การที่ลดราคารับจำนำแบบทันที โดยเริ่มต้นเดือนหน้าเลย ก็คล้ายกับการห้ามไม่ให้จำนำข้าวอายุสั้น 18 สายพันธุ์ ที่ประกาศแล้วห้ามเลย ไม่ให้เวลาไปเตรียมตัวเตรียมใจก่อน
ทั้ง ๆ ที่การรับจำนำรอบสองปี 55/56 นั้น รัฐก็คาดว่าจะมีข้าวเข้าโครงการประมาณ 7 ล้านตัน ซึ่งตอนนี้จากข่าวก็น่าจะประมาณ 3 ล้านตันแล้ว หรือเหลือข้าวที่ยังไม่ได้เข้าโครงการอีก 4 ล้านตัน
จากมูลค่าราคาที่ลดไป 3,000 บาท ก็เป็นเงิน 12,000 ล้านบาท ที่ลดราคาลง เมื่อคิดเทียบกับเงินที่รัฐใช้ในการจำนำข้าวในรอบประมาณ 2 ปี ที่จ่ายไปแล้วประมาณ 6 แสนล้านบาท ก็เป็นแค่ 2% เท่านั้น
ดังนั้นการลดราคาครั้งนี้ กขช.คงไม่คาดหวังแค่ลดต้นทุนเท่านั้น แต่อาจจะคาดหวังว่า ข้าวที่ยังไม่เอามาจำนำ จะไม่เอามาจำนำกับรัฐ
เพราะได้ราคาน้อยลง และได้เงินช้า
ทั้งนี้เนื่องจากตอนนี้ ปัญหาอีกปัญหาของรัฐบาลในโครงการจำนำข้าวก็คือ ไม่มีเงินมาจ่ายค่าข้าวให้ชาวนาแล้ว เนื่องจากไม่สามารถระบายข้าวได้ตามที่โม้เอาไว้
ที่ผ่านมา อาจจะเพราะต้องพยายามรักษาภาพ ก็ต้องพูดตัวเลขลอย ๆ (หาที่มาที่ไปไม่ได้) ว่าขายข้าวได้ 1.2 แสนล้านบาท แต่พอถึงตอนนี้ มีการเปิดตัวเลขออกมาพอสมควร ทางกระทรวงพาณิชย์ ก็คงไม่ต้องรักษาภาพอะไรอีก ก็จำเป็นต้องปล่อยให้สถานการณ์เดินไปตามที่ควรเป็น นั่นหมายความว่า เงินที่โม้ไว้ว่าจะมีพอรับจำนำจนจบโครงการรอบสองปี 55/56 ได้นั้น คงไม่เป็นไปตามนั้น
เมื่อเงินไม่มี แล้วไม่ต้องสร้างภาพอีก กขช.ก็เลยตัดสินใจง่าย(และมักง่าย) ด้วยการตัดสินใจทิ้งชาวนาลงกลางทาง เพื่อไม่ต้องวุ่นวายหาทางหมุนเงิน มาใช้ในการับจำนำได้
แต่ชาวนาที่ยังไม่เกี่ยวข้าว ก็คงต้องคิดหนัก เพราะถ้าหากจำเป็นต้องเร่งเกี่ยว ก็อาจจะต้องทำ
เพราะถ้าเกี่ยวทันจำนำปลายเดือนนี้ ก็ได้เงินเท่าเดิม แต่ถ้าไม่ทัน ต้องจำนำเดือนหน้า ก็จะได้เงินลดไป 3,000 บาท
การที่ลดราคาทันทีแบบนี้ อาจจะมีข้อดีอีกอย่างก็ได้ คือเป็นการวัดผลกระทบ เพราะถ้าหากลดราคาลงแล้ว ชาวนาไม่โวยวายอะไรมาก รอบหน้า ก็จะง่าย คือใช้ราคา 12,000 บาทต่อไปได้
แต่ถ้าหากมีการต่อต้านมาก รัฐยังมีเวลาที่จะเลือกทางเลือกที่เหมาะสมว่าจะกลับไปรับจำนำ 15,000 บาท หรือเพิ่มความช่วยเหลือด้านอื่น ให้ชาวนาลดแรงต้านลง
รัฐเงินหมด ทิ้งชาวนากลางทาง
ทั้ง ๆ ที่การรับจำนำรอบสองปี 55/56 นั้น รัฐก็คาดว่าจะมีข้าวเข้าโครงการประมาณ 7 ล้านตัน ซึ่งตอนนี้จากข่าวก็น่าจะประมาณ 3 ล้านตันแล้ว หรือเหลือข้าวที่ยังไม่ได้เข้าโครงการอีก 4 ล้านตัน
จากมูลค่าราคาที่ลดไป 3,000 บาท ก็เป็นเงิน 12,000 ล้านบาท ที่ลดราคาลง เมื่อคิดเทียบกับเงินที่รัฐใช้ในการจำนำข้าวในรอบประมาณ 2 ปี ที่จ่ายไปแล้วประมาณ 6 แสนล้านบาท ก็เป็นแค่ 2% เท่านั้น
ดังนั้นการลดราคาครั้งนี้ กขช.คงไม่คาดหวังแค่ลดต้นทุนเท่านั้น แต่อาจจะคาดหวังว่า ข้าวที่ยังไม่เอามาจำนำ จะไม่เอามาจำนำกับรัฐ
เพราะได้ราคาน้อยลง และได้เงินช้า
ทั้งนี้เนื่องจากตอนนี้ ปัญหาอีกปัญหาของรัฐบาลในโครงการจำนำข้าวก็คือ ไม่มีเงินมาจ่ายค่าข้าวให้ชาวนาแล้ว เนื่องจากไม่สามารถระบายข้าวได้ตามที่โม้เอาไว้
ที่ผ่านมา อาจจะเพราะต้องพยายามรักษาภาพ ก็ต้องพูดตัวเลขลอย ๆ (หาที่มาที่ไปไม่ได้) ว่าขายข้าวได้ 1.2 แสนล้านบาท แต่พอถึงตอนนี้ มีการเปิดตัวเลขออกมาพอสมควร ทางกระทรวงพาณิชย์ ก็คงไม่ต้องรักษาภาพอะไรอีก ก็จำเป็นต้องปล่อยให้สถานการณ์เดินไปตามที่ควรเป็น นั่นหมายความว่า เงินที่โม้ไว้ว่าจะมีพอรับจำนำจนจบโครงการรอบสองปี 55/56 ได้นั้น คงไม่เป็นไปตามนั้น
เมื่อเงินไม่มี แล้วไม่ต้องสร้างภาพอีก กขช.ก็เลยตัดสินใจง่าย(และมักง่าย) ด้วยการตัดสินใจทิ้งชาวนาลงกลางทาง เพื่อไม่ต้องวุ่นวายหาทางหมุนเงิน มาใช้ในการับจำนำได้
แต่ชาวนาที่ยังไม่เกี่ยวข้าว ก็คงต้องคิดหนัก เพราะถ้าหากจำเป็นต้องเร่งเกี่ยว ก็อาจจะต้องทำ
เพราะถ้าเกี่ยวทันจำนำปลายเดือนนี้ ก็ได้เงินเท่าเดิม แต่ถ้าไม่ทัน ต้องจำนำเดือนหน้า ก็จะได้เงินลดไป 3,000 บาท
การที่ลดราคาทันทีแบบนี้ อาจจะมีข้อดีอีกอย่างก็ได้ คือเป็นการวัดผลกระทบ เพราะถ้าหากลดราคาลงแล้ว ชาวนาไม่โวยวายอะไรมาก รอบหน้า ก็จะง่าย คือใช้ราคา 12,000 บาทต่อไปได้
แต่ถ้าหากมีการต่อต้านมาก รัฐยังมีเวลาที่จะเลือกทางเลือกที่เหมาะสมว่าจะกลับไปรับจำนำ 15,000 บาท หรือเพิ่มความช่วยเหลือด้านอื่น ให้ชาวนาลดแรงต้านลง