(ขออภัย ตอนต้นไม่ได้อัดเสียงไว้)
เราจะละเลยสี่งที่เป็นปกติธรรมดา เรามักจะหวังว่าชีวิตเราจะดีในสิ่งที่แปลกประหลาด แต่ความสุขและประโยชน์ที่แท้จริงมักจะเกิดจากการเรียนรู้สิ่งที่ธรรมดา มากกว่าการแสวงหาประสบการณ์พิเศษบางอย่าง นักภาวนาหลายท่าน หลงในประเด็นนี้ ไป เข้าใจว่าการประสบความสำเร็จในการปฏิบัติธรรม คือการได้ประสบการณ์แปลกประหลาด เกิดภาวะแปลกๆ ลอยตัวขึ้นมา ตัวใหญ่ ตัวเล็ก ตัวอะไรสักอย่าง ไม่เหมือนคนอื่น ภูมิใจ ว่าได้กำไร จากการภาวนา แต่ผู้มีปัญญาสอนว่า การปฏิบัติธรรม ก็เพื่อรู้เท่าทัน เพื่อเข้าใจ ประสบการณ์ตามความเป็นจริง เนื้อหาของประสบการณ์ จะเป็นเนื้อหาที่ชวนให้เราตื่นเต้น เบื่อหน่าย สนใจ หรือไม่สนใจ ไม่ใช่เรื่องสำคัญ เพราะเรื่องที่น่าสนใจ หรือไม่น่าสนใจ ล้วนแต่เป็นส่วนของวัฎสงสาร ถ้าเราภาวนา เพื่อหาประสบการณ์พิเศษ ที่เราอาจตั้งชื่อล่วงหน้าว่า ฌานหรือญาณ หรือนิพพาน เราปฏิบัติเมื่อไรหนอจะเกิดประสบการณ์สุดยอดที่เราต้องการ เราจะรู้สึกผิดหวังได้ง่าย พระพุทธองค์ตรัส ธัมมจักกัปวัตสูตรที่เมืองสารนารถ พระอัญญาโกณฑัญญะ เป็นผู้ฟังแล้วเข้าใจ ทำให้บรรลุธรรม เป็นพระโสดาบัน สิ่งที่พระอัญญาโกณฑัญญะ ได้ทราบ ได้เข้าใจ เข้าใจถึง เมื่อฟังพระธัมมจักกัปวัตสูตรคือ สิ่งทั้งหลายทั้งปวงที่เกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นย่อมดับไปเป็นธรรมดา
ในการดำเนินชีวิตมาเห็นความสำคัญ ในการเรียนรู้จากประสบการณ์ โดยไม่หลงเนื้อหาของประสบการณ์ โดยไม่ถือประสบการณ์นี่คืออารมณ์ หลวงพ่อชาเคยสอนลูกศิษย์ว่า อารมณ์คือโลก โลกคืออารมณ์ หลงโลกคือหลงอารมณ์ หลงอารมณ์คือหลงโลก เราได้แจ้งเห็นจริงในอารมณ์ เราจะรู้ทุกสิ่งทั้งด้านนอกด้านในพร้อมๆกัน เรื่องสำคัญที่สุดในชีวิต ไม่ว่า เราเป็นคนเข้าวัดหรือไม่เข้าวัด เป็นพุทธ คริสต์ อิสลาม หรือจะไม่มีศาสนาก็ตาม สิ่งที่ทุกคนสนใจมากที่สุดคือ เรื่องความสุข เรื่องความทุกข์ ทางพุทธศาสนาเห็นว่า สมควรอย่างยิ่งที่ ทุกคนที่ต้องการความสุข ไม่ต้องการความทุกข์ ต้องศึกษาว่าความทุกข์คืออะไร เกิดอย่างไร เมื่อเกิดแล้วจะดับอย่างไร ความสุขคืออะไร เกิดขึ้นแล้ว เราจะดูแลรักษา ป้องกันไม่ให้ความสุขเสื่อมไป ทำอย่างไร ให้มีปัญญาให้ฉลาดในเรื่องความจริงของชีวิต คือประสบการณ์ โลกคือ ประสบการณ์ เราจะทุกข์เพราะหลงไม่เข้าใจเรื่องประสบการณ์ เราจะมีความสุข จะปลอดโปร่ง จะแจ่มใส เพราะมีปัญญาในเรื่อง ประสบการณ์หรือภาษาสมัยใหม่ เรียกว่าอารมณ์ รู้เท่าทันอารมณ์ สักแต่ว่าอารมณ์ ชาวพุทธจึงมีท่าทีต่อ ประสบการณ์อย่างนักศึกษา เราเป็นนักศึกษาชีวิต พระพุทธองค์ ทรงเรียกพระอรหันต์ว่า อเสขบุคคล คือผู้ที่ไม่ต้องศึกษา จบการศึกษาแล้ว
เทศนา ท่านชยสาโร ที่ ดิ อิสสระ 6-1-56
เราจะละเลยสี่งที่เป็นปกติธรรมดา เรามักจะหวังว่าชีวิตเราจะดีในสิ่งที่แปลกประหลาด แต่ความสุขและประโยชน์ที่แท้จริงมักจะเกิดจากการเรียนรู้สิ่งที่ธรรมดา มากกว่าการแสวงหาประสบการณ์พิเศษบางอย่าง นักภาวนาหลายท่าน หลงในประเด็นนี้ ไป เข้าใจว่าการประสบความสำเร็จในการปฏิบัติธรรม คือการได้ประสบการณ์แปลกประหลาด เกิดภาวะแปลกๆ ลอยตัวขึ้นมา ตัวใหญ่ ตัวเล็ก ตัวอะไรสักอย่าง ไม่เหมือนคนอื่น ภูมิใจ ว่าได้กำไร จากการภาวนา แต่ผู้มีปัญญาสอนว่า การปฏิบัติธรรม ก็เพื่อรู้เท่าทัน เพื่อเข้าใจ ประสบการณ์ตามความเป็นจริง เนื้อหาของประสบการณ์ จะเป็นเนื้อหาที่ชวนให้เราตื่นเต้น เบื่อหน่าย สนใจ หรือไม่สนใจ ไม่ใช่เรื่องสำคัญ เพราะเรื่องที่น่าสนใจ หรือไม่น่าสนใจ ล้วนแต่เป็นส่วนของวัฎสงสาร ถ้าเราภาวนา เพื่อหาประสบการณ์พิเศษ ที่เราอาจตั้งชื่อล่วงหน้าว่า ฌานหรือญาณ หรือนิพพาน เราปฏิบัติเมื่อไรหนอจะเกิดประสบการณ์สุดยอดที่เราต้องการ เราจะรู้สึกผิดหวังได้ง่าย พระพุทธองค์ตรัส ธัมมจักกัปวัตสูตรที่เมืองสารนารถ พระอัญญาโกณฑัญญะ เป็นผู้ฟังแล้วเข้าใจ ทำให้บรรลุธรรม เป็นพระโสดาบัน สิ่งที่พระอัญญาโกณฑัญญะ ได้ทราบ ได้เข้าใจ เข้าใจถึง เมื่อฟังพระธัมมจักกัปวัตสูตรคือ สิ่งทั้งหลายทั้งปวงที่เกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นย่อมดับไปเป็นธรรมดา
ในการดำเนินชีวิตมาเห็นความสำคัญ ในการเรียนรู้จากประสบการณ์ โดยไม่หลงเนื้อหาของประสบการณ์ โดยไม่ถือประสบการณ์นี่คืออารมณ์ หลวงพ่อชาเคยสอนลูกศิษย์ว่า อารมณ์คือโลก โลกคืออารมณ์ หลงโลกคือหลงอารมณ์ หลงอารมณ์คือหลงโลก เราได้แจ้งเห็นจริงในอารมณ์ เราจะรู้ทุกสิ่งทั้งด้านนอกด้านในพร้อมๆกัน เรื่องสำคัญที่สุดในชีวิต ไม่ว่า เราเป็นคนเข้าวัดหรือไม่เข้าวัด เป็นพุทธ คริสต์ อิสลาม หรือจะไม่มีศาสนาก็ตาม สิ่งที่ทุกคนสนใจมากที่สุดคือ เรื่องความสุข เรื่องความทุกข์ ทางพุทธศาสนาเห็นว่า สมควรอย่างยิ่งที่ ทุกคนที่ต้องการความสุข ไม่ต้องการความทุกข์ ต้องศึกษาว่าความทุกข์คืออะไร เกิดอย่างไร เมื่อเกิดแล้วจะดับอย่างไร ความสุขคืออะไร เกิดขึ้นแล้ว เราจะดูแลรักษา ป้องกันไม่ให้ความสุขเสื่อมไป ทำอย่างไร ให้มีปัญญาให้ฉลาดในเรื่องความจริงของชีวิต คือประสบการณ์ โลกคือ ประสบการณ์ เราจะทุกข์เพราะหลงไม่เข้าใจเรื่องประสบการณ์ เราจะมีความสุข จะปลอดโปร่ง จะแจ่มใส เพราะมีปัญญาในเรื่อง ประสบการณ์หรือภาษาสมัยใหม่ เรียกว่าอารมณ์ รู้เท่าทันอารมณ์ สักแต่ว่าอารมณ์ ชาวพุทธจึงมีท่าทีต่อ ประสบการณ์อย่างนักศึกษา เราเป็นนักศึกษาชีวิต พระพุทธองค์ ทรงเรียกพระอรหันต์ว่า อเสขบุคคล คือผู้ที่ไม่ต้องศึกษา จบการศึกษาแล้ว