เจ้าฟ้า พระองค์เจ้า หม่อมเจ้า หม่อมราชวงศ์ หม่อมหลวง ต่างกันอย่างไร ?

อยากทราบเฉย ๆ ว่าผมเข้าใจถูกหรือไม่ ขอท่านผู้รู้ช่วยตรวจสอบให้ด้วยครับ อาจจะเยอะไปหน่อยนะครับ

๑.พระราชโอรส หรือพระราชธิดาของ พระมหากษัตริย์กับพระอัครมเหสี จะเป็น เจ้าฟ้า ยกตัวอย่างเช่น เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ เป็นพระราชโอรสในรัชกาลที่ ๕ กับสมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งเป็นพระมเหสี

๒.พระราชโอรส หรือพระราชธิดาของ พระมหากษัตริย์กับเจ้าจอมมารดาที่เป็นสามัญชน จะเป็น พระองค์เจ้า เช่น พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ (กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์) ซึ่งเป็นพระราชโอรสในรัชกาลที่ ๕ กับเจ้าจอมมารดาโหมด

๓.เจ้าฟ้าชาย หรือ พระองค์เจ้าชาย หากสมรสกับหญิงสามัญชน หญิงสามัญชนคนนั้นจะได้เป็น หม่อม และเมื่อให้กำเนิดพระโอรสหรือพระธิดา พระโอรสและพระธิดาก็จะเป็น หม่อมเจ้า ซึ่งคู่สมรสของหม่อมเจ้าชายก็เรียกว่า หม่อม เช่นกัน เมื่อหม่อมเจ้าชายมีโอรสหรือธิดา โอรสหรือธิดาก็จะเป็น หม่อมราชวงศ์ เมื่อหม่อมราชวงศ์ชายมีบุตรชายหรือบุตรสาว บุตรชายหรือบุตรสาวนั้นก็จะเป็น หม่อมหลวง โดยในชั้น หม่อมราชวงศ์ และหม่อมหลวง นั้นถือเป็นสามัญชน ไม่จำเป็นต้องใช้คำราชาศัพท์

ยกตัวอย่างเช่น พระองค์เจ้าสวัสดิโสภณ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ (พระราชโอรสในรัชกาลที่ ๔) เสกสมรสกับ หม่อมลมุล มีพระโอรสคือ หม่อมเจ้าเฉลิมศรีสวัสดิวัตน์ สวัสดิวัตน์ โดยหม่อมเจ้าเฉลิมศรีสวัสดิวัตน์ก็มีพระโอรสคือ หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ และต่อมาหม่อมราชวงศ์ถนัดศรีก็มีบุตรชาย คือ หม่อมหลวงศิริเฉลิม สวัสดิวัตน์ (คุณหมึกแดง) และ หม่อมหลวงภาสันต์ สวัสดิวัตน์ (คุณอิงค์) โดยจากรุ่นลูกของหม่อมหลวงลงไป จะใช้คำนำหน้าเป็นนาย,นางสาวไปตามปกติ แต่จะมี ณ อยุธยา ต่อท้ายนามสกุล อย่างในราชสกุลสวัสดิวัตน์ที่ผมยกตัวอย่างมานี้ ที่เห็นชัด ๆ และน่าจะรู้จักกัน ก็คือ กรรณ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา ที่เป็นบุตรชายของ ม.ล.เพิ่มวุทธิ์ สวัสดิวัตน์

แต่ในกรณีที่สืบราชสกุลจากฝั่งแม่ จะไม่ต้องมี ณ อยุธยา ต่อท้าย อย่างเช่น พี่หน่อง-อรุโณชา ภาณุพันธุ์ แห่งค่ายบรอดคาซท์ สืบราชสกุล ภาณุพันธุ์ จากท่านแม่คือ หม่อมเจ้าหญิงอรุณแสงไข ภาณุพันธุ์ จึงไม่มี ณ อยุธยา ต่อท้าย

๔.เจ้าฟ้าชาย หากสมรสกับ พระองค์เจ้าหญิง หรือ หม่อมเจ้าหญิง เมื่อให้กำเนิดพระโอรส หรือพระธิดา ก็จะเป็น พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า และเมื่อพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามีพระโอรสหรือพระธิดา พระโอรสหรือพระธิดาก็จะเป็น หม่อมเจ้า เช่น เจ้าฟ้ายุคลฑิฆัมพร (พระราชโอรสในรัชกาลที่ ๕) เสกสมรสกับ พระองค์เจ้าเฉลิมเขตรมงคล มีพระโอรส ๓ พระองค์ คือ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล,พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่า เสด็จพระองค์ชายใหญ่,กลาง และเล็กตามลำดับ ซึ่งเสด็จพระองค์ชายทั้ง ๓ พระองค์นี้มีพระโอรสและพระธิดาเป็นหม่อมเจ้าทั้งสิ้น ที่รู้จักกันมาก ๆ ก็เช่น หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล หรือท่านมุ้ย ซึ่งเป็นพระโอรสในพระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ

๕.พระองค์เจ้าชาย หากสมรสกับ พระองค์เจ้าหญิง จะมีพระโอรสหรือพระธิดาเป็น พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า เช่น พระองค์เจ้าบุตรฉัตรไชยากร กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน (พระราชโอรสในรัชกาลที่ ๕) กับ พระองค์เจ้าประภาวสิทธิ์นฤมล มีพระธิดา คือ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิมลฉัตร (จริง ๆ มีพระเชษฐาและพระเชษฐภคินีร่วมพระมารดาอีก ๒ พระองค์ แต่ขอยกตัวอย่างแค่นี้)

๖.นอกจากที่กล่าวมาแล้ว พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า ยังเกิดจากการที่หม่อมเจ้าบางท่าน ได้รับการยกให้มีพระอิสริยยศสูงขึ้น โดยเมื่อมีพระโอรสหรือพระธิดา ก็จะเป็น หม่อมราชวงศ์ เช่น พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรานนท์ธวัช ซึ่งเป็นพระโอรสในเจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราชัย (พระราชโอรสในรัชกาลที่ ๕) เดิมทรงเป็นหม่อมเจ้า ต่อมาก็ได้รับการยกขึ้นเป็นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า ต่อมาเมื่อพระองค์เจ้าวรานนท์ธวัชมีพระโอรส ก็เป็นหม่อมราชวงศ์ คือ หม่อมราชวงศ์ดิลกวรานนท์ จุฑาธุช หรือคุณชายนิโคลัส

อีกตัวอย่างที่อยากยกคือ  สมเด็จพระพี่นาง และรัชกาลที่ ๘ เมื่อแรกประสูติมีพระอิสริยยศเป็น หม่อมเจ้ากัลยานิวัฒนา และหม่อมเจ้าอานันทมหิดล ตามลำดับ ต่อมารัชกาลที่ ๗ ได้มีพระบรมราชโองการยกทั้งสองพระองค์ (จริง ๆ มีอีกหลายองค์) ขึ้นเป็น พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยานิวัฒนา และพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอานันทมหิดล ตามลำดับ ซึ่งรัชกาลที่ ๙ พระราชสมภพหลังจากมีพระบรมราชโองการนั้นออกมาแค่ประมาณเดือนเดียว จึงทรงเป็น พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภูมิพลอดุลยเดช มาตั้งแต่แรกพระราชสมภพเลย

๗.และนอกจากที่กล่าวมาแล้ว ยังมีหม่อมเจ้าบางท่าน ที่ได้รับการยกขึ้นเป็น พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า เป็นกรณีพิเศษ แม้จะไม่ได้มีพระมารดาเป็นพระองค์เจ้าหรือหม่อมเจ้าก็ตาม โดยในกรณีนี้เป็นการยกเฉพาะตัวหม่อมเจ้าเท่านั้น พระโอรสหรือพระธิดาไม่ได้รับการยกตามไปด้วย ทำให้พระโอรสหรือพระธิดายังคงเป็นหม่อมราชวงศ์ตามเดิม เช่น พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ (พระโอรสในเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ และหม่อมคัทริน ซึ่งเป็นชาวรัสเซีย) มีพระธิดาคือ หม่อมราชวงศ์นริศรา จักรพงษ์ (คุณแม่ของฮิวโก้-จุลจักร) หรือ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจักรพันธุ์เพ็ญศิริ ก็ยังมีพระธิดาเป็นหม่อมราชวงศ์ หนึ่งในนั้นคือ หม่อมราชวงศ์จันทิรา จักรพันธุ์ คุณแม่ของคลาวเดีย จักรพันธุ์ เป็นต้น

จริง ๆ ยังจะมีพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระสัมพันธวงศ์เธอ และอื่น ๆ อีกมาก แต่ที่ผมติดใจและสงสัยจริง ๆ ก็มีแค่นั้นครับ
แก้ไขข้อความเมื่อ
แสดงความคิดเห็น
Preview
โปรดศึกษาและยอมรับนโยบายข้อมูลส่วนบุคคลก่อนเริ่มใช้งาน อ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่