ขอแท็กในห้องประวัติศาสตร์ด้วยนะค่ะ อยากทราบพวกเรื่องสังคมชาววัง
คือตะงิดงงเรื่องการแต่งงานของชนชั้นสูง ปกติที่เราเข้าใจกันก็คือ
เมียหลวง มักจะเป็นเมียเอก เมียพระราชทาน เมียที่มีฐานะทางบ้านสูงส่งกว่า และต้องมีลูกชายสืบสกุลก่อนคนแรกด้วย ส่วนเมียน้อย เมียรองๆ ก็จะมีพวกฐานะด้อยแตกต่างกันไป เช่น เป็นบ่าวในเรือน เป็นลูกพ่อค้าบ้าง แบบเคสท่านแม่ของ 5 คุณชายจุฑาเทพ อย่างแม่ของคุณชายปวรุจ แม้จะมีลูกชายก่อน คุณหยก เมียรอง(แม่ของคุณชายพุฒิพัชร กับ คุณชายรัชชานนท์) แต่เธอเป็นเมียคนสุดท้าย เพราะถือเป็นเมียบ่าว ถึงแม้จะได้รับยศ ม.ร.ว แต่ก็ไม่ได้มีสัญญาต้องแต่งกับตระกูลเทวพรหม(ถ้าตามนิยายจริงๆ แต่ในละคร ทางตระกูลเทวพันธ์ ก็ไปเอาหม่อมหลวงกระถิน สาวบ้านนอก มาให้แต่งดองกัน แต่ก็ถือเป็นสายเทวพรหมชั้นท้ายๆ เพราะตระกูลเทวพรหมเหมือนรังเกลียดที่แม่ของปวรุจเป็นแค่บ่าว
หรืออย่างกรณีตะละแม่จันทรา ที่จะเด็ดถึงรักกุสุมายังไง ก็ไม่ยอมแต่งกับกุสุมาก่อน เพราะสัญญากับจันทราไว้แล้วว่าจะให้เป็นเมียเอก เมียหลวง ต้องมีลูกชายกับจันทราก่อน ถึงจะแต่งกับเมียรองๆได้ (ถ้ามองในแง่การเมือง จะเป็นการหลีกเลี่ยงการมีปัญหากับพระเจ้าตะเบงชะเวตี้ ซึ่งมีศักดิ์เป็นน้องเมีย ซึ่งคงไม่ยอมให้พี่สาวเป็นเมียรองเหมือนกัน และการมีโอรสกับชายาที่เกิดจากพระอัครมเหสี จะมีสิทธิ์ชอบธรรมในการขึ้นบัลลังก์ได้ง่ายกว่า เพราะทางพม่า ก็ให้สวามีของธิดาองค์โต ขึ้นครองราชย์ได้ ใช่ว่าจะสืบจากโอรสเสมอไป)
หรืออย่างกรณีเจ้าหญิงที่เป็นข้าหลวงในตำหนักพระราชชายาเจ้าดารารัศมี จากเชียงใหม่ ถึงมีผู้ชายชั้นสูงมาสู่ขอ ก็มาขอไปในฐานะหม่อม ไม่ยกย่องเป็นเมียเอก เพราะถึงรักยังไงก็ไม่ยอมรับเรื่องความเป็นลาวต่างด้าวในสมัยนั้น (คนเชียงใหม่ถูกมองจากคนกรุงเทพว่าเป็นคนลาว ไร้ความเจริญ ไม่สมศักดิ์ศรีเท่าสาวกรุงเทพ) และมีนางข้าหลวงเจ้าดาราหลายคนต้องกลับมาอยู่ในตำหนักอีกครั้ง เพราะทนการถูกหยามเหยียดจากครอบครัวสามีไม่ได้...และเราเคยได้อ่านมาจากหนังสือบางเล่มว่า เจ้าดาราไม่ใคร่จะยกนางข้าหลวงให้แต่งกับผู้ชายกรุงเทพ เพราะอยู่เชียงใหม่มียศเป็นถึงเจ้าหญิง แต่มาอยู่กรุงเทพเป็นแค่เมียน้อย (คล้ายกรณีเจ้าสร้อยฟ้าจากขุนช้างขุนแผน ที่ไม่พอใจว่าตนมีฐานะเป็นเจ้าหญิง แต่กลายเป็นเมียรองของพลายงาม (แต่เพื่อนเราแย้งว่า ก็เชียงใหม่รบแพ้เอง เชลยไม่มีสิทธิ์มาอ้างฐานะสูงศักดิ์อะไรได้หรอก)
...แต่เราก็เคยเห็นเคสที่แตกต่างกันจากเรื่อง สี่แผ่นดิน เราไม่ได้อ่านนิยาย แต่เพิ่งจะมาดูละครทางช่อง 9 ถึงทราบว่าแม่แช่ม ไม่ได้เป็นเมียเอก เป็นเมียพระราชทานหรือเปล่าเรายังไม่แน่ใจเลย เพราะเหมือนสามีพาเข้าบ้านทั้งที่มีภรรยาคนแรกอยู่ คือคุณหญิงเอื้อม แม่ของคุณอุ่น ที่น้อยใจผัวจนออกจากบ้าน ทิ้งลูกทั้งสามคนไว้ให้คุณอุ่นเป็นหอกข้างแคร่ไม่ยอมให้แม่แช่มเป็นใหญ่ในบ้าน...พอมาคราวแม่พลอยออกเรือน ก็เพิ่งมารู้อีกว่า คุณเปรมมีเมียบ่าวที่เป็นแม่ตาอ้น แต่ถูกไล่ออกจากบ้านไปเพราะไม่อยากให้แม่พลอยเคือง โชคดีที่แม่พลอยมีเมตตา แต่ก็ทำเสด็จท่านเคืองอีก เหมือนประมาณว่าตอนสมัยแม่แช่ม เธอดื้อจะแต่งไปกับพระยาพิพิธให้ได้ ทั้งที่รู้ว่าท่านมีคุณหญิงแล้ว...แล้วนี่คุณเปรมดันมาหลอกท่านอีกว่า ไม่มีเมียเล็กเมียน้อยที่ไหน เพื่อมาขอแม่พลอยเป็นเมียพระราชทาน
พอมาดูภาพอาถรรพณ์ ยิ่งไปกันใหญ่เลย คือเรางงมากว่า ทำไมท่านเจ้าคุณถึงพาแม่อร เมียหลวงเมียแต่งจากบ้านนอกเข้าบ้านของคู่หมั้น คือ คุณประยงค์ด้วย ทั้งๆที่ท่านเจ้าคุณรู้ว่างานจะเข้าแน่ เพราะตัวเองไปสัญญากับคุณประยงค์ว่าสามปีจะกลับมาแต่ง(ที่จริงก่อนไปพิษณุโลก เจ้าคุณของคุณประยงค์แต่งแล้วย้ายตามกันไป แต่คุณประยงค์รังเกียจการไปอยู่บ้าน จึงปฏิเสธการแต่งครั้งนั้น) และอีกเหตุผลที่ท่านเจ้าคุณต้องมาพึ่งเจ้าพระยา จึงต้องมาอยู่บ้านท่านอีก...คือเป็นเรานะ แยกออกไปปลูกเรือนในบางกอกอยู่เองไม่ดีกว่าหรือ มันตะงิดตะขวงใจยังไงชอบกล
ที่หนักกว่านั้นคือคุณประยงค์เองด้วย ถ้าพบว่าชายที่ตนหมั้นหมายไปมีเมียแล้ว ถ้าเป็นแม่พลอย ก็คือตัดใจไปเลย ไม่ดื้อจะเป็นเมียน้อยใคร...แต่คุณประยงค์ยอมเป็นน้อย คือเธอคิดว่าเดี๋ยวเธอจะมีฐานะเป็นคุณหญิงแล้ว ถึงเธอจะแต่งทีหลัง แต่เธอไม่คิดว่าเธอเป็นเมียน้อยรองจากแม่อรกับอีเกด เธอถือว่าเธอจะกลายเป็นเมียพระราชทาน เมียเอก และทำให้คนลืมไปว่าเธอเป็นเมียน้อย
ตอนแรกเรายังคิดว่า เรื่องจริงมันมีแบบนี้เหรอ? แต่พออ่านนิยายเรื่อง กำไลมาศ ของหมอพงศกร ในนิตยสารพลอยแกมเพชร...มีเขียนว่า คุณพระดิเรก ปู่ทวดของนางเอก เคยมีหญิงชั้นสูงซึ่งเป็นธิดาของเสด็จในกรมมาหลงรัก และหมายหมั้นที่จะแต่งเป็นเมียเอก เมียพระราชทานให้ได้ โดยไม่สนว่าคุณพระดิเรกมีเมียมีลูกแล้ว เพราะเธอมองว่าเมียคุณพระเป็นแค่สาวบ้านนอก ฐานะไม่เท่าเทียมเธอ สังคมไม่ยกย่องหรอก
และอีกเคสข้ามไปยังวรรณกรรมญี่ปุ่น อย่างเรื่อง เก็นจิโมโนกาตาริ เรื่องนี้จะเห็นยศของเมียๆได้ชัดเจนเลย อย่างเมียเอกของเก็นจิ คือ มุราซากิ แต่สังคมชนชั้นสูงไม่ใคร่จะยอมรับนัก เพราะถึงมุราซากิเป็นธิดาของพี่ชายพระมเหสีในพระราชบิดาของเก็นจิก็ตาม แต่ก็เป็นลูกสาวที่เกิดจากแม่ที่เป็นลูกสาวเจ้าเมืองบ้านนอก ครั้นพอเก็นจิรับ ซันโนะมิยะ พระธิดาของอดีตจักพรรดิซึซาคุอิน(พี่ชาย) ซันโนะมิยะก็ได้เป็นเมียพระราชทาน เมียเอก แซงหน้า เขี่ยมุราซากิตกจากตำแหน่งเมียเอกเลย เพราะถือว่าฐานะซันโนะมิยะสูงส่งกว่า แม้จะมาทีหลังก็ตาม...หรืออย่างยูริงิ ลูกชายของเก็นจิ ที่ไปแต่งกับนิโนะมิยะ พี่สาวต่างแม่ของซันโนะมิยะ เป็นภรรยาอีกคน ก็ต้องยกย่องนิโนะมิยะให้สูงกว่าคุโมอิ เมียหลวงที่เป็นลูกสาวขุนนาง ที่มีลูกกันเกือบ 10 คน...ยูงิริบอกว่า ไม่ยอกย่องนิโนะมิยะเป็นเมียเอกไม่ได้ เพราะฐานะสูงกว่า
หรืออย่างจักพรรดิ ตอนที่รับสนมมาในสมัยเป็นมงกุฎราชกุมาร ถ้าขึ้นครองราชย์แล้ว ไม่ใช่ว่าจะให้เมียที่แต่งก่อนหรือรักมากที่สุดเป็นเมียเอก แต่ต้องให้เมียที่มีพวกตระกูลขุนนางสนับสนุนเป็นคนเมียเอกเท่านั้น ต่อให้มีลูกชายให้ก่อน ก็ไม่ได้ถือว่าจะได้เป็นเมียเอก...
ยิ่งในสุริโยไท เราก็เพิ่งรู้จากเพื่อนที่เก่งประวัติศาสตร์ว่า ต่อให้องค์มงกุฎราชกุมารหรืออุปราช มีชายาหรือลูกกี่คนก็ตาม แต่ถ้าขึ้นครองราชย์แล้ว เค้าจะนับเอาโอรสที่เกิดภายใต้เศวตฉัตร โอรสของพระอัครมเหสี(ที่อาจจะแต่งตั้งใหม่ หรือเป็นชายาเดิม)ขึ้นครองราชย์ ไม่นับโอรสที่เกิดในสมัยก่อนครองราชย์...ซึ่งต่างจากราชวงศ์เกาหลี ที่จะต้องมีการจับว่าที่มเหสีแต่งกับองค์มงกุฎราชกุมารก่อนขึ้นครองราชย์ เมื่อพระราชาขึ้นครองราชย์แล้ว ชายาจะได้เป็นมเหสีอัตโนมัติเลย ไม่มีการมาเลือกใหม่ทีหลังอีก เพื่อป้องกันปัญหาทางการเมือง...และแม้ว่ามเหสีจะไม่มีโอรสเลย แต่การเมืองภายในจะบังคับให้โอรสที่เกิดจากสนม ต้องเคารพนับถือมเหสีเป็นแม่เท่านั้น ตัดแม่แท้ๆออกไปเสีย ดังที่เคยเกิดปัญหาสนนจางฮีบินกับพระมเหสี(ทงอี) ที่สนมจางไม่ยอมให้โอรสไปนับถือมเหสี เพราะถ้ายอมรับจะทำให้สนมจางหลุดจากตำแหน่งมเหสีในอนาคตไป และเป็นการยอมรับอำนาจของมเหสีโดยดุษฎี...หรือพระราชายอนซัน(คิมซอนซู)ที่พอพระมเหสีโยวา พระมารดาโดนปลดจากตำแหน่งและพระราชทานยาพิษประหารชีวิต พระพันปีแม้จะไม่ชอบใจลูกสะใภ้ แต่ก็สงสารหลาน เพราะถือเป็นโอรสองค์แรกของโอรสจน จึงให้ยอนซันเป็นลูกของพระมเหสีองค์ใหม่ เพื่อป้องกันขุนนางยุแยงไม่เห็นด้วยที่จะให้โอรสอดีตมเหสีขึ้นครองราชย์ (จึงเป็นสาเหตุให้ต้องประหารอดีตมเหสี เพื่อให้ประวัติพระราชาขาวสะอาดที่สุด)
เพราะงั้นเคสภาพอาถรรพณ์ อย่างที่เจ้าคุณบอกคุณประยงค์ว่า ใครมีก่อนเป็นเมียเอก ก็ไม่น่าจะใช่ เพราะต่อให้แม่อรมีลูกชายให้ ลูกชายก็ไม่ได้รับยกย่องเป็นทายาทอยู่ดี ยกเว้นว่าเจ้าคุณจะไม่แต่งงานกับคุณประยงค์(ซึ่งก็สายไปแล้ว) หรือไม่ก็ต้องยกลูกชายให้เป็นลูกคุณประยงค์แทน เหมือนกับกรณีที่นังเย็น(นางทาส) ยกลูกสาวให้คุณหญิงแย้ม เพราะถ้าลูกยังเป็นเมียบ่าว สังคมก็ไม่ยอมรับอยู่ดี
เราเคยสงสัยว่า สมัยก่อนไม่ว่าจะแต่งเมียคนไหนก่อนก็ตาม ถ้าฐานะเมียคนไหนดีกว่า คนนั้นต้องเป็นเมียเอก เท่านั้นใช่ไหมค่ะ
(ภาพอาถรรพณ์)ชนชั้นสูงไทยสมัยก่อน เมียเอกเค้านับกันที่ฐานะใใครสูงกว่ากัน ไม่ได้นับว่าใครแต่งก่อนใช่ไหม
คือตะงิดงงเรื่องการแต่งงานของชนชั้นสูง ปกติที่เราเข้าใจกันก็คือ เมียหลวง มักจะเป็นเมียเอก เมียพระราชทาน เมียที่มีฐานะทางบ้านสูงส่งกว่า และต้องมีลูกชายสืบสกุลก่อนคนแรกด้วย ส่วนเมียน้อย เมียรองๆ ก็จะมีพวกฐานะด้อยแตกต่างกันไป เช่น เป็นบ่าวในเรือน เป็นลูกพ่อค้าบ้าง แบบเคสท่านแม่ของ 5 คุณชายจุฑาเทพ อย่างแม่ของคุณชายปวรุจ แม้จะมีลูกชายก่อน คุณหยก เมียรอง(แม่ของคุณชายพุฒิพัชร กับ คุณชายรัชชานนท์) แต่เธอเป็นเมียคนสุดท้าย เพราะถือเป็นเมียบ่าว ถึงแม้จะได้รับยศ ม.ร.ว แต่ก็ไม่ได้มีสัญญาต้องแต่งกับตระกูลเทวพรหม(ถ้าตามนิยายจริงๆ แต่ในละคร ทางตระกูลเทวพันธ์ ก็ไปเอาหม่อมหลวงกระถิน สาวบ้านนอก มาให้แต่งดองกัน แต่ก็ถือเป็นสายเทวพรหมชั้นท้ายๆ เพราะตระกูลเทวพรหมเหมือนรังเกลียดที่แม่ของปวรุจเป็นแค่บ่าว
หรืออย่างกรณีตะละแม่จันทรา ที่จะเด็ดถึงรักกุสุมายังไง ก็ไม่ยอมแต่งกับกุสุมาก่อน เพราะสัญญากับจันทราไว้แล้วว่าจะให้เป็นเมียเอก เมียหลวง ต้องมีลูกชายกับจันทราก่อน ถึงจะแต่งกับเมียรองๆได้ (ถ้ามองในแง่การเมือง จะเป็นการหลีกเลี่ยงการมีปัญหากับพระเจ้าตะเบงชะเวตี้ ซึ่งมีศักดิ์เป็นน้องเมีย ซึ่งคงไม่ยอมให้พี่สาวเป็นเมียรองเหมือนกัน และการมีโอรสกับชายาที่เกิดจากพระอัครมเหสี จะมีสิทธิ์ชอบธรรมในการขึ้นบัลลังก์ได้ง่ายกว่า เพราะทางพม่า ก็ให้สวามีของธิดาองค์โต ขึ้นครองราชย์ได้ ใช่ว่าจะสืบจากโอรสเสมอไป)
หรืออย่างกรณีเจ้าหญิงที่เป็นข้าหลวงในตำหนักพระราชชายาเจ้าดารารัศมี จากเชียงใหม่ ถึงมีผู้ชายชั้นสูงมาสู่ขอ ก็มาขอไปในฐานะหม่อม ไม่ยกย่องเป็นเมียเอก เพราะถึงรักยังไงก็ไม่ยอมรับเรื่องความเป็นลาวต่างด้าวในสมัยนั้น (คนเชียงใหม่ถูกมองจากคนกรุงเทพว่าเป็นคนลาว ไร้ความเจริญ ไม่สมศักดิ์ศรีเท่าสาวกรุงเทพ) และมีนางข้าหลวงเจ้าดาราหลายคนต้องกลับมาอยู่ในตำหนักอีกครั้ง เพราะทนการถูกหยามเหยียดจากครอบครัวสามีไม่ได้...และเราเคยได้อ่านมาจากหนังสือบางเล่มว่า เจ้าดาราไม่ใคร่จะยกนางข้าหลวงให้แต่งกับผู้ชายกรุงเทพ เพราะอยู่เชียงใหม่มียศเป็นถึงเจ้าหญิง แต่มาอยู่กรุงเทพเป็นแค่เมียน้อย (คล้ายกรณีเจ้าสร้อยฟ้าจากขุนช้างขุนแผน ที่ไม่พอใจว่าตนมีฐานะเป็นเจ้าหญิง แต่กลายเป็นเมียรองของพลายงาม (แต่เพื่อนเราแย้งว่า ก็เชียงใหม่รบแพ้เอง เชลยไม่มีสิทธิ์มาอ้างฐานะสูงศักดิ์อะไรได้หรอก)
...แต่เราก็เคยเห็นเคสที่แตกต่างกันจากเรื่อง สี่แผ่นดิน เราไม่ได้อ่านนิยาย แต่เพิ่งจะมาดูละครทางช่อง 9 ถึงทราบว่าแม่แช่ม ไม่ได้เป็นเมียเอก เป็นเมียพระราชทานหรือเปล่าเรายังไม่แน่ใจเลย เพราะเหมือนสามีพาเข้าบ้านทั้งที่มีภรรยาคนแรกอยู่ คือคุณหญิงเอื้อม แม่ของคุณอุ่น ที่น้อยใจผัวจนออกจากบ้าน ทิ้งลูกทั้งสามคนไว้ให้คุณอุ่นเป็นหอกข้างแคร่ไม่ยอมให้แม่แช่มเป็นใหญ่ในบ้าน...พอมาคราวแม่พลอยออกเรือน ก็เพิ่งมารู้อีกว่า คุณเปรมมีเมียบ่าวที่เป็นแม่ตาอ้น แต่ถูกไล่ออกจากบ้านไปเพราะไม่อยากให้แม่พลอยเคือง โชคดีที่แม่พลอยมีเมตตา แต่ก็ทำเสด็จท่านเคืองอีก เหมือนประมาณว่าตอนสมัยแม่แช่ม เธอดื้อจะแต่งไปกับพระยาพิพิธให้ได้ ทั้งที่รู้ว่าท่านมีคุณหญิงแล้ว...แล้วนี่คุณเปรมดันมาหลอกท่านอีกว่า ไม่มีเมียเล็กเมียน้อยที่ไหน เพื่อมาขอแม่พลอยเป็นเมียพระราชทาน
พอมาดูภาพอาถรรพณ์ ยิ่งไปกันใหญ่เลย คือเรางงมากว่า ทำไมท่านเจ้าคุณถึงพาแม่อร เมียหลวงเมียแต่งจากบ้านนอกเข้าบ้านของคู่หมั้น คือ คุณประยงค์ด้วย ทั้งๆที่ท่านเจ้าคุณรู้ว่างานจะเข้าแน่ เพราะตัวเองไปสัญญากับคุณประยงค์ว่าสามปีจะกลับมาแต่ง(ที่จริงก่อนไปพิษณุโลก เจ้าคุณของคุณประยงค์แต่งแล้วย้ายตามกันไป แต่คุณประยงค์รังเกียจการไปอยู่บ้าน จึงปฏิเสธการแต่งครั้งนั้น) และอีกเหตุผลที่ท่านเจ้าคุณต้องมาพึ่งเจ้าพระยา จึงต้องมาอยู่บ้านท่านอีก...คือเป็นเรานะ แยกออกไปปลูกเรือนในบางกอกอยู่เองไม่ดีกว่าหรือ มันตะงิดตะขวงใจยังไงชอบกล
ที่หนักกว่านั้นคือคุณประยงค์เองด้วย ถ้าพบว่าชายที่ตนหมั้นหมายไปมีเมียแล้ว ถ้าเป็นแม่พลอย ก็คือตัดใจไปเลย ไม่ดื้อจะเป็นเมียน้อยใคร...แต่คุณประยงค์ยอมเป็นน้อย คือเธอคิดว่าเดี๋ยวเธอจะมีฐานะเป็นคุณหญิงแล้ว ถึงเธอจะแต่งทีหลัง แต่เธอไม่คิดว่าเธอเป็นเมียน้อยรองจากแม่อรกับอีเกด เธอถือว่าเธอจะกลายเป็นเมียพระราชทาน เมียเอก และทำให้คนลืมไปว่าเธอเป็นเมียน้อย
ตอนแรกเรายังคิดว่า เรื่องจริงมันมีแบบนี้เหรอ? แต่พออ่านนิยายเรื่อง กำไลมาศ ของหมอพงศกร ในนิตยสารพลอยแกมเพชร...มีเขียนว่า คุณพระดิเรก ปู่ทวดของนางเอก เคยมีหญิงชั้นสูงซึ่งเป็นธิดาของเสด็จในกรมมาหลงรัก และหมายหมั้นที่จะแต่งเป็นเมียเอก เมียพระราชทานให้ได้ โดยไม่สนว่าคุณพระดิเรกมีเมียมีลูกแล้ว เพราะเธอมองว่าเมียคุณพระเป็นแค่สาวบ้านนอก ฐานะไม่เท่าเทียมเธอ สังคมไม่ยกย่องหรอก
และอีกเคสข้ามไปยังวรรณกรรมญี่ปุ่น อย่างเรื่อง เก็นจิโมโนกาตาริ เรื่องนี้จะเห็นยศของเมียๆได้ชัดเจนเลย อย่างเมียเอกของเก็นจิ คือ มุราซากิ แต่สังคมชนชั้นสูงไม่ใคร่จะยอมรับนัก เพราะถึงมุราซากิเป็นธิดาของพี่ชายพระมเหสีในพระราชบิดาของเก็นจิก็ตาม แต่ก็เป็นลูกสาวที่เกิดจากแม่ที่เป็นลูกสาวเจ้าเมืองบ้านนอก ครั้นพอเก็นจิรับ ซันโนะมิยะ พระธิดาของอดีตจักพรรดิซึซาคุอิน(พี่ชาย) ซันโนะมิยะก็ได้เป็นเมียพระราชทาน เมียเอก แซงหน้า เขี่ยมุราซากิตกจากตำแหน่งเมียเอกเลย เพราะถือว่าฐานะซันโนะมิยะสูงส่งกว่า แม้จะมาทีหลังก็ตาม...หรืออย่างยูริงิ ลูกชายของเก็นจิ ที่ไปแต่งกับนิโนะมิยะ พี่สาวต่างแม่ของซันโนะมิยะ เป็นภรรยาอีกคน ก็ต้องยกย่องนิโนะมิยะให้สูงกว่าคุโมอิ เมียหลวงที่เป็นลูกสาวขุนนาง ที่มีลูกกันเกือบ 10 คน...ยูงิริบอกว่า ไม่ยอกย่องนิโนะมิยะเป็นเมียเอกไม่ได้ เพราะฐานะสูงกว่า
หรืออย่างจักพรรดิ ตอนที่รับสนมมาในสมัยเป็นมงกุฎราชกุมาร ถ้าขึ้นครองราชย์แล้ว ไม่ใช่ว่าจะให้เมียที่แต่งก่อนหรือรักมากที่สุดเป็นเมียเอก แต่ต้องให้เมียที่มีพวกตระกูลขุนนางสนับสนุนเป็นคนเมียเอกเท่านั้น ต่อให้มีลูกชายให้ก่อน ก็ไม่ได้ถือว่าจะได้เป็นเมียเอก...
ยิ่งในสุริโยไท เราก็เพิ่งรู้จากเพื่อนที่เก่งประวัติศาสตร์ว่า ต่อให้องค์มงกุฎราชกุมารหรืออุปราช มีชายาหรือลูกกี่คนก็ตาม แต่ถ้าขึ้นครองราชย์แล้ว เค้าจะนับเอาโอรสที่เกิดภายใต้เศวตฉัตร โอรสของพระอัครมเหสี(ที่อาจจะแต่งตั้งใหม่ หรือเป็นชายาเดิม)ขึ้นครองราชย์ ไม่นับโอรสที่เกิดในสมัยก่อนครองราชย์...ซึ่งต่างจากราชวงศ์เกาหลี ที่จะต้องมีการจับว่าที่มเหสีแต่งกับองค์มงกุฎราชกุมารก่อนขึ้นครองราชย์ เมื่อพระราชาขึ้นครองราชย์แล้ว ชายาจะได้เป็นมเหสีอัตโนมัติเลย ไม่มีการมาเลือกใหม่ทีหลังอีก เพื่อป้องกันปัญหาทางการเมือง...และแม้ว่ามเหสีจะไม่มีโอรสเลย แต่การเมืองภายในจะบังคับให้โอรสที่เกิดจากสนม ต้องเคารพนับถือมเหสีเป็นแม่เท่านั้น ตัดแม่แท้ๆออกไปเสีย ดังที่เคยเกิดปัญหาสนนจางฮีบินกับพระมเหสี(ทงอี) ที่สนมจางไม่ยอมให้โอรสไปนับถือมเหสี เพราะถ้ายอมรับจะทำให้สนมจางหลุดจากตำแหน่งมเหสีในอนาคตไป และเป็นการยอมรับอำนาจของมเหสีโดยดุษฎี...หรือพระราชายอนซัน(คิมซอนซู)ที่พอพระมเหสีโยวา พระมารดาโดนปลดจากตำแหน่งและพระราชทานยาพิษประหารชีวิต พระพันปีแม้จะไม่ชอบใจลูกสะใภ้ แต่ก็สงสารหลาน เพราะถือเป็นโอรสองค์แรกของโอรสจน จึงให้ยอนซันเป็นลูกของพระมเหสีองค์ใหม่ เพื่อป้องกันขุนนางยุแยงไม่เห็นด้วยที่จะให้โอรสอดีตมเหสีขึ้นครองราชย์ (จึงเป็นสาเหตุให้ต้องประหารอดีตมเหสี เพื่อให้ประวัติพระราชาขาวสะอาดที่สุด)
เพราะงั้นเคสภาพอาถรรพณ์ อย่างที่เจ้าคุณบอกคุณประยงค์ว่า ใครมีก่อนเป็นเมียเอก ก็ไม่น่าจะใช่ เพราะต่อให้แม่อรมีลูกชายให้ ลูกชายก็ไม่ได้รับยกย่องเป็นทายาทอยู่ดี ยกเว้นว่าเจ้าคุณจะไม่แต่งงานกับคุณประยงค์(ซึ่งก็สายไปแล้ว) หรือไม่ก็ต้องยกลูกชายให้เป็นลูกคุณประยงค์แทน เหมือนกับกรณีที่นังเย็น(นางทาส) ยกลูกสาวให้คุณหญิงแย้ม เพราะถ้าลูกยังเป็นเมียบ่าว สังคมก็ไม่ยอมรับอยู่ดี
เราเคยสงสัยว่า สมัยก่อนไม่ว่าจะแต่งเมียคนไหนก่อนก็ตาม ถ้าฐานะเมียคนไหนดีกว่า คนนั้นต้องเป็นเมียเอก เท่านั้นใช่ไหมค่ะ