ระดับขั้นตำแหน่งเชื้อพระวงศ์และนางในสมัยเฮอันรวมถึงโอโอขุสมัยเอโดะแบบละเอียดของญี่ปุ่นค่ะ

กลับมาอีกแล้วค่ะ คราวก่อนๆ ได้นำเสนอตำแหน่งนางในของเกาหลีและจีนไปแล้ว แต่ จขกท. ยังมีความสนใจของญี่ปุ่นอีกด้วย (ชอบดูซีรีย์ญี่ปุ่นไม่แพ้กัน) คราวนี้จึงได้ค้นคว้าหาข้อมูลตำแหน่งเชิ้อพระวงศ์นางในต่างๆ ของญี่ปุ่นมาฝากและแชร์ให้เพื่อนๆ ได้รู้อย่างละเอียดเพิ่มเติมมากขึ้น ถ้ามีอะไรผิดพลาดตรงไหนสามารถแนะนำหรือชี้แจงได้นะคะ (กระทู้ยาวหน่อยนะคะ ^_^)

แนะนำของเก่าเผื่อคนที่ยังไม่เคยอ่านค่ะ
ระดับขั้นและตำแหน่งนางในแบบละเอียดของราชวงศ์โชซอนแห่งเกาหลี
ระดับขั้นตำแหน่งนางในและตำแหน่งเชื้อพระวงศ์แบบละเอียดของราชวงศ์ชิงแห่งจีน



     ประเทศญี่ปุ่นตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันมีองค์จักรพรรดิ ซึ่งมีการสืบทอดราชวงศ์มาอย่างยาวนานพันกว่าปี ในอดีตประเทศญี่ปุ่นในสมัยเฮอัน (平安時代) ซึ่งแปลว่า ยุคสมัยอันสงบสุข เป็นสมัยที่จักรพรรดิยังมีอำนาจในการบริหารบ้านเมืองอย่างเต็มที่ ถือเป็นหนึ่งในยุคที่ญี่ปุ่นเจริญรุ่งเรืองที่สุด ทั้งด้านภาษา ศิลปะ บทกวี และวัฒนธรรม ยาวนานกว่า 390 ปี แต่เนื่องจากในหนังย้อนยุคส่วนใหญ่ของญี่ปุ่นมักไม่ค่อยพูดถึงเรื่องราวภายในวังหลวงในสมัยเฮอันกันมากนัก ในส่วนแรกจึงขออธิบายรายละเอียดตำแหน่งต่างๆ ที่ควรรู้จักในสมัยนั้น เพื่อให้เข้าใจเนื้อหาในส่วนต่อไปง่ายขึ้นนะคะ

จักรพรรดิและเชื้อพระวงศ์

เทนโน (てんのう, 天皇)
     ญี่ปุ่นนั้นมีจักรพรรดิซึ่งมีความเชื่อและได้รับความเคารพในฐานะร่างอวตารของเทพเจ้า สืบเชื้อสายมาจากเทพเจ้าแห่งดวงอาทิตย์ "อามาเทราสึ" มาปกครองประชาชน เทนโน มีความหมายว่า เทพเจ้าที่มาจากสวรรค์ ซึ่งก็หมายความถึงองค์จักรพรรดิซึ่งเป็นผู้ปกครองสูงสุดแห่งญี่ปุ่นนั่นเอง เช่น มุราคามิเทนโน จักรพรรดิองค์ที่  62 ในสมัยเฮอันแห่งญี่ปุ่น (จากเรื่อง 陰陽師)

โทกู (とうぐう, 東宮) หรือ โคไทชิ (こうたいし, 皇太子)
     ตำแหน่งองค์ชายรัชทายาท มักเป็นพระโอรสในองค์จักรพรรดิ ผู้สืบทอดราชบัลลังก์คนต่อไป ในสมัยเฮอันมักจะเรียกว่า โทกู ซึ่งหมายถึงวังตะวันออก ที่ประทับขององค์ชายรัชทายาท เช่น สุซาคุโทกู (ในเรื่อง Genji Monogatari: 2011 เป็นพระโอรสในคิริทสึโบเทนโนกับพระสนมเอกแห่งตำหนักโคคิ)

โทกูฮิ (とうぐうひ, 東宮妃) หรือ โคไทชิฮิ (こうたいしひ, 皇太子妃)
     ตำแหน่งพระชายาในองค์ชายรัชทายาท ในสมัยเฮอันมักจะเรียกว่า โทกูฮิ ที่แปลว่า พระชายาแห่งวังตะวันออก บางครั้งอาจเรียกว่า มิยาซึนโดโคะโระ (みやすんどころ, 御息所) แทนคำเรียกตามตำแหน่งก็ได้ เช่น โรคุโจ โน มิยาซึนโดโคะโระ (ในเรื่อง Genji Monogatari: 2011 เป็นพระชายาเอกในอดีตองค์รัชทายาท)

ชินโน (しんのう, 親王)
     ตำแหน่งองค์ชาย ส่วนมากพระโอรส พระเชษฐา หรือพระอนุชาในองค์จักรพรรดิ จะได้รับแต่งตั้งตำแหน่งนี้ โดยตำแหน่งพระชายาในชินโน จะเรียกว่า ชินโนฮิ (しんのうひ, 親王妃) หรือเรียกว่า มิโกะ โน มิเมะ (みこのみめ, 皇子妃) ซึ่งหมายถึง พระชายาขององค์ชาย ชินโนมีได้ตั้งแต่ระดับ 1 (一品) ถึงระดับ 4 (四品) หรืออาจจะไม่มีระดับ (無品) ก็ได้ เช่น มาซาฮิโตะชินโน พระโอรสในโทบะเทนโนกับจักรพรรดินีทามาโกะ ต่อมาขึ้นครองราชย์เป็นโกชิราคาวะเทนโน (จากเรื่อง 平清盛)

ไนชินโน (ないしんのう, 内親王)
     หรือเรียกว่า ฮิเมะมิโกะ (ひめみこ, 皇女) คำว่า ไน (内) หมายถึง อยู่ภายใน, ข้างใน ไนชินโนจึงเป็นตำแหน่งองค์หญิง ซึ่งอาศัยอยู่ภายในวังหลวงจนกว่าจะแต่งงาน ส่วนมากพระธิดา พระเชษฐภคินี หรือพระขนิษฐาในองค์จักรพรรดิ จะได้รับแต่งตั้งตำแหน่งนี้ มีได้ตั้งแต่ระดับ 1 ถึงระดับ 4 หรืออาจจะไม่มีระดับก็ได้ เช่น มุเนโกะไนชินโน พระธิดาในโทบะเทนโนกับจักรพรรดินีทามาโกะ (จากเรื่อง 平清盛)

     ในช่วงต้นของสมัยเฮอันเป็นต้นมา เริ่มมีการใช้ระบบการประกาศแต่งตั้งชินโนและไนชินโนอย่างเป็นทางการ เรียกว่า ชินโนเซนเกะ (しんのうせんげ, 親王宣下) ส่วนมากพระโอรสหรือพระธิดาในองค์จักรพรรดิที่พระมารดามีศักดิ์และตำแหน่งสูงหรือเป็นที่โปรดปราน มักจะได้รับประกาศแต่งตั้งมีตำแหน่งชินโนหรือไนชินโนได้ ส่วนพระโอรสหรือพระธิดาที่ไม่ได้รับประกาศแต่งตั้ง อาจจะได้รับการแต่งตั้งตำแหน่งอื่นแทน หรือให้เป็นสามัญชนรับราชการขุนนางหรือทหารและใช้โคชินชิเซย์ (こうしんしせい, 皇親賜姓) นามตระกูลพระราชทาน เพื่อบ่งบอกว่าสืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์ พระโอรสหรือพระธิดาเหล่านี้เรียกว่า โชโอว (しょおう, 諸王) มีความหมายถึงเหล่าเชื้อพระวงศ์อีกมากมาย ชิเซย์ของโชโอวเหล่านี้ได้แก่ เครือตระกูลมินาโมโตะ (みなもとじ, 源氏)

โอว (おう, 王)
     ตำแหน่งเชื้อพระวงศ์ชาย มักแต่งตั้งให้กับพระโอรสในจักรพรรดิซึ่งเกิดแต่สนมชั้นล่าง พระโอรสในโทกู พระโอรสในชินโน พระโอรสในโอว หรือทายาทชายของลูกหลานในองค์จักรพรรดิ มีระดับได้ตั้งแต่ขั้น 1 ชั้นเอก (正一位) ถึงขั้น 5 ชั้นรอง (従五位) โดยตำแหน่งพระชายาในโอว จะเรียกว่า โอวฮิ (おうひ, 王妃) ผู้ที่มีตำแหน่งโอว เช่น โมจิฮิโตะโอว พระโอรสในโกชิราคาวะเทนโนกับนางข้าหลวงระดับสูง ฟูจิวาระ โน ชิเงโกะ (จากเรื่อง 平清盛)

โจโอว (じょおう, 女王)
     ตำแหน่งเชื้อพระวงศ์หญิง มักแต่งตั้งให้กับพระธิดาในจักรพรรดิซึ่งเกิดแต่สนมชั้นล่าง พระธิดาในโทกู พระธิดาในชินโน พระธิดาในโอว หรือทายาทหญิงของลูกหลานในองค์จักรพรรดิ มีระดับได้ตั้งแต่ขั้น 1 ชั้นเอก ถึงขั้น 5 ชั้นรอง เช่น อากิโคโนมุโจโอว (ในเรื่อง Genji monogatari: Jō no kan 1991 เป็นพระธิดาในอดีตองค์รัชทายาทกับพระชายาเอกโรคุโจ)

     ญี่ปุ่นมีการนับถือเทพเจ้าในศาสนาชินโต (神道) มาตั้งแต่สมัยก่อน และจักรพรรดิในสมัยเฮอันได้มีการให้ความสำคัญกับศาสนาเป็นอย่างมาก โดยการแต่งตั้งเชื้อพระวงศ์หญิงระดับไนชินโนหรือโจโอวที่มีสายเลือดใกล้ชิดจักรพรรดิองค์ปัจจุบัน เป็นตัวแทนจักรพรรดิในการบวงสรวงและรับใช้เทพเจ้า เรียกว่า ไซโอว (さいおう, 斎王) โดยจะคัดเลือกรัชสมัยละ 2 คน โดยต้องเป็นหญิงพรหมจารีย์ ยังไม่แต่งงาน และต้องทำหน้าที่อยู่ที่ศาลเจ้าตลอดจนหมดรัชสมัย เมื่อจักรพรรดิองค์ใหม่ขึ้นครองราชย์ก็จะทำการคัดเลือกคนใหม่ไปแทน ไซโอวคนเก่าก็สามารถกลับมาเมืองหลวงและใช้ชีวิตเช่นเดิมได้

ไซกู (さいぐう, 斎宮)
     หรือเรียกว่า อิทสึกิ โน มิยะ (いつきのみや) ตำแหน่งของไซโอวที่เดินทางไปบวงสรวงและรับใช้เทพเจ้าที่ศาลเจ้าใหญ่อิเสะ (伊勢神宮) ซึ่งเชื่อว่า มีเทพเจ้าแห่งดวงอาทิตย์ผู้ยิ่งใหญ่ อามาเทราสึ โอวมิคามิ (天照大御神) ประทับอยู่


ไซอิน (さいいん, 斎院)
     หรือเรียกว่า อิทสึกิ โน อิน (いつきのいん) เป็นตำแหน่งที่เริ่มมีในสมัยเฮอัน ตำแหน่งของไซโอวที่เดินทางไปบวงสรวงและรับใช้เทพเจ้าที่ศาลเจ้าคาโมะ (賀茂神社) ซึ่งเชื่อว่า มีเทพเจ้าประทับอยู่ 3 องค์ ได้แก่ 1) เทพคาโมะทาเคทสึโนมิ (賀茂建角身命) ผู้เป็นบิดาของ 2) เทพทามะโยริฮิเมะ (玉依姫命) ซึ่งเป็นมารดาของ 3) เทพคาโมะวาเคะอิคาซึจิ (賀茂別雷命)


     โดยปกติลูกหลานขององค์จักรพรรดิจะสืบเชื้อสายผ่านทางเชื้อพระวงศ์ชาย โดยเชื้อพระวงศ์ชั้นที่ 2-5 (ตั้งแต่พระนัดดาในองค์จักรพรรดิเป็นต้นไป) ทั้งหมดจะมีตำแหน่งเป็นโอวหรือโจโอว ซึ่งความเป็นเชื้อพระวงศ์สืบทอดจะสิ้นสุดในชั้นที่ 5 หากมีทายาทต่อในชั้นที่ 6 ก็จะถือเป็นสามัญชน ไม่ใช่เชื้อพระวงศ์และไม่มีฐานันดรศักดิ์เป็นโอวหรือโจโอวอีกต่อไป

     แต่ในสมัยซางะเทนโนได้เริ่มมีการเปลี่ยนแปลง พระโอรสและพระธิดาในองค์จักรพรรดิมีมากขึ้น ทำให้เชื้อพระวงศ์ยิ่งเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้การคลังเริ่มมีปัญหา ที่สำคัญคือความบาดหมางภายในเชื้อพระวงศ์ก็เริ่มมากขึ้น จึงได้เริ่มมีการลดจำนวนเชื้อพระวงศ์ลง ซึ่งเรียกว่า ชินเซคิโคกะ (しんせきこうか, 臣籍降下) โดยการให้เชื้อพระวงศ์ที่มีอายุได้ 15 ปี ซึ่งมีสายเลือดห่างจากจักรพรรดิองค์ปัจจุบัน หรือเชื้อพระวงศ์ชั้นที่ 2-5 บางกลุ่มลาออกจากฐานันดรศักดิ์มาเป็นสามัญชน ให้รับราชการขุนนางหรือทหาร และใช้โคชินชิเซย์สืบตระกูลต่อ อาจจะเป็นบัญชาจากจักรพรรดิหรือเชื้อพระวงศ์เป็นผู้ขอออกจากฐานันดรศักดิ์เองก็ได้ เชื้อพระวงศ์เหล่านี้เรียกว่า โชโอว ได้เช่นกัน ความเคารพนับถือตามฐานันดรยังมีอยู่เช่นเดิม เป็นการลดอำนาจเชื้อพระวงศ์ลงส่วนหนึ่ง ชิเซย์ที่พระราชทานเมื่อทำชินเซคิโคกะ ได้แก่
เครือตระกูลมินาโมโตะ (みなもとうじ, 源氏) มักพระราชทานให้กับเชื้อพระวงศ์ชั้นที่ 2
เครือตระกูลไทระ (たいらうじ, 平氏) มักพระราชทานให้กับเชื้อพระวงศ์ชั้นที่ 3
เครือตระกูลทาจิบานะ (たちばなうじ, 橘氏)
เครือตระกูลอาริวาระ (ありわらうじ, 在原氏)
เครือตระกูลคิโยฮาระ (きよはらうじ, 清原氏) เป็นต้น

     เช่น มินาโมโตะ โน ฮิโรมาสะ พระโอรสในโยชิอากิระชินโนกับพระชายาตระกูลฟูจิวาระ พระนัดดาในไดโงะเทนโน (จากเรื่อง 陰陽師), เครือตระกูลไทระในสายของไทระ โน คิโยโมริ (จากเรื่อง 平清盛) ก็สืบสายมาจากไทระ โน ทาคาโมจิ พระโอรสในทาคามิโอวกับพระชายา พระนัดดาในคาซึระวาระชินโน พระปนัดดาในคันมุเทนโน


ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ "เก็นเปย์โทวคิสึ" เครือตระกูลที่ยิ่งใหญ่ในสมัยเฮอันค่ะ

     เก็นเปย์โทวคิสึ (げんぺいとうきつ, 源平藤橘) หรือเครือตระกูลทั้ง 4 ที่ยิ่งใหญ่ในสมัยเฮอัน ได้แก่ มินาโมโตะ ไทระ ฟูจิวาระ และทาจิบานะ โดยฟูจิวาระเป็นเครือตระกูลเดียวที่ไม่ได้สืบสายจากจักรพรรดิหรือเชื้อพระวงศ์ แต่เป็นเครือตระกูลขุนนางที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดมีอำนาจมากในราชสำนักและเป็นพระญาติผ่านทางจักรพรรดินีที่ส่วนใหญ่มักเป็นบุตรสาวของเครือตระกูลฟูจิวาระ หลังสมัยเฮอันเครือตระกูลเหล่านี้ได้แตกสายเป็นตระกูลย่อยหรือตระกูลใหม่อีกมากมาย ยกเว้นเพียงเครือตระกูลทาจิบานะที่ไม่มีการแตกสายเป็นตระกูลใหม่อย่างชัดเจน สนใจดูการแตกสายเป็นตระกูลนักรบของแต่ละเครือตระกูลบางส่วนได้ตามลิงค์ภาพข้างล่างค่ะ

มินาโมโตะ

ฟูจิวาระ

ไทระ และ ทาจิบานะ

ขุนนางสมัยเฮอันของญี่ปุ่น



     สภาของราชสำนักญี่ปุ่นนั้นเรียกว่า ไดโจวคัน (だいじょうかん, 太政官) ซึ่งขุนนางระดับสูงที่มีอำนาจในไดโจวคันหรือที่เรียกว่า คุเกียว (くぎょう, 公卿) นั้น จะต้องมาจากคุเกะ (くげ, 公家) หรือเครือตระกูลชนชั้นสูง (เก็นเปย์โทวคิสึ ก็เป็นหนึ่งในนั้น) และต้องเป็นโดโจวเคะ (どうじょうけ, 堂上家) ซึ่งเป็นคุเกะที่สามารถนั่งบนพื้นร่วมกับองค์จักรพรรดิได้ คุเกียวและตำแหน่งขุนนางระดับสูงที่สำคัญมีดังนี้
แก้ไขข้อความเมื่อ

แสดงความคิดเห็น
Preview
โปรดศึกษาและยอมรับนโยบายข้อมูลส่วนบุคคลก่อนเริ่มใช้งาน อ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่