นประการสำคัญ ตั้งแต่ได้รับงบประมาณมาสร้างถนนตัดใหม่สีส้ม เชื่อมกับสะพานข้ามคลองของดอนมะกอกเหนือสำเร็จเสร็จสิ้นก็ยังไม่เคยต้อนรับแสงสีจากที่ไกลๆ ครานี้ได้ทำหน้าที่ต้อนรับอาคันตุกะแห่งความหรรษาแล้ว
วัดดอนมะกอกเป็นศูนย์รวมใจของชาวบ้านดอนทั้งเหนือและใต้ที่แข่งขันกันมาแทบทุกด้าน เพลิงริษยาแผดใส่กันได้แม้แต่เรื่องเล็กๆ น้อย อย่างเวลาหลวงพ่อรื่นเลือกประพรมน้ำพระพุทธมนต์ให้ฝั่งไหนก่อนกัน ในงานบุญใด ๆ จึงต้องนั่งแยกฝั่งกันเป็นปกติ ถ้าปีไหน บ้านใดแพ้แข่งเรือยาวประเพณีจะถูกเย้ยหยันยันงานลูกชายครบบวชอย่างไม่ต้องสงสัย
คนมะกอกใต้น้อยเนื้อต่ำใจเปรียบตนดุจลูกเมียน้อย เพราะฝั่งใต้ไม่เคยได้อะไรก่อนเลยจากทางราชการเพราะ ถนนแต่โบราณนั้นมันมาสุดตรงสะพานไม้เล็กๆ แค่ฝั่งเหนือ ขุนน้ำขุนนาง ข้าราชการ ก็ไม่อยากนั่งเรือข้ามมาให้ขากางเกงผ้าเวสป๊อยด์เปียกมาเหยียบดอนมะกอกใต้ฝั่งนี้ จนรุ่นลูกเมียน้อยพากันเป็นคนเฒ่าคนแก่ จึงได้เห็นสะพานไม้ผสมเหล็กที่เป็นความภูมิใจของมะกอกเหนือมาเชื่อมกับถนนที่ชาวมะกอกใต้ภูมิใจในความยาวและใหม่อ่องไม่ต่างกัน
หลวงพ่อรื่น สมภารวัดชี้มือไปยังลานกว้างที่เคยจัดงานประจำปีให้กับคณะฉายหนังได้รู้ หลังรับประเคนยาถ่ายพยาธิและยาธาตุบำรุงเลือดลม สีหน้าหลวงตาดูเป็นกังวลกับอะไรบางอย่าง
รถหกล้อหมุนไปจอดหลบร่มอยู่เชิงศาลา ทีมงานนอนเหยียดยาวเอาแรงอยู่ด้านใน บ่ายสามโมงเศษคนงานสามคนของคณะหนังเร่ก็เริ่มงานขนอุปกรณ์จากรถลงไปติดตั้งจอมหรสพ ตั้งเสาแป๊บ ยึดโครงจอ ตอกหมุดผูกเชือกขึงจอหนัง
ส่วนโมษกหนุ่มรูปงาม ที่เป็นทั้งหัวหน้าคณะคนขับรถ คนฉายหนัง คนขายยา คนพากย์หนัง ก็เคลื่อนรถมาจอดที่ลานโล่งห่างจอราว 20 เมตร กล่องใส่ฟิล์มหนังสีเลือดหมู 4-5 ใบถูกยกออกมาจากกระบะท้าย ลูกมือเสร็จจากขึงจอก็เริ่มติดตั้งระบบไฟ ระบบเสียง ลำโพงคู่หนึ่งอยู่ข้างจอหนัง อีก 1 ตัว ถูกแขวนบนหลังคากระบะรถ
เสียงติดเครื่องปั่นไฟเริ่มทำงานบนรถ ชายหนุ่มติดตั้งเครื่องฉายหนังอยู่เงียบ ๆ ผ้าเช็ดหน้าคล้องคออยู่ตลอดเวลาคอยซับเหงื่อราวเทพบุตรเจ้าสำอางค์ อีกผืนคอยเช็ดมือและคราบน้ำมันหล่อลื่นจากเครื่องฉาย โต๊ะเตี๊ยวางกรรไกร พร้อมแก้วเครื่องดื่ม ที่ผสมแม่โขงกับโซดาเย็นแช่น้ำแข็งในกระติกใบใหญ่ เขาเริ่มลงมือกรอฟิล์มเข้าที่ไปเรื่อย ๆ
ราวสี่โมงเย็น เสียงเพลงจากรถหนังขายยาก็ขับกล่อมเวลาอาหารเย็นของผู้คน ยั่วเย้า เชิญชวนให้ผู้คนออกมาดูหนัง ทุกสิ่งที่ควบคุมการฉายหนังอยู่ในความควบคุมของชายหนุ่มเพียงลำพัง ลูกทีมพากันกลับไปกินข้าวเย็นที่หุงหาไว้ที่ศาลา เขาเลือกเปิดเพลงไป ลับกรรไกรเหล็กกับหินทรายแผ่นบางๆ ไปขณะกรอฟิล์มม้วนสุดท้าย ดื่มอีกแก้วมีความหมายว่าการติดตั้งเครื่องฉายและอุปกรณ์พร้อมสำหรับคืนนี้แล้ว
เบื้องหน้าจอผ้าพลาสติกขาวขอบสีกรมท่าเข้ม มีรอยปะชุนที่มุมบน มิติจอกว้างยางราว 4 วา สูงขึ้นเคียงใบช่อฟ้า ค้าวคาวแม่ไก่จากต้นโพธิหลังโบสถ์ออกหากินบินแผ่เป็นม่านดำคลุมฉากหลังของยามค่ำ
คืนข้างแรม ขับให้แสงไฟเหลืองส้มจากพื้นโลกส่องประกายสดใสเด่นชัด ร้านขายข้าวเกรียบว่าว ตามไฟให้ลูกค้าเห็นด้วยกระป๋องตะเกียงน้ำมันก๊าด เตาถ่านใบใหญ่คลายความร้อนเร่งปฏิกิริยาให้แผ่นแป้งปูดพอง เสียงดังปุปะ สลับพลิกสองด้านไปมาจากโดยแม่ค้าร่างอวบที่ร้องเรียกลูกค้าอยู่ไม่ขาด เด็กตัวเล็กตัวน้อยยืนมองกันเป็นหมู่ บ้างกำลังนับเศษเหรียญเพื่อแลกซื้อขนมแผ่นใหญ่บางกรอบเท่าถาดสังกะสีนั่น
หนุ่มสาวทั้งบ้านมะกอกเหนือและเจ้าถิ่นมะกอกใต้ล้วนมาเที่ยวงานชมในชุดเก่ง เสื้อลายดอกและกระโปรงบาน หนุ่มๆ นุ่งกางเกงขากระบอก เสื้อเชิ้ต หวีผมใส่น้ำมันแต่งทรงตามแบบดาราที่ชื่นชอบ ทุกคนราวกับจะหลุดออกมาจากจอหนังนั่นเทียว
ร้านอ้อยขวั่นหวานเย็นอยู่ในตู้ใบน้อยที่ล้อมรอบกระจกสี่ด้าน มีมือจับโลหะเปิดฝาด้านบนเพื่อหยิบอ้อยฉ่ำหวานเย็นใส่ถุงจำหน่ายและสำหรับเทอ้อยลงไปอาบความเย็นจากน้ำแข็งก้อนเท่าศอกที่ชาวบ้านเรียกว่าน้ำแข็งมือ
ร้านปลาหมึกย่างหอมชวนใจยั่วน้ำลายทั้งเด็กผู้ใหญ่ ไม้ยาวเสียบผ่านปลาหมึกย่างตัวเล็กๆราดน้ำเชื่อมหวานเผ็ด ข้นๆ อาบจนพองเดินถือไปไหนก็มีแต่คนเมียงมองใคร่ปรารถนาจะเชยชิมบ้าง ในคืนวันมีมหรสพอย่างคืนนี้ กลิ่นหอมของกินยามค่ำมืดเดินตามเจ้าของมันไป ราวดังกลิ่นหอมของหญิงสาว ผู้เฒ่าผู้แก่จูงมือลูกหลานมือหนึ่ง อีกมือก็กระชับเสื่อสาดที่รองก้นชมหนังกลางแปลงแนบอก บ้างกำลังยืนเพ่งมองหาญาติพี่น้อง ที่ล่วงหน้ามาจับจองลานกว้างนั่งชมความหรรษาจากหนังถึงสองเรื่อง ที่รถหกล้อแห่มาประกาศให้รู้เมื่อตอนสาย ย่ำค่ำผู้คนก็เหมือนมีนัดหมายมารวมตัวกันที่ลานกว้าง
หนังขายยา
“พรุ่งนี้ฉันจะรักคุณ” พบกับฝีมือการแสดงอันสุดแสนประเสริฐของดาราคู่ขวัญชาวไทย ยอดชาย เมฆสุวรรณ ประชันบทภาวนา ชนะจิต ไข่มุกเอเชีย ณ ลานวัดดอนมะกอกคืนนี้ เสร็จจากเรือกสวนไร่นา อาบน้ำอาบท่า กินข้าวกินปลา แวะซื้อหยูกยาของห้างเรา น้านนาน จะมาที แล้วมาหาความสำราญกับภาพยนตร์สองเรื่อง สองชาติ จากห้างแสงทองส่องฟ้านภากาศ และห้างขายยาถ่ายพยาธิฮ่องกงสยาม ครับพี่น้อง”
ข่าวการมาของรถฉายหนังเร่ แพร่กระจายลามออกไปเร็งเหมือนไฟลามฟางข้าว ประชากรพื้นถิ่น ชาวนา ชาวไร่ แม้อยู่ในพื้นนาห่างไกลชุมชนก็ดูจะรับรู้โดยถ่องแท้ว่าวันนี้คืนนี้เป็นคืนพิเศษ ยิ่งในหัวใจของคนหนุ่มสาวที่เฝ้าปอง มองเมียงหัวใจสีชมพูต่อกัน ห่างหน้าเทศกาลเช่นนี้จะหาหนทางใด หากิจธุระใด ได้พบปะเห็นหน้าเห็นตากันก็ยากเย็น
“ตานี้ล่ะโว๊ย จะได้ไปเย้ยพวกดอนมะกอกเหนือ เสียที” เสียงหนุ่มเลี้ยงวัว ตะโกนแข่งกับเสียงจากรถห้างขายยา ประหนึ่งจะได้ใช้โอกาสนี้ได้พบหญิงในดวงใจชาวบ้านเหนือที่จะข้ามคลองใหญ่มาเที่ยวงาน ขณะเด็กตัวเล็กตัวน้อย วิ่งประคองตามรถเสียงดังที่เคลื่อนตัวช้า ๆ ไปรอบหมู่บ้าน
ผลของการเข้ามาของรถเร่ขายยา ทำเอาร้านตัดผมร้านเดียวในหมู่บ้านเลิกทำการเอาเย็นย่ำ เพราะหนุ่มๆมาตัดผมเผ้ากันมากหน้า ร้านยาดอง ร้านกาแฟเจ๊กเฮงก็เนืองแน่นด้วยลูกค้า อย่างลุงผู้ใหญ่ มหาแม้น หมอตุ่น จ่าถวิล ทุกคนต่างยินดีปรีดา ที่หนังเร่ขายยาเลือกมาเปิดฉาย ขายยาที่หมู่บ้าน ทุกคนลงความเห็นสอดคล้องกันว่าเป็นดรรชนีที่วัดความเจริญรุ่งเรืองของหมู่บ้านได้เป็นประการสำคัญ ตั้งแต่ได้รับงบประมาณมาสร้างถนนตัดใหม่สีส้ม เชื่อมกับสะพานข้ามคลองของดอนมะกอกเหนือสำเร็จเสร็จสิ้นก็ยังไม่เคยต้อนรับแสงสีจากที่ไกลๆ ครานี้ได้ทำหน้าที่ต้อนรับอาคันตุกะแห่งความหรรษาแล้ว
วัดดอนมะกอกเป็นศูนย์รวมใจของชาวบ้านดอนทั้งเหนือและใต้ที่แข่งขันกันมาแทบทุกด้าน เพลิงริษยาแผดใส่กันได้แม้แต่เรื่องเล็กๆ น้อย อย่างเวลาหลวงพ่อรื่นเลือกประพรมน้ำพระพุทธมนต์ให้ฝั่งไหนก่อนกัน ในงานบุญใด ๆ จึงต้องนั่งแยกฝั่งกันเป็นปกติ ถ้าปีไหน บ้านใดแพ้แข่งเรือยาวประเพณีจะถูกเย้ยหยันยันงานลูกชายครบบวชอย่างไม่ต้องสงสัย
คนมะกอกใต้น้อยเนื้อต่ำใจเปรียบตนดุจลูกเมียน้อย เพราะฝั่งใต้ไม่เคยได้อะไรก่อนเลยจากทางราชการเพราะ ถนนแต่โบราณนั้นมันมาสุดตรงสะพานไม้เล็กๆ แค่ฝั่งเหนือ ขุนน้ำขุนนาง ข้าราชการ ก็ไม่อยากนั่งเรือข้ามมาให้ขากางเกงผ้าเวสป๊อยด์เปียกมาเหยียบดอนมะกอกใต้ฝั่งนี้ จนรุ่นลูกเมียน้อยพากันเป็นคนเฒ่าคนแก่ จึงได้เห็นสะพานไม้ผสมเหล็กที่เป็นความภูมิใจของมะกอกเหนือมาเชื่อมกับถนนที่ชาวมะกอกใต้ภูมิใจในความยาวและใหม่อ่องไม่ต่างกัน
หลวงพ่อรื่น สมภารวัดชี้มือไปยังลานกว้างที่เคยจัดงานประจำปีให้กับคณะฉายหนังได้รู้ หลังรับประเคนยาถ่ายพยาธิและยาธาตุบำรุงเลือดลม สีหน้าหลวงตาดูเป็นกังวลกับอะไรบางอย่าง
รถหกล้อหมุนไปจอดหลบร่มอยู่เชิงศาลา ทีมงานนอนเหยียดยาวเอาแรงอยู่ด้านใน บ่ายสามโมงเศษคนงานสามคนของคณะหนังเร่ก็เริ่มงานขนอุปกรณ์จากรถลงไปติดตั้งจอมหรสพ ตั้งเสาแป๊บ ยึดโครงจอ ตอกหมุดผูกเชือกขึงจอหนัง
ส่วนโมษกหนุ่มรูปงาม ที่เป็นทั้งหัวหน้าคณะคนขับรถ คนฉายหนัง คนขายยา คนพากย์หนัง ก็เคลื่อนรถมาจอดที่ลานโล่งห่างจอราว 20 เมตร กล่องใส่ฟิล์มหนังสีเลือดหมู 4-5 ใบถูกยกออกมาจากกระบะท้าย ลูกมือเสร็จจากขึงจอก็เริ่มติดตั้งระบบไฟ ระบบเสียง ลำโพงคู่หนึ่งอยู่ข้างจอหนัง อีก 1 ตัว ถูกแขวนบนหลังคากระบะรถ
เสียงติดเครื่องปั่นไฟเริ่มทำงานบนรถ ชายหนุ่มติดตั้งเครื่องฉายหนังอยู่เงียบ ๆ ผ้าเช็ดหน้าคล้องคออยู่ตลอดเวลาคอยซับเหงื่อราวเทพบุตรเจ้าสำอางค์ อีกผืนคอยเช็ดมือและคราบน้ำมันหล่อลื่นจากเครื่องฉาย โต๊ะเตี๊ยวางกรรไกร พร้อมแก้วเครื่องดื่ม ที่ผสมแม่โขงกับโซดาเย็นแช่น้ำแข็งในกระติกใบใหญ่ เขาเริ่มลงมือกรอฟิล์มเข้าที่ไปเรื่อย ๆ
ราวสี่โมงเย็น เสียงเพลงจากรถหนังขายยาก็ขับกล่อมเวลาอาหารเย็นของผู้คน ยั่วเย้า เชิญชวนให้ผู้คนออกมาดูหนัง ทุกสิ่งที่ควบคุมการฉายหนังอยู่ในความควบคุมของชายหนุ่มเพียงลำพัง ลูกทีมพากันกลับไปกินข้าวเย็นที่หุงหาไว้ที่ศาลา เขาเลือกเปิดเพลงไป ลับกรรไกรเหล็กกับหินทรายแผ่นบางๆ ไปขณะกรอฟิล์มม้วนสุดท้าย ดื่มอีกแก้วมีความหมายว่าการติดตั้งเครื่องฉายและอุปกรณ์พร้อมสำหรับคืนนี้แล้ว
เบื้องหน้าจอผ้าพลาสติกขาวขอบสีกรมท่าเข้ม มีรอยปะชุนที่มุมบน มิติจอกว้างยางราว 4 วา สูงขึ้นเคียงใบช่อฟ้า ค้าวคาวแม่ไก่จากต้นโพธิหลังโบสถ์ออกหากินบินแผ่เป็นม่านดำคลุมฉากหลังของยามค่ำ
คืนข้างแรม ขับให้แสงไฟเหลืองส้มจากพื้นโลกส่องประกายสดใสเด่นชัด ร้านขายข้าวเกรียบว่าว ตามไฟให้ลูกค้าเห็นด้วยกระป๋องตะเกียงน้ำมันก๊าด เตาถ่านใบใหญ่คลายความร้อนเร่งปฏิกิริยาให้แผ่นแป้งปูดพอง เสียงดังปุปะ สลับพลิกสองด้านไปมาจากโดยแม่ค้าร่างอวบที่ร้องเรียกลูกค้าอยู่ไม่ขาด เด็กตัวเล็กตัวน้อยยืนมองกันเป็นหมู่ บ้างกำลังนับเศษเหรียญเพื่อแลกซื้อขนมแผ่นใหญ่บางกรอบเท่าถาดสังกะสีนั่น
หนุ่มสาวทั้งบ้านมะกอกเหนือและเจ้าถิ่นมะกอกใต้ล้วนมาเที่ยวงานชมในชุดเก่ง เสื้อลายดอกและกระโปรงบาน หนุ่มๆ นุ่งกางเกงขากระบอก เสื้อเชิ้ต หวีผมใส่น้ำมันแต่งทรงตามแบบดาราที่ชื่นชอบ ทุกคนราวกับจะหลุดออกมาจากจอหนังนั่นเทียว
ร้านอ้อยขวั่นหวานเย็นอยู่ในตู้ใบน้อยที่ล้อมรอบกระจกสี่ด้าน มีมือจับโลหะเปิดฝาด้านบนเพื่อหยิบอ้อยฉ่ำหวานเย็นใส่ถุงจำหน่ายและสำหรับเทอ้อยลงไปอาบความเย็นจากน้ำแข็งก้อนเท่าศอกที่ชาวบ้านเรียกว่าน้ำแข็งมือ
ร้านปลาหมึกย่างหอมชวนใจยั่วน้ำลายทั้งเด็กผู้ใหญ่ ไม้ยาวเสียบผ่านปลาหมึกย่างตัวเล็กๆราดน้ำเชื่อมหวานเผ็ด ข้นๆ อาบจนพองเดินถือไปไหนก็มีแต่คนเมียงมองใคร่ปรารถนาจะเชยชิมบ้าง ในคืนวันมีมหรสพอย่างคืนนี้ กลิ่นหอมของกินยามค่ำมืดเดินตามเจ้าของมันไป ราวดังกลิ่นหอมของหญิงสาว ผู้เฒ่าผู้แก่จูงมือลูกหลานมือหนึ่ง อีกมือก็กระชับเสื่อสาดที่รองก้นชมหนังกลางแปลงแนบอก บ้างกำลังยืนเพ่งมองหาญาติพี่น้อง ที่ล่วงหน้ามาจับจองลานกว้างนั่งชมความหรรษาจากหนังถึงสองเรื่อง ที่รถหกล้อแห่มาประกาศให้รู้เมื่อตอนสาย ย่ำค่ำผู้คนก็เหมือนมีนัดหมายมารวมตัวกันที่ลานกว้าง