หันเปิ้นมีจะไปไค่ได้ หันเปิ้นไร้จะไปดูแควน
(เห็นเขามั่งมีอย่าอิจฉา เห็นเขาอนาถาอย่าดูแคลน)
มี = มั่งมี ใค่ได้ = ต้องการ ไร้ = อนาถา ดูแควน = ดูแคลน
พรพุทธองค์ทรงเตือนว่า "จิตที่ตั้งไว้ผิดนั้น อันตรายร้ายกาจยิ่งกว่ามหาโจร" เช่น จิตตั้งผิด ย่อมคิดอิจฉารัษยาจนตาร้อน ซึ่งความจริง ตาไม่ร้อน แต่ร้อนที่ใจเพราะไฟโลภะ หรือ ราคะ อยากได้ของเขามาเป็นของตนแล้วดิ้นรนจะแย่งเอามา แย่งไม่ได้ก็อาจกลั่นแกล้งให้เขาเสียหาย แม้จะสะใจตนเอง แต่ความอิจฉา ก็หาได้หายไปจากใจไม่ กลับจะพอกพูนมากขึ้นอีก และคนเช่นนี้ หากมั่งมีขึ้นมาบ้างก็จะวางท่าดุจพญาครุฑ เห็นใครด้อยกว่า จนกว่า จะมองอย่างดูถูกเหยียบย่ำซ้ำเติมไปเลย
"เงินทองของนอกกาย" อย่าเอามันมาเป็นนายเป็นพระเจ้า เดี๋ยวมันจะ "บาดใจ" เห็นเงินอย่าไปหน้าดำ (อยากได้) เห็นคำ (ทองคำ) อย่าไปหน้าเศร้า (อยากมี) เพราะเงินหรือคำ จำเป็นแค่ "ปัจจัย" แลกเปลี่ยนปัจจัย 4 มาเลี้ยงชีวิต อย่าให้ "ปัจจัย" กลายเป็นเรื่องวิวาท "บาดใจ" เราเลย เชย ! ทางธรรม
เขามีทรัพย์มากกว่าเรา ก็มิได้หมายความว่า เขามีสุขมากกว่าเรา เพราะเงินมิใช่เครื่องวัดความสุขทางใจ แทนที่จะดูหมิ่นหรืออิจฉา เราควรมีเมตตา (ปรารถนาดี) ต่อผู้ด้อยกว่าตน และมีมุทิตา (พลอยยินดี) ต่อผู้ที่เด่นกว่าตน แล้วจิตเราจะเป็นกลาง (อุเบกขา) ไม่อิจฉาใครเมื่อด้อย ไม่ดูหมิ่นใครเมื่อเด่น
........................................
มานิต สุทธจิตต์ ผู้เรียบเรียง
........................................
ผะญ๋าธรรม จากกำบะเก่า ( 27 )
หันเปิ้นมีจะไปไค่ได้ หันเปิ้นไร้จะไปดูแควน
(เห็นเขามั่งมีอย่าอิจฉา เห็นเขาอนาถาอย่าดูแคลน)
มี = มั่งมี ใค่ได้ = ต้องการ ไร้ = อนาถา ดูแควน = ดูแคลน
พรพุทธองค์ทรงเตือนว่า "จิตที่ตั้งไว้ผิดนั้น อันตรายร้ายกาจยิ่งกว่ามหาโจร" เช่น จิตตั้งผิด ย่อมคิดอิจฉารัษยาจนตาร้อน ซึ่งความจริง ตาไม่ร้อน แต่ร้อนที่ใจเพราะไฟโลภะ หรือ ราคะ อยากได้ของเขามาเป็นของตนแล้วดิ้นรนจะแย่งเอามา แย่งไม่ได้ก็อาจกลั่นแกล้งให้เขาเสียหาย แม้จะสะใจตนเอง แต่ความอิจฉา ก็หาได้หายไปจากใจไม่ กลับจะพอกพูนมากขึ้นอีก และคนเช่นนี้ หากมั่งมีขึ้นมาบ้างก็จะวางท่าดุจพญาครุฑ เห็นใครด้อยกว่า จนกว่า จะมองอย่างดูถูกเหยียบย่ำซ้ำเติมไปเลย
"เงินทองของนอกกาย" อย่าเอามันมาเป็นนายเป็นพระเจ้า เดี๋ยวมันจะ "บาดใจ" เห็นเงินอย่าไปหน้าดำ (อยากได้) เห็นคำ (ทองคำ) อย่าไปหน้าเศร้า (อยากมี) เพราะเงินหรือคำ จำเป็นแค่ "ปัจจัย" แลกเปลี่ยนปัจจัย 4 มาเลี้ยงชีวิต อย่าให้ "ปัจจัย" กลายเป็นเรื่องวิวาท "บาดใจ" เราเลย เชย ! ทางธรรม
เขามีทรัพย์มากกว่าเรา ก็มิได้หมายความว่า เขามีสุขมากกว่าเรา เพราะเงินมิใช่เครื่องวัดความสุขทางใจ แทนที่จะดูหมิ่นหรืออิจฉา เราควรมีเมตตา (ปรารถนาดี) ต่อผู้ด้อยกว่าตน และมีมุทิตา (พลอยยินดี) ต่อผู้ที่เด่นกว่าตน แล้วจิตเราจะเป็นกลาง (อุเบกขา) ไม่อิจฉาใครเมื่อด้อย ไม่ดูหมิ่นใครเมื่อเด่น
........................................
มานิต สุทธจิตต์ ผู้เรียบเรียง
........................................